حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
شرایط ذبح حیوان
(مسئله 3182) سر بریدن حیوان پنج شرط دارد:
1_ کسی که سر حیوان را می برد _ مرد باشد یا زن _ باید مسلمان باشد و با اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله اظهار دشمنی نکند . و بچة مسلمان هم اگر خوب و بد را تشخیص می دهد و کیفیت سر بریدن حیوان را می داند می تواند سر حیوان را ببرد .
2_ سر حیوان را با چیزی ببرد که از جنس آهن باشد ؛ ولی چنانچه آهن پیدا نشود و طوری باشد که اگر سر حیوان را نبرند می میرد ، می توان با هر وسیلة تیزی که چهار رگ آن را جدا کند _ مانند شیشه و سنگ تیز _ سر حیوان را برید .
3_ هنگام سر بریدن باید جلوی بدن حیوان رو به قبله باشد ؛ ولی خود ذبح کننده لازم نیست رو به قبله باشد ، هر چند بهتر است . و کسی که می داند باید رو به قبله سر ببرد اگر عمداً حیوان را رو به قبله نکند ، گوشت آن نجس و خوردن آن حرام می شود ؛ ولی اگر فراموش کند یا قبله را اشتباه کند یا جهت قبله را نداند و نتواند بپرسد و ناچار به ذبح باشد یا نتواند حیوان را رو به قبله کند اشکال ندارد .
4_ هنگامی که می خواهد سر حیوان را ببرد یا کارد به گلویش بگذارد باید به نیت سر بریدن نام خدا را بگوید ؛ و همین اندازه که بگوید: «بسم الله» کافی است . و اگر بدون قصد سر بریدن نام خدا را بگوید آن حیوان پاک نمی شود و گوشت آن حرام است ؛ ولی اگر از روی فراموشی نام خدا را نگوید اشکال ندارد ، و مستحب است هر وقت یادش آمد بگوید: «بِسْمِ اللهِ عَلی اَوَّلِهِ وَ آخرِهِ» .
5 _ حیوان پس از سربریدن حرکتی کند ؛ اگر چه مثلاً چشم یا دم خود را حرکت دهد یا پای خود را به زمین زند که معلوم شود زنده بوده است . گرچه هنگام
ذبح خونش با حرکت خارج نشود یا قطره قطره خارج شود ، یا اگر حیوان هنگام ذبح اعضای بدنش حرکت نکند ولی خونش با جهش خارج شود و کاشف از زنده بودن او باشدکفایت می کند برای حلیت ؛ و همچنین اگر هنگام ذبح علم به حیات حیوان داشته باشد کافی است .
(مسئله 3183) برای خواباندن حیوان در حال ذبح کیفیت خاصی معتبر نیست و فرقی نمی کند که حیوان را به جانب راست یا چپ بخوابانند ؛ ولی باید جلوی بدن آن رو به قبله باشد .
(مسئله 3184) در ذبح کننده «اختیار» شرط نیست ؛ پس اگر کسی از روی اکراه ولی با مراعات شرایط شرعی حیوان را ذبح کند حلال و پاک است . همچنین لازم نیست بردن نام خدا از نظر ذبح کننده واجب باشد ؛ پس اگر کسی که معتقد به وجوب آن نیست هنگام ذبح به قصد ذبح نام خدا را بر زبان جاری کند کافی است .
(مسئله 3185) گفتن «بسم الله» توسط شخص دیگری غیر از ذبح کننده و یا توسط ضبط صوت و نظایر آن کافی نیست .
(مسئله 3186) فولاد از جنس آهن است ؛ همچنین استیل ، آلومینیوم ، منیزیوم و امثال اینها اگر به نظر اهل فن از جنس آهن باشد ذبح با آنها اشکال ندارد ؛ ولی اگر از روی مسامحه یا جهالت به آنها آهن گفته شود ذبح با آنها صحیح نیست .
(مسئله 3187) سر بریدن حیوان با دستگاههایی که اخیراً متداول شده بنا بر احتیاط واجب جایز نمی باشد ، گرچه شرایط شرعی _ مانند: روبه قبله بودن، بسم الله گفتن و... _ رعایت شود و وسیلة ذبح از آهن محقق باشد . برای این که ذبح جامع الشرایط شرعی مشکوک التحقق است ، به مقتضای اصاله عدم تزکیه و استصحاب عدم ذبح جامع الشرایط نمی توان حکم به صحت کرد مگر این که اماره تزکیه شرعی بر خلاف باشد .
(مسئله 3188) بی حس کردن حیوان توسط دستگاه یا هر وسیلة دیگر قبل از ذبح اگر به طور کامل نباشد و مانع از خروج خون متعارف از حیوان پس از سر بریدن نشود اشکال ندارد . و باید در غیر حال ناچاری از وارد کردن ضربة گیج کننده به سر حیوان قبل از ذبح _ اگر موجب اذیت حیوان باشد _ خودداری شود ؛ ولی موجب حرام شدن گوشت حیوان نمی شود .
(مسئله 3189) گوشتهایی که در بازار مسلمانان به فروش می رسد و ذبح آنها معمولاً به دست مسلمانان صورت می گیرد حلال و پاک است ؛ ولی گوشت و مرغهای سر بریده ای که از کشورهای غیراسلامی وارد می شود محکم به نجاست وحرمت می باشد ، تنها در صورتی حلال و پاک خواهد بود که ثابت شود ذبح توسط مسلمان صورت گرفته است .
(مسئله 3190) اگر حیوانی سرکش شود و نتوانند آن را به دستوری که در شرع معین شده ذبح کنند یا مثلاً در چاه بیفتد و احتمال دهند که در آنجا بمیرد و کشتن آن به دستور شرع ممکن نباشد ، چنانچه با چیز برنده ای مثل شمشیر و نیزه به بدن حیوان بزنند و در اثر زخم جان دهد حلال می شود و رو به قبله بودن آن لازم نیست ؛ ولی باید شرطهای دیگر که برای سر بریدن حیوانات گفته شد رعایت شود .