حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
صورت حج تمتّع
اشاره
«حج تمتّع» مرکب از دو عمل عبادی «عمرة تمتّع و حج تمتّع» می باشد که به ترتیب زیر بیان می شود:
1_ عمرة تمتّع
(مسئله 2128) در عمرة تمتّع شش چیز واجب است:
اول: نیت عمرة تمتّع
دوم: احرام از یکی از میقاتها ؛ و در احرام سه چیز واجب است: 1_ نیت 2_ پوشیدن دو جامة احرام که یکی «ازار» و دیگری را «رداء» می نامند . 3_ تلبیه ؛ یعنی گفتن «لبیک» بدین نحو: «لَبَّیْکَ أللّهُمَّ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ لَا شَریکَ لَکَ لَبَّیْکَ، إنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَهَ لَکَ وَ الْمُلْکَ (لَکَ) لا شَریکَ لَکَ لَبَّیْکَ» .
سوم: طواف خانة خدا ؛ به این ترتیب که با شروع از حجرالاسود هفت مرتبه دور خانه خدا بگردد ؛ و به هر دور آن یک «شوط» گفته می شود .
چهارم: نماز طواف ؛ به این ترتیب که بعد از تمام شدن طواف واجب ، پشت مقام ابراهیم علیه السلام دو رکعت نماز به قصد «نماز طواف» بخواند .
پنجم: سعی بین صفا و مروه ؛ یعنی پس از نماز طواف بین «صفا و مروه» را که دو کوه معروفند سعی کند ؛ به این صورت که از صفا شروع کند و به مروه برود و از مروه به صفا برگردد . و سعی باید هفت مرتبه باشد و هر مرتبه را یک
«شوط» می گویند ؛ به این شکل که از «صفا به مروه» یک شوط است و از «مروه به صفا» نیز یک شوط به حساب می آید ؛ پس هفت شوط از صفا شروع و به مروه ختم می گردد .
ششم: تقصیر ؛ یعنی پس از سعی به قصد قربت و با نیت خالص مقداری از ناخنهای دست یا پا و یا مقداری از موی سر یا شارب و یا ریش خود را بزند ؛ و بهتر بلکه احوط آن است که به زدن ناخن اکتفا نکند و مقداری از مو را نیز بزند . و تراشیدن سر و کندن مو کفایت نمی کند .
2_ حج تمتّع
(مسئله 2129) واجبات حج تمتّع چهارده چیز است:
اول: نیت حج تمتّع
دوم: احرام حج تمتّع ؛ که مانند احرام عمره است ، جز این که در احرام حج باید از مکة معظمه به نیت حج تمتّع محرم شود .
سوم: وقوف به عرفات ؛ یعنی مُحرم به احرام حج در ظهر روز عرفه _ نهم ذی حجه _ به قصد قربت در عرفات باشد و در آنجا نیت وقوف کند . و بنا بر احتیاط از اول ظهر به عرفات برود و تا مغرب شرعی در آنجا بماند . ولو صرف توقف در وقت خرید هم کفایت می کند .
چهارم: وقوف به مشعر ؛ به این ترتیب که شخص حاجی پس از انجام وقوف به عرفات هنگام مغرب شب عید به طرف «مشعرالحرام» کوچ کند ، به گونه ای که نماز مغرب و عشاء را در مشعر بخواند . وقوف به مشعر باید به قصد قربت انجام شود و وقت آن از طلوع فجر تا طلوع آفتاب است ؛ و بنا بر احتیاط شب دهم را نیز تا طلوع فجر به قصد قربت در مشعر به سر برد .
پنجم ، ششم و هفتم: واجبات منی در روز عید قربان که عبارت از:
1_ رمی جمرة عقبه ؛ یعنی انداختن هفت ریگ به آن به پیروی از حضرت ابراهیم علیه السلام که در این مکان شیطان را رمی کرد .
2_ قربانی ؛ و مخیر است شتر یا گاو و یا گوسفند را قربانی کند ؛ و غیر از این سه حیوان سایر حیوانات کفایت نمی کند .
3_ تراشیدن سر و یا تقصیر (کوتاه کردن مو یا ناخن) ؛ و حاجی بین این دو مخیر می باشد ؛ ولی زنان فقط باید تقصیر کنند . همچنین کسی که سال اول حج اوست بنا بر احتیاط واجب باید سر خود را بتراشد .
هشتم ، نهم ، دهم ، یازدهم و دوازدهم: اعمال مکة مکرمه که به ترتیب عبارت است از: «طواف ، نماز طواف ، سعی بین صفا و مروه ، طواف نساء و نماز طواف نساء» .
سیزدهم و چهاردهم: اعمال منا در روزهای یازدهم، دوازدهم و برای بعضی
سیزدهم ذی حجه که عبارت است از:
1_ بیتوته در منا ؛ یعنی ماندن شب در آنجا .
2_ رمی جمرات سه گانه (اولی، وسطی و عقبه) ؛ و در هر روز باید به هر یک از جمرات سه گانه هفت ریگ بزند .