آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی

احکام روزه

احکام روزه

روزه آن است که انسان براى انجام فرمان خداوند عالم از اذان صبح تا غروب شمس از چیزهایى که روزه را باطل مى کند وشرح آنها بعدا گفته مى شود خوددارى نماید . نیت

مسأله 1551 - لازم نیست انیسان نیت روزه را از قلب خود بگذراند ، یا مثلا بگوید فردا را روزه مى گیرم ، بلکه همین قدر که براى انجام فرمان خداوند عالم از اذان صبح تا غروب خورشید کارى که روزه را باطل مى کند انجام ندهد کافى است ، وبراى آنکه یقین کند تمام این مدت را روزه بوده ، باید مقدارى پیش از اذان صبح ومقدارى هم بعد از غروب از انجام کارى که روزه را باطل مى کند خوددارى نماید .

مسأله 1552 - انسان مى تواند در هر شب از ماه رمضان براى روزه فرداى آن نیت کند ، وبهتر است که اول ماه هم نیت روزه همه ماه را بنماید .

مسأله 1553 - وقت نیت روزه ماه رمضان از اول شب است تا اذان صبح .

مسأله 1554 - وقت نیت روزه مستحبى از اول شب است تا موقعى که به اندازه نیت کردن غروب شمس وقت مانده باشد که اگر تا این وقت کارى که روزه را باطل مى کند انجان نداده باشد ونیت روزه مستحبى کند روزه او صحیح است .

مسأله 1555 - کسى که پیش از اذان صبح بدون نیت روزه خوابیده است اگر پیش از ظهر بیدار شود ونیت کند ، روزه او صحیح است واگر بعد از ظهر بیدار شود نمى تواند نیت روزه واجب نماید .

مسأله 1556 - اگر بخواهد غیر روزه رمضان روزه دیگرى بگیرد ، باید آن را معین نماید ، مثلا نیت کند که روزه قضاء یا روزه نذر مى گیرم ، ولى در ماه رمضان لازم نیست نیت کند که روزه ماه رمضان مى گیرم ، بلکه اگر نداند ماه رمضان است یا فراموش نماید وروزه دیگرى را نیت کند روزه ماه رمضان حساب مى شود .

مسأله 1557 - اگر بداند ماه رمضان است وعمدا نیت روزه غر رمضان کند ، نه روزه رمضان حساب مى شود ونه روزه اى که قصد کرده است .

مسأله 1558 - اگر مثلا به نیت روز اول ماه روزه بگیرد ، بعد بفهمد دوم یا سوم بوده روزه او صحیح است .

مسأله 1559 - اگر پیش از اذان صبح نیت کند وبیهوش شود ودر بین روز بهوش آید ، باید روزه آن روز را تمام نماید ولازم نیست قضاى آن را بجاز آورد .

مسأله 1560 - اگر پیش از اذان صبح نیت کند ومست شود ودر بین روز بهوش آید ، باید روزه آن روز را تمام کند ولازم نیست قضاى آن را بجا آورد .

مسأله 1561 - اگر پیش از اذان صبح نیت کند وبخوابد وبعد از مغرب بیدار شود ، روزه اش صحیح است .

مسأله 1562 - اگر نداند یا فراموش کند که ماه رمضان است وپیش از ظهر ملتفت شود ، چنانچه کارى که روزه را باطل مى کند انجام نداده باشد ، باید نیت کند وروزه او صحیح است . واگر کارى که روزه را باطل مى کند انجام داده باشد ، یا بعد از ظهر ملتفت شود که ماه رمضان است ، روزه او باطل مى باشد . ولى باید تا مغرب کارى که روزه را باطل مى کند انجان ندهد وبعد از رمضان هم آن روزه را قضاء نماید .

مسأله 1563 - اگر بچه پیش از اذان صبح ماه رمضان بالغ شود باید روزه بگیرد واگر بعد از اذان بالغ شود ، روزه آن روز بر او واجب نیست ، مگر آنکه بچه قصد روزه مستحبى کرده باشد ودر روز بالغ شود ، در این صورت اتمام آن روزه واجب است .

مسأله 1564 - کسى که براى بجا آوردن روزه میتى اجیر شده ، اگر روزه مستحبى بگیرد اشکال ندارد . ولى کسى که روزه قضاء یا روزه واجب دیگرى دارد نمى تواند روزه مستحبى بگیرد وچنانچه فراموش کند وروزه مستحب بگیرد ، در صورتى که پیش از ظهر یادش بیاید ، روزه مستحبى او بهم مى خورد ومى تواند نیت خود را به روزه واجب برگرداند واگر بعد از ظهر ملتفت شود ، روزه او باطل است واگر بعد از مغرب یادش بیاید ، روزه اش صحیح است .

مسأله 1565 - اگر غیر از روزه ماه رمضان روزه معین دیگرى بر انسان واجب باشد ، مثلا نذر کرده باشد که روز معینى را روزه بگیرد چنانچه عمدا تا اذان صبح نیت نکند روزه اش باطل است وهمچنین اگر نداند که روزه آن روز بر او واجب است ، یا فراموش کند وپیش از ظهر یادش بیاید روزه اش باطل است .

مسأله 1566 - اگر براى روزه اى که واجب است وروز آن معین نیست مثل روزه کفاره ، عمدا تا ظهر نیت نکند اشکال ندارد . بلکه اگر پیش از نیت تصمیم داشته باشد که روزه نگیرد ، یا تردید داشته باشد که بگیرد یا نه ، چنانچه کارى که روزه را باطل مى کند انجام نداده باشد وپیش از ظهر نیت کند ، روزه او صحیح است .

مسأله 1567 - اگر در ماه رمضان پیش از ظهر کافر مسلمان شود روزه آن روز بر او واجب نیست وقضاء هم ندارد .

مسأله 1568 - اگر مریض پیش از ظهر ماه رمضان خوب شود واز اذان صبح تا آن وقت کارى که روزه را باطل مى کند انجام نداده باشد ، باید نیت روزه کند وآن روز را روزه بگیرد وچنانچه بعد از ظهر خوب شود . روزه آن روز بر او واجب نیست .

مسأله 1569 - روزى را که انسان شک دارد آخر شعبان است یا اول رمضان واجب نیست روزه بگیرد واگر بخواهد روزه بگیرد ، نمى تواند نیت روزه رمضان کند بلکه باید نیت کند که اگر رمضان است روزه رمضان واگر رمضان نیست روزه قضاء یا مانند آن باشد ، یا نیت کند امتثال امر واقعى فعلى را ، یا نیت روزه قضاء ومانند آن بنماید وچنانچه بعد معلوم شود رمضن بوده از رمضان حساب مى شود .

مسأله 1570 - اگر روزى را که شک دارد آخر شعبان است یا اول رمضان به نیت روزه قضاء یا روزه مستحبى ومانند آن روزه بگیرد ودر بین روز بفهمد که ماه رمضان است باید نیت روزه رمضان کند .

مسأله 1571 - اگر در روزه واجب معینى مثل روزه رمضان مردد شود که روزه خود را باطل کند یا نه ، یا قصد کند که روزه را باطل کند ، روزه اش باطل مى شود اگر چه از قصدى که کرده توبه نماید وکارى هم که روزه را باطل مى کند انجام ندهد .

مسأله 1572 - در روزه مستحب ورزوه واجبى که وقت آن معین نیست مثل روزه کفاره ، اگر قصد کند کارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ، یا مردد شود که بجا آورد یا نه ، چنانچه بجا نیاورد وپیش از ظهر دوباره نیت روزه کند ، روزه او صحیح است .

چیزهایى که روزه را باطل مى کند

چیزهایى که روزه را باطل مى کند

مسأله 1573 - بعضى از چیزها روزه را بدون اشکال باطل مى کند وبعضى را علماء فرموده اند وظاهرا به کمال روزه ضرر مى زنند وروزه را باطل نمى کنند مجموع آنها نه چیز است : اول - خوردن وآشامیدن . دوم - جماع . سوم - استمناء آن است که انسان با خود یا غیر خود کارى کند که منى از او بیرون آید . چهارم - دروغ بستن به خدا وپیغمبر صلى الله علیه وآله وسلم وجانشیان پیغمبر علیهم السلام . پنجم - رساندن غبار غلیظ به حلق . ششم - فرو بردن تمام سر در آب . هفتم - باقى ماندن بر جنابت وحیض ونفاس تا اذان صبح . هشتم - اماله کرن با چیزهاى روان . نهم - قى کردن واحکام اینها در مسای ل آینده گفته مى شود .

1-خوردن وآشامیدن

مسأله 1574 - اگر روزه دار عمدا چیزى بخورد یا بیاشامد ، روزه او باطل مى شود چه خوردن وآشامیدن آن چیز معمول باشد مثل نان وآب ، چه معمول نباشد خاک وشیره درخت وچه کم باشد یا زیاد ، حتى اگر مسواک را از دهان بیرون آورد ودوباره به دهان ببرد ورطوبت آن را فروبرد ، روزه او باطل مى شود مگر آنکه رطوبت مسواک در آب دهان بطورى از بین برود که رطوبت خارج به آن گفته نشود .

مسأله 1575 - اگر موقعى که مشغول غذا خوردن است بفهمد صبح شده ، باید لقمه را از دهان بیرون آورد وچنانچه عمدا فروبرد روزه اش باطل است وبه دستورى که بعدا گفته خواهد شد کفاره بر او واجب مى شود .

مسأله 1576 - اگر روزه دار سهوا چیزى بخورد یا بیاشامد روزه اش باطل نمى شود .

مسأله 1577 - احتیاط واجب آن است که روزه دار از استعمال آمپولى که به جاى غذا بکار مى رود خوددارى کند ، ولى تزریق آمپولى که عضور را بى حس مى کند ویا دواء را داخل عضله یا ورید مى کند اشکال ندارد .

مسأله 1578 - اگر روزه دار چیزى را که ذى دندان مانده است عمدا فروببرد روزه اش باطل مى شود .

مسأله 1579 - کسى که مى خواهد روزه بگیرد ، لازم نیست پیش از اذان دندانهایش را خلال کند ، ولى اگر بداند غذایى که لاى داندن مانده در روز فرو مى رود ، چنانچه خلال نکند وچیزى از آن فرو رود ، روزه اش باطل مى شود .

مسأله 1580 - فرو بردن آب دهان ، اگر چه به واسطه خیال کردن ترشى ومانند آن در دهان جمع شده باشد ، روزه را باطل نمى کند .

مسأله 1581 - فروبردن اخلاط سر وسینه ، تا از دهان خارج نشده اشکال ندارد ، ولو داخل فضاى دهان شده باشد .

مسأله 1582 - اگر روزه دار بقدرى تشنه شود که بترسد از تشنگى بمیرد مى تواند به اندازه اى که از مردن نجات پیدا کند آب بیاشامد ولى روزه او باطل مى شود واگر ماه رمضان باشد ، باید در بقیه روز از بجا آوردن کارى که روزه را باطل مى کند خوددارى نماید .

مسأله 1583 - جویدن غذا براى بچه یا پرنده وچشیدن غذا ومانند اینها که معمولا به حلق نمى رسد ، اگر چه اتفاقا به حلق برسد روزه را باطل نمى کند . ولى اگر انسان از اول بداند که به حلق مى رسد ، روزه اش باطل مى شود وباید قضاى آن را بگیرد وکفاره هم بر او واجب است .

مسأله 1584 - انسان نمى تواند براى ضعف ، روزه را بخورد ولى اگر ضعف او بقدرى است که معمولا نمى شود آن را تحمل کرد خوردن روزه اشکال ندارد .

2-جماع

مسأله 1585 - جماع روزه را باطل مى کند ، اگر چه فقط به مقدار ختنه گاه داخل شود ومنى هم بیرون نیاید .

مسأله 1586 - اگر کمتر از مقدار ختنه گاه داخل شود ومنى هم بیرون نیاید ، روزه باطل نمى شود .

مسأله 1587 - اگر شک کند که به اندازه ختنه گاه داخل شده یا نه روزه او صحیح است

مسأله 1588 - اگر فراموش کند که روزه است وجماع نماید ، یا او را به جماع مجبور نمایند وجماع بدون اختیار باشد روزه او باطل نمى شود . ولى چنانچه در بین جماع یادش بیاید ، یا دیگر مجبور نباشد ، باید فورا از حال جماع خارج شود واگر خارج نشود ، روزه او باطل است ، وهمچنین اگر مکره باشد واختیارا جماع کند .

3 - استمناء

مسأله 1589 - اگر روزه دار استمناء کند یعنى با خود یا غیر خود کارى کند غیر از جماع که منى از او بیرون آید روزه اش باطل مى شود .

مسأله 1590 - اگر بى اختیار منى از او بیرون آید روزه اش باطل نیست . ولى اگر کارى کند که به اختیار منى از او بیرون آید چنانچه احتمال بدهد خروج منى را به واسطه آن کار روزه اش باطل مى شود واگر اطمینان داشته که خارج نمى شود روزه باطل نمى شود

مسأله 1591 - هرگاه روزه دار بداند که اگر در روز بخوابد محتلم مى شود یعنى در خواب منى از او بیرون مى آید واجب نیست نخوابیدن واگر بخوابد رزوه اش باطل نمى شود .

مسأله 1592 - اگر روزه دار در حال بیرون آمدن منى از خواب بیدار شود ، واجب نیست از بیرون آمدن جلوگیرى کند .

مسأله 1593 - روزه دارى که محتلم شده ، مى تواند بول کند وبه دستورى که در صفحه 13 گفته شد استبراء نماید . اگرچه بداند به واسطه بول یا استبراء کردن باقى مانده منى از مجرى بیرون مى اید .

مسأله 1594 - روزه دارى که محتلم شده اگر بداند منى در مجرى مانده ودر صورتى که پیش از غسل بول نکند بعد از غسل منى از او بیرون مى آید لازم نیست پیش از غسل بول کند .

مسأله 1595 - کسى که مى داند که اگر عمدا منى از خود بیرون آورد ، روزه اش باطل مى شود ، در صورتى که به قصد بیرون آمدن منى با کسى بازى وشوخى کند ، اگر چه منى از او بیرون نیاید ، روزه اش باطل مى شود .

مسأله 1596 - اگر روزه دار بدون قصد بیرون آمدن منى با کسى بازى وشوخى کند چنانچه اطمینان دارد که منى از او خارج نمى شود ، اگرچه اتفاقا منى بیرون آید روزه او صحیح است ولى اگر اطمینان ندارد در صورتى که منى از او بیرون آید ، روزه اش باطل است .

4-دروغ بستن به خدا وپیغمبر

مسأله 1597 - اگر روزه دار به گفتن یا نوشتن یا به اشاره ومانند اینها به خدا وپیغمبران وجانشینان پیغمبران عمدا نسبت دروغ بدهد معصیت کرده ولى روزه او باطل نمى شود .

مسأله 1598 - اگر بخواهد خبرى را که نمى داند راست است یا دروغ نقل کند ، باید از کسى که آن خبر را گفته ، یا از کتابى که آن خبر در آن نوشته شده نقل نماید ، والا معصیت کرده .

مسأله 1599 - اگر چیزى را به اعتقاد اینکه راست است از قول خدا یا پیغمبر نقل کند وبعد بفهمد درورغ بوده ، روزه اش باطل نمى شود ومعصبت هم نکرده است .

مسأله 1600 - اگر چیزى را که مى داند دروغ است به خدا وپیغمبر نسبت دهد وبعدا بفهمد آنچه را که گفته راست بوده روزه او باطل نمى شود ولى معصیت کرده .

مسأله 1601 - اگر دروغى را که دیگرى ساخته عمدا به خدا وپیغمبر وجانشینان پیغمبر نسبت دهد روزه اش باطل نمى شود ومعصیت کرده ، ولى اگر از قول کسى که آن دروغ را ساخته نقل کند اشکال ندارد .

مسأله 1602 - اگر از روزه دار بپرسند که آیا پیمغبر صلى الله علیه وآله وسلم چنین مطلبى فرموده اند واو جایى که در جواب باید بگوید نه ، عمدا بگوید بلى ، یا جایى که باید بگوید بلى عمدا بگوید نه ، روزه اش باطل نمى شود ولى معصیت کرده است .

مسأله 1603 - اگر از قول خدا یا پیغمبر حرف راستى را بگوید بعد بگوید دروغ گفتم ، یا در شب دروغى را به آنان نسبت دهد وفرداى آن ، که روزه بگوