حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
زکات و دَین
(مسئله 2027) کسی که خمس یا زکات بدهکار است و کفاره و نذر و مانند آن نیز بر او واجب شده و قرض هم دارد و نمی تواند همه را بپردازد ، چنانچه مالی که مشمول خمس یا زکات شده از بین نرفته باید زکات و خمس را مقدم بدارد ، و اگر از بین رفته باشد بنا بر احتیاط مال موجود را به نسبت بدهیها تقسیم نماید ، مگر این که در میان آنها حق الناس باشد و مطالبه شود که در این صورت بنا بر احتیاط آن را مقدم بدارد .
(مسئله 2028) شخصی که فوت کرده اگر خمس یا زکات بدهکار است و کفاره و نذر و مانند آن نیز بر او واجب بوده و قرض هم دارد و اموال او برای همة آنها کافی نمی باشد ، چنانچه مالی که مشمول خمس یا زکات شده از بین نرفته باید خمس یا زکات را مقدم بدارد ، و اگر از بین رفته باشد باید مال او را به نسبت بدهیهایش تقسیم نمایند . ولی اگر حج نیز بر او واجب بوده بنا بر احتیاط حج را بر سایر دیون میت مقدم بدارند ، و در آنچه در حج مصرف می کنند قصد زکات نماید .
(مسئله 2029) میتی که بدهکار است و مالی هم دارد که زکات آن واجب شده ، باید اول زکات مالش را بپردازد و سپس بدهی او را اداء نماید .
(مسئله 2030) میتی که بدهکار است و گندم یا جو یا خرما و یا انگور هم دارد دو صورت دارد:
الف: اگر پیش از آن که زکات اینها واجب شود وارثان دین میت را از دارایی دیگر او پرداخت کنند ، سهم هرکدام به مقدار نصاب برسد باید زکات آن را پرداخت نماید .
ب: اگر پیش از آن که زکات اینها واجب شود دین او را اداء نکنند دو حالت دارد:
1_ چنانچه دارایی میت تنها به اندازه دین او باشد ، واجب نیست زکات اینها را پرداخت نمایند .
2_ اگر دارایی میت بیشتر از دین اوست ، چنانچه پرداخت تمام دین به طلبکار موقوف به پرداخت مقداری از گندم ، جو ، خرما و یا انگور است ، این مقدار مشمول زکات نمی شود ، ولی بقیه که متعلق به ورثه است سهم هرکدام به حد نصاب برسد باید زکات آن را بپردازد .
(مسئله 2031) کسی که بدهکار است و نمی تواند بدهی خود را بپردازد _ اگر چه برای مخارج نیاز نداشته باشد _ طلبکار می تواند طلب خود را بابت زکات حساب
کند .
(مسئله 2032) کسی که از فقیر طلبکار است می تواند طلب خود را بابت زکات حساب کند ، به شرط این که فقیر بدهی خود را در راه گناه صرف نکرده باشد ، یا اگر در راه گناه صرف کرده از آن توبه کرده باشد .
(مسئله 2033) اگر فقیر بمیرد و دارایی او به اندازه قرضش نباشد ، طلبکار می تواند باقیماندة طلبی را که از او دارد بابت زکات حساب کند و اگر دارایی او به اندازه قرضش باشد ، ولی وارثان از ادای بدهی او امتناع کنند یا به جهت دیگری انسان نتواند طلب خود را بگیرد ، بنا بر اقوی می تواند طلب خود را بابت زکات حساب نماید .