حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
ارث زن و شوهر
(مسئله 3319) اگر زن دائمی بمیرد و فرزند نداشته باشد ، نصف همة مال او را شوهر و بقیه را دیگر وارثان می برند ؛ و اگر از آن شوهر یا شوهر سابق خود فرزند داشته باشد ، یک چهارم همة مال را شوهر و بقیه را وارثان دیگر می برند .
(مسئله 3320) اگر زن در حال بیماری شوهر کند و به آن بیماری از دنیا برود ، شوهرش _ اگر چه با او نزدیکی نکرده باشد _ از او ارث می برد .
(مسئله 3321) اگر شوهر بمیرد و از هیچ زنی فرزند نداشته باشد ، همسر دائمی او یک چهارم مال او را به ارث می برد و بقیه را به وارثان دیگر می دهند ؛ و اگر شوهر از آن زن یا از زن دیگر فرزند داشته باشد ، یک هشتم اموالش به همسر و بقیه به وارثان دیگر داده می شود .
(مسئله 3322) اگر زنی بمیرد و جز شوهرش هیچ وارثی نداشته باشد همة مال او به شوهر می رسد ؛ و اگر مردی بمیرد و جز زن وارث دیگری نداشته باشد یک چهارم مال به زن می رسد ، و بقیه مال امام مسلمین است که در زمان غیبت به فقیه جامع الشرایط می رسد .
(مسئله 3323) زن میت از همة اموال منقول _ مانند: سرمایه ، پول ، فرش ، لباس و سایر لوازم زندگی _ ارث می برد ؛ و از عین مطلق زمین و قیمت آن ارث نمی برد ؛ و نیز از خود هوایی _ مثل ساختمان و درخت _ ارث نمی برد و فقط از قیمت هوایی ارث می برد . ولی بنا بر احتیاط مستحب در زمینِ غیر خانه با ورثه
مصالحه کنند ؛ و اگر زن از میت بچه دارد بنا بر احتیاط مستحب مؤکد از همة ترکه حتی از زمین به او ارث بدهند ، یا با هم مصالحه کنند و او را راضی نمایند .
(مسئله 3324) اگر بخواهند ساختمان یا درخت و مانند آن را قیمت نمایند ، باید حساب کنند که اگر آنها بدون اجرت در زمین بمانند تا از بین بروند چقدر ارزش دارند و سهم زن را از آن قیمت بدهند .
(مسئله 3325) زمینی که در آن مجرای آب قنات و مانند آن قرار دارد و در حکم زمین می باشد ؛ و آجر و چیزهایی که در آن به کار رفته در حکم ساختمان است ؛ همچنین مبلغی که به کارگر ، بنّا و یا معمار ساختمان پرداخت شده بنا بر اقوی به قیمت آن افزوده می شود .
(مسئله 3326) وسایل شرکتها و کارخانجات کوچک و بزرگ _ مانند: ماشین آلات و تلفن و میز و صندلی _ گرچه نصب شده باشند جزو اموال منقول حساب می شوند و زن از آنها ارث می برد .
(مسئله 3327) لباس و زیورآلات و چیزهای دیگری که مرد برای زن خود گرفته ، در صورتی که به او بخشیده باشد بعد از وفات شوهر و یا طلاق دادن زن جزو دارایی زن می باشد ؛ ولی اگر آنها را نبخشیده باشد _ اگر چه زن آن را پوشیده باشد _ جزو مال شوهر خواهد بود .
(مسئله 3328) زن نمی تواند در چیزهایی که ارث نمی برد بدون اجازة سایر ورثه تصرف کند . و نیز بنا بر احتیاط واجب ورثة دیگر هم تا هنگامی که سهم زن را نداده اند نمی توانند در ساختمان و چیزهایی که زن از قیمت آنها ارث می برد بدون اجازة او تصرف کنند ؛ و چنانچه پیش از دادن سهم زن اینها را بفروشند ، در صورتی که زن معامله را اجازه دهد صحیح می باشد ، وگرنه نسبت به سهم او محل اشکال است .
(مسئله 3329) اگر میت بیش از یک زن دائم داشته باشد ، چنانچه فرزند ندارد باید یک چهارم مال و اگر فرزند دارد یک هشتم را میان زنان او به طور مساوی تقسیم کنند ؛ اگر چه شوهر با هیچ یک از آنان یا بعضی از آنان نزدیکی نکرده باشد . ولی اگر در مرضی که به آن از دنیا رفته زنی را عقد کرده و با او نزدیکی نکرده باشد ، آن زن از او ارث نمی برد و حق مهر هم ندارد .
(مسئله 3330) اگر زن را طلاق رجعی دهد ، هر یک از زن یا شوهر اگر در بین عدّه بمیرد دیگری از او ارث می برد ؛ ولی اگر بعد از گذشتن عدّه یا در عدّة طلاق بائن یکی از آنان بمیرد ، دیگری از او ارث نمی برد .
(مسئله 3331) اگر شوهر در حال بیماری ، زن خود را طلاق دهد و پیش از تمام شدن دوازده ماه قمری بمیرد ، زن با سه شرط از او ارث می برد:
1_ زن در این مدت شوهر نکرده باشد .
2_ زن در اثر بی میلی به شوهر مالی به او نداده باشد که به طلاق دادن زن راضی شود بلکه اگر چیزی هم به شوهر ندهد ولی طلاق به تقاضای زن باشد باز هم ارث بردنش محل اشکال است .
3_ شوهر در همان بیماری که زن را طلاق داده مرده باشد ؛ پس اگر از آن مرض خوب شود و به جهت دیگری از دنیا برود زن ارث نمی برد ؛ و اگر در همان بیماری ولی به جهت دیگری بمیرد بنا بر احتیاط ورثه با زن مصالحه نمایند .
(مسئله 3332) اگر به واسطة وجود زن یا شوهر نقصی در سهام ورثه پدید آید ، از سهم «زن و شوهر و مادر» و «برادران و خواهران مادری» و «پدربزرگ و مادربزرگ مادری» و «دایی ها و خاله ها» چیزی کسر نمی شود ؛ بلکه آنان تمام سهام خود را از اصل مال می برند ، و آنچه نقص وارد شده از سهام «پدر» و «برادران و خواهران پدر و مادری یا پدری» و «پدربزرگ و مادربزرگ پدری» و «عموها و عمه ها» کسر می شود .
(مسئله 3333) در ازدواج موقت بین زن و شوهر ارث نیست ؛ و چنانچه در ضمن عقد شرط کنند که زن ارث ببرد بنا بر احتیاط با سایر ورثه مصالحه شود و ورثه او را راضی نمایند . ولی فرزندی که از ازدواج موقت به دنیا می آید مانند فرزندان زن دائم ارث می برد .