حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
راه ثابت شدن اول ماه
(مسئله 1784) اول ماه به یکی از پنج راه ثابت می شود:
1_ خود انسان ماه را بدون استفاده از دستگاه ببیند .
2_ دو مرد عادل گواهی دهند که در شب ماه را دیده اند ؛ به شرط آن که شهادت هر یک دربارة صفات ماه خلاف دیگری و یا خلاف واقع نباشد ؛ اما اگر فقط در تشخیص بعضی خصوصیات اختلاف داشته باشند _ مثل آن که یکی بگوید ماه بلند بوده و دیگری بگوید بلند نبوده _ به گفتة آنان ماه ثابت می شود .
3_ عده ای که از گفتة آنان یقین یا اطمینان پیدا می شود بگویند ماه را دیده ایم ؛ همچنین است هر چیزی که به واسطة آن یقین یا اطمینان پیدا می شود .
4_ سی روز از آغاز ماه شعبان بگذرد که به واسطة آن اول ماه رمضان ثابت می شود ؛ و سی روز ازاول ماه رمضان بگذرد که به واسطة آن اول ماه شوال «عید فطر» ثابت می شود .
5_ حاکم شرع جامع الشرایط حکم کند که اول ماه است .
(مسئله 1785) اگر حاکم شرع جامع الشرایط حکم کند که اول ماه است ، کسی هم که از او تقلید نمی کند باید به حکم او عمل نماید ؛ ولی کسی که می داند حاکم شرع اشتباه کرده یا او را جامع الشرایط نمی داند نمی تواند به حکم او عمل کند .
(مسئله 1786) اول ماه با پیشگویی منجمین و شهادت زنان ثابت نمی شود ؛ ولی اگر انسان از گفتة آنان یقین یا اطمینان پیدا کند باید به آن عمل نماید .
(مسئله 1787) بلند بودن ماه یا دیر غروب کردن آن دلیل بر این که شب پیش ، شب اول ماه بوده نیست .
(مسئله 1788) اگر اول ماه رمضان برای کسی ثابت نشود و روزه نگیرد ، چنانچه دو مرد عادل بگویند شب پیش ماه را دیده ایم باید روزة آن روز را قضا کند ؛ و اگر در همان روز باشد ، بقیة روز هم از کارهایی که روزه را باطل می کند بپرهیزد .
(مسئله 1789) روزی را که انسان نمی داند «آخر رمضان» است یا «اول شوال» باید روزه بگیرد ؛ ولی اگر پیش از مغرب بفهمد اول شوال بوده یا دو مرد عادل شهادت دهند باید افطار نماید .
(مسئله 1790) در هوای صاف اگر بیشتر مردم در صدد دیدن ماه بوده اند و با این حال ماه را ندیده باشند و فقط دو مرد عادل به آن شهادت دهند _ چون در معرض اشتباه می باشند _ اعتبار شهادت آنان محل اشکال است .
(مسئله 1791) شهادت دو مرد عادل باید از روی حس و دیدن باشد ؛ پس اگر از روی حدس و یا قواعد علمی شهادت دهند اعتباری ندارد .
(مسئله 1792) اگر در شهری اول ماه ثابت شود برای مردم شهرهای دیگر فایده ندارد مگر آن که فاصلة آنها کم باشد ، یا انسان بداند که افق آنها یکی است و یا بداند در آن شهری که ماه دیده شده آفتاب زودتر از شهر خودش غروب می کند .
(مسئله 1793) اگر زندانی نتواند به اول ماه رمضان یقین کند باید به گمان عمل
نماید و اگر آن هم ممکن نشد هر ماهی که روزه بگیرد صحیح است ؛ و باید پس از گذشت یازده ماه از ماهی که روزه گرفته دوباره یک ماه روزه بگیرد . ولی اگر بعد گمان پیدا کند باید به آن عمل نماید .