حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
زنهایی که ازدواج با آنان حرام است
1_ زنان مَحرم:
(مسئله 2866) ازدواج با زنهایی که با انسان محرم هستند حرام است ؛ و زنان محرم عبارتند از: «مادر ، مادر بزرگ ، دختر ، نوه ، نتیجه و هرچه پایین روند ، خواهر ، دختر خواهر ، و دختر برادر و هر چه پایین روند ، و نیز عمه ، خاله ، عمه و خالة پدر و پدر بزرگ و مادر و مادر بزرگ _ هر چه بالا روند _ عروس ، زن پدر و مادر زن» . همچنین اگر زنی را عقد کند و با او نزدیکی نماید ، دختر و نوة دختری و پسری آن زن _ هر چه پایین روند _ به او محرم می شوند ؛ چه هنگام عقد باشند یا بعداً به دنیا بیایند .
لازم به ذکر است محرمیت بر اثر رضاع و شیر خوردن بچه نیز حاصل می شود که احکام و شرایط آن خواهد آمد .
(مسئله 2867) زنی را که برای خود عقد کرده _ هر چند با او نزدیکی نکرده باشد _ تا وقتی که در عقد اوست نمی تواند با دختر او ازدواج کند ؛ ولی اگر پیش از نزدیکی او را طلاق دهد می تواند با دختر او ازدواج نماید .
(مسئله 2868) اگر کسی زنی را برای خود عقد نماید _ اگر چه با او نزدکی نکرده باشد_ مادر و مادربزرگ پدری و مادری آن زن هر چه بالا روند با او
محرم می شوند .
(مسئله 2869) پدر و پدربزرگ شوهر هرچه بالا روند ، و پسر و نوة پسری و دختری شوهر هر چه پایین آیند _ چه در موقع عقد باشند یا بعداً به دنیا آیند _ به زن محرم هستند .
(مسئله 2870) اگر زن از شوهر دیگرش _ که فوت کرده یا از او طلاق گرفته _ دختری داشته باشد ، شوهرش می تواند آن دختر را برای پسر خود که از آن زن نیست عقد کند ؛ و نیز اگر دختری را برای پسر خود عقد کند می تواند با مادر آن دختر ازدواج نماید .
2_ خواهر زن:
(مسئله 2871) اگر زنی را برای خود به طور دائم یا موقت عقد کند ، تا وقتی که آن در عقد اوست نمی تواند با خواهر او ازدواج نماید ؛ بلکه در عدّه زنی که او را به عقد موقت خود در آورده نیز بنا بر احتیاط واجب نمی تواند با خواهر او ازدواج نماید .
(مسئله 2872) اگر زن خود را به ترتیبی که در کتاب طلاق گفته می شود طلاق رجعی دهد ، در بین عدّه نمی تواند با خواهر او ازدواج کند ؛ ولی در عدّه طلاق بائن _ که بعدا گفته خواهد شد _ ازدواج با خواهر او مانعی ندارد .
3_ دختر خواهر و دختر برادر همسر:
(مسئله 2873) انسان نمی تواند بدون اجازه همسر خود با دختر خواهر و دختر برادر همسر ازدواج کند ؛ و اگر کسی بدون اجازه همسر با آنان ازدواج نماید و پس از عقد همسر او صریحا اعلام رضایت کند احوط آن است که دوباره صیغه را بخواند ؛ و اگر به طور صریح اعلام رضایت نکند و از سکوت او معلوم شود که قلبا رضایت دارد ، بنا بر احتیاط واجب با طلاق از دختر خواهر یا دختر برادر او جدا شود و چنانچه همسر او با صراحت رضایت دارد دوباره عقد را بخوانند .
(مسئله 2874) انسان می تواند با عمه یا خاله همسر خود بدون اجازه او ازدواج نماید .
4_ زنی که در عدّه دیگری است:
(مسئله 2875) ازدواج با زنی که در عدّه دیگری است جایز نیست ؛ و اگر او را برای خود عقد کند ، چنانچه هر دو یا یکی از آنان بدانند که عدّه او تمام نشده و نیز بدانند عقد کردن زن در عدّه حرام است آن زن برای همیشه به آن مرد حرام می شود و نمی تواند با وی ازدواج کند ؛ گرچه پس از عقد با او نزدیکی نکرده باشد . در صورتی که نزدیکی کرده باشد زن بر او حرام ابدی می شود ؛ چه عالم باشند و چه عالم نباشند .
