حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
احکام ازدواج
قال الله تبارک و تعالی: وَ أَنْکِحُوا الْأَیامی مِنْکُمْ وَالصّالِحینَ مَنْ عِبادِکُمْ وَ إِمائِکُمْ إِنْ یَکُونُوا فُقَراءَ یُغْنِهِمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللهُ واسعٌ علیمٌ .
یعنی: «زنان و مردان مجرد جامعه و نیز بندگان و کنیزانی را که آمادگی و صلاحیت ازدواج دارند به نکاح یکدیگر درآورید ؛ و اگر هم نیازمند و فقیر باشند خداوند آنان را از فضل خود بی نیاز می گرداند ؛ چه آن که خداوند گشایش دهندة دانایی است» .
از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روایت شده است که فرمودند: ازدواج سنت من است و هر که از سنت من روی گرداند از من نخواهد بود . در برخی دیگر از روایات ازدواج وسیلة به دست آوردن نصف دین و وسیلة گشایش روزی معرفی شده است . و در بعضی اخبار افراد مجرد (عزب) مورد مذمت قرار گرفته اند .
غرض در اسلام به ازدواج بسیار سفارش شده است ؛ بنابراین شایسته است مسلمانان این سنت الهی را آن چنان که مورد رضایت شارع مقدس است به جا آورند و خود را اسیر تشریفات زاید و آداب و رسوم غلط ننموده ، سعی کنند فرهنگ اسلام را در جامعه پیاده نمایند . مسئولین جامعه نیز وظیفه دارند در حد امکان تسهیلات لازم را در این زمینه فراهم آورند .
(مسئله 2795) مستحب است در شوهر دادن دختری که بالغ شده و به رشد فکری و جسمی رسیده عجله کنند ؛ و شایسته است چنانچه فرد مناسب و مؤمنی پیشنهاد ازدواج با او را کرد از قبول آن استنکاف ننمایند ؛ و در هر صورت رضایت دختر را نیز در نظر بگیرند .
(مسئله 2796) کسی که به واسطة نداشتن همسر به حرام می افتد واجب است ازدواج کند .
(مسئله 2797) با عقد ازدواج زن به مرد حلال می شود ؛ و عقد ازدواج بر دو
قسم است:
1_ «عقد دائم» ؛ و آن عقدی است که مدت ندارد و زن تا پایان زندگی بر مرد حلال می شود . و زنی را که به این صورت عقد می شود «همسر دائم» می گویند .
2_ «عقد موقت» و یا «متعه» ؛ و آن عقدی است که زن به طور موقت و تا زمان محدودی به مرد حلال می شود . و زنی را که به این صورت عقد می شود «همسر موقت» می گویند .
(مسئله 2798) در عقد موقت اگر مهر معین نشود عقد باطل است . و اگر مدت معین نشود بنا بر مشهور به عقد دائم تبدیل می شود ؛ ولی بنا بر احتیاط یا طلاق دهد و یا صیغة عقد دائم را تجدید نمایند .
(مسئله 2799) مرد با رعایت جهات زیر می تواند دو یا سه و یا حداکثر چهار همسر دائم برای خود اختیار کند:
1_ بتواند بین همسران خود به عدالت رفتار نماید .
2_ توانایی ادارة بیش از یک خانواده را داشته باشد .
پس اگر مرد نتواند بین همسران خود به عدالت رفتار نماید و یا نتواند آنان را اداره نماید نباید بیش از یک همسر برای خود اختیار کند .
(مسئله 2800) در ازدواج دائم و موقت خواندن صیغه شرط است و تنها راضی بودن زن و مرد کافی نیست .
(مسئله 2801) در عقد ازدواج زن و مرد می توانند خودشان صیغه را بخوانند و می توانند وکیل بگیرند. وکیل هم لازم نیست مرد باشد ؛ بلکه زن هم می تواند برای خواندن صیغة عقد از طرف دیگری وکیل شود .
(مسئله 2802) اگر زن و مرد توان خواندن صیغه را ندارند باید وکیل بگیرند . و تا هنگامی که یقین نکرده اند وکیل صیغة عقد را خوانده نمی توانند به یکدیگر نگاه محرمانه کنند و مجرد گمان به این که وکیل صیغه را خوانده است کفایت نمی کند ؛ ولی اگر وکیل بگوید صیغه را خوانده ام و از گفتة او اطمینان حاصل شود کافی است .
(مسئله 2803) یک نفر می تواند از طرف زن و مرد وکیل شود و صیغة عقد را به طور دائم یا موقت اجرا کند ؛ اعم از این که زن را برای خوش عقد کند یا برای دیگری ، ولی احتیاط مستحب آن است که عقد را دو نفر بخوانند .
(مسئله 2804) اگر زن شخصی را وکیل کند تا مثلاً یک ماه او را به عقد مردی در آورد و ابتدای آن را معین نکند ، در صورتی که از گفتة زن معلوم شود که به وکیل اختیار کامل داده آن وکیل می تواند هر وقت بخواهد او را یک ماه به عقد آن مرد درآورد ؛ و اگر معلوم باشد که زن روز یا ساعت معینی را قصد کرده باید صیغه را مطابق قصد او بخواند .