حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
شرایط قاضی
(مسئله 3357) شرایط قاضی _ چه منصوب باشد یا با توافق دو طرف انتخاب شده باشد _ عبارت است از: «بلوغ ، عقل، ایمان ، عدالت ، مرد بودن ، حلال زاده بودن» و «مجتهد بودن» ؛ بلکه بنا بر احتیاط «اعلمِ بلد» یا «منصوب از طرف اعلم» باشد . همچنین بنا بر احتیاط دارای «بینایی چشم» و «حافظة خوب» باشد و فراموشکار نباشد .
(مسئله 3358) شرایط و صفات معتبر در قاضی از راه وجدان و شناخت شخصی یا شهرت مفید علم و یا شهادت دو شاهد عادل تشخیص داده می شود ؛ همان گونه که اجتهاد قاضی با شهادت اهل خبرة عادل ثابت می شود .
(مسئله 3359) کسی که خود مجتهد نیست بنا بر احتیاط واجب نمی تواند با اتکا به فتوای مجتهد دیگر قضاوت و حکم نماید ؛ هر چند به نیابت از او باشد . ولی جایز است نزاع و اختلاف بین دو طرف را با اصلاح و کدخدامنشی حل و فصل نماید .
(مسئله 3360) کسی که به نظر خودش دارای شرایط قضاوت نیست حرام است متصدی آن شود ؛ هر چند دیگران او را واجد شرایط بدانند .
(مسئله 3361) مراجعه به کسی که شرایط قضاوت را ندارد حرام است ؛ مگر این که برای گرفتن حق مشروع خود ناچار باشد ؛ بخصوص اگر مراجعه نکردن صاحب حق را در تنگنا و مشقت زیاد قرار دهد .
(مسئله 3362) کار قضاوت برای کسانی که صلاحیت آن را دارند واجب کفایی است ؛ و در صورتی که قاضیِ واجد شرایط نباشد واجب عینی می شود .
(مسئله 3363) کسی که قضاوت بر او واجب عینی نیست می تواند از بیت المال حقوق بگیرد ؛ هر چند بهتر است در صورت عدم نیاز نگیرد . و چنانچه کار قضاوت بر او واجب عینی باشد در صورت نیاز می تواند حقوق بگیرد ؛ و اگر نیاز ندارد بنا بر احتیاط نگیرد ؛ ولی برای انجام کارهای تشریفاتی و ثبت و ضبط احکام ، حقوق گرفتن مانعی ندارد .