(مسئله 2876) اگر مرد نداند که زن در عدّه است یا نداند که عقد در عدّه حرام است و با او ازدواج کند ، چنانچه زن هم نداند و بچه ای از آنان به دنیا آید حلال زاده است و شرعا فرزند هر دو می باشد ؛ ولی اگر زن می دانسته که در عدّه
است و نیز می دانسته که عقد در عدّه حرام است و مرد نمی دانسته ، بچه شرعا ملحق به پدر است و بین او و مادر ارثی نمی باشد . و در هر دو صورت عقد آنان باطل است و به یکدیگر حرام ابدی می شوند .
(مسئله 2877) جایز است انسان با زنی که در عدّه خود اوست ازدواج کند ؛ و در صورتی که در عدّه طلاق رجعی باشد نیاز به عقد مجدد نیست .
(مسئله 2878) اگر زن بگوید یائسه شده ام پذیرفتن حرف او محل اشکال است ؛ مگر این که اطمینان پیدا شود . ولی اگر بگوید شوهر ندارم یا بگوید در عدّه نیستم حرف او قبول می شود .
(مسئله 2879) زنی را که طلاق داده اند و زنی که متعه بوده و شوهرش مدت او را بخشیده یا مدتش تمام شده ، چنانچه بعد از مدتی شوهر کند و بعد شک کند که هنگام عقد شوهر دوم از عدّه شوهر اول خارج شده بوده یا نه ، در صورتی که احتمال دهد در حال عقد متوجه بوده به شک خود اعتنا نکند .
5_ زن شوهرداری که با او عقد بسته است:
(مسئله 2880) اگر کسی با زن شوهرداری ازدواج کند _ خواه بداند او شوهردار بوده یا نه _ باید از او جدا شود ؛ و در صورتی که بداند زن شوهردار بوده ، ازدواج با این زن برای همیشه بر آن مرد حرام می شود . همچنین است اگر نداند زن شوهر دارد ولی پس از عقد با او نزدیکی کرده باشد .
(مسئله 2881) اگر زن شوهردار زنا دهد بر شوهر خود حرام نمی شود ؛ ولی چنانچه توبه نکند و بر عمل خود باقی باشد بهتر است که شوهرش او را طلاق دهد ، و در این صورت اگر با او نزدیکی کرده باشد باید همه مهرش را بدهد ؛ و اگر نزدیکی نکرده باید نصف مهر را به او بپردازد .
(مسئله 2882) اگر بعد از آن که انسان با زنی ازدواج کرد کسی بگوید آن زن شوهردار بوده و زن منکر شود ، چنانچه شرعا ثابت نشود که زن شوهردار بوده باید حرف زن را قبول کرد ؛ ولی اگر آن فرد مورد اطمینان باشد بنا بر احتیاط واجب مرد با طلاق از آن زن جدا شود .
6_ زن شوهرداری که با او زنا کرده است:
(مسئله 2883) اگر با زنی که شوهر دارد یا در عدّه طلاق رجعی است زنا کند ، بنا بر احتیاط واجب آن زن بر او حرام ابدی می شود . ولی اگر با زنی که در عدّه متعه یا عدّه طلاق بائن و یا عدّه وفات زنا کند ، بعد از گذشتن عدّه می توان او را عقد نماید ؛ گرچه احتیاط مستحب آن است که با او ازدواج نکند .
7_ دختر خاله و دختر عمه در صورت زنا با مادر آنها:
(مسئله 2884) اگر کسی پیش از آن که با دخترخاله یا دخترعمة خود ازدواج
کند با مادر آنها زنا نماید دخترخاله و بنا بر احتیاط واجب دخترعمه بر او حرام می شود و نمی تواند با آنان ازدواج نماید ؛ بلکه اگر آنها را عقد کند و پیش از نزدیکی با آنان با مادرشان زنا کند بنا بر احتیاط واجب با طلاق از ایشان جدا شود .
9 _ دختر و مادر زنی که با او زنا کرده است:
(مسئله 2885) اگر کسی با زنی که ازدواج با او جایز است زنا کند بنا بر احتیاط واجب نباید با دختر یا مادر آن زن ازدواج نماید ؛ ولی اگر پس از ازدواج و نزدیکی با آن زن با دختر یا مادر او زنا کند آن زن بر او حرام نمی شود ؛ و اگر بعد از عقد و پیش از نزدیکی ، با مادر یا دختر او زنا کند احتیاط واجب آن است که با طلاق از آن زن جدا شود .
9_ مادر و خواهر و دختر کسی که با او لواط کرده است:
(مسئله 2886) مادر و خواهر و دختر پسری که لواط داده بر لواط کننده حرام است ؛ اگر چه لواط دهنده و بنا بر احتیاط واجب لواط کننده بالغ نباشند . و اگر با یکی از آنان ازدواج کرده است پس از اطلاع باید از او جدا شود و نیاز به طلاق نیست ؛ ولی اگر برای حفظ آبرو به حسب ظاهر طلاق دهد مانعی ندارد .
(مسئله 2887) اگر اول با مادر یا خواهر و یا دختر کسی ازدواج نماید و پس از نزدیکی با همسر خود با آن کس لواط کند ، آن زن بر مرد لواط کننده حرام نمی شود ؛ و اگر پس از عقد و پیش از نزدیکی لواط کند احوط آن است که از زن خود به طلاق جدا شود ؛ و در صورت اول چنانچه زن خود را طلاق داد احوط آن است که دیگر با او ازدواج نکند .
(مسئله 2888) اگر یقین ندارد که دخول شده بلکه شک یا گمان داشته باشد این احکام جاری نمی شود ؛ ولی اگر وثوق و اطمینان دارد که دخول شده این احکام جاری است .
10_ زنی که در حال احرام با او عقد بسته است:
(مسئله 2889) ازدواج در حال احرام باطل است ؛ پس اگر مرد مُحرم بداند ازدواج در این حال باطل است و ازدواج کند آن زن برای همیشه بر او حرام می شود .
(مسئله 2890) اگر زنی که در حال احرام است با مردی که در حال احرام نیست ازدواج کند عقد او باطل است ؛ و اگر زن می دانسته که ازدواج در حال احرام حرام است آن مرد برای همیشه بر او حرام می باشد .
(مسئله 2891) اگر مرد مُحرم طواف نساء را _ که یکی از اعمال حج و عمرة مفرده است _ به جا نیاورد همسرش و زنهای دیگری که به واسطة مُحرم شدن بر او حرام شده بودند حلال نمی شوند ؛ همچنین اگر زن طواف نساء را انجام ندهد
شوهرش بر او حلال نمی شود . ولی در هرصورت اگر بعداً طواف نساء را انجام دهند به یکدیگر حلال می شوند.
11_ همسری که سه مرتبه طلاقش داده است:
(مسئله 2892) زنی که شوهرش سه مرتبه او را طلاق داده بر شوهرش حرام می شود ؛ ولی اگر با شرایطی که در کتاب طلاق گفته می شود با مرد دیگری ازدواج کند ، شوهر اول پس از طلاق شوهر دوم می تواند دوباره با او ازدواج نماید .
12_ دختر نابالغی که با او ازدواج و نزدیکی کرده است:
(مسئله 2893) اگر دختر نابالغی را برای خود عقد کند ، پیش از آن که نُه سال دختر تمام شود جایز نیست با او نزدیکی و دخول نماید ؛ و اگر نزدیکی کرد بنا بر احتیاط یا به طلاق از او جدا شود و دیگر با او ازدواج نکند و یا هیچ گاه با او نزدیکی نکند . و اگر او را افضا کرده باشد _ یعنی در اثر نزدیکی ، راه ادرار و حیض او یکی شده باشد _ علاوه بر مهر دیة افضا را نیز بدهد و نفقة او را هم تا آن زن زنده است بپردازد .
13_ زنان کافره:
(مسئله 2894) مرد مسلمان نمی تواند با زن کافر غیر اهل کتاب (یهود ، نصاری و مجوس«کفار اهل کتاب») ازدواج کند . همچنین بنا بر احتیاط واجب نمی تواند با زنان اهل کتاب ازدواج دائم نماید ؛ ولی ازدواج موقت با آنان اشکال ندارد . زن مسلمان هم نمی تواند به عقد مرد کافر _ حتی اهل کتاب _ درآید .
14_ زنی که با او لعان کرده است:
(مسئله 2895) اگر مرد با زن خود نزد حاکم شرع لعان کند ، آن زن بر آن مرد همیشه حرام می شود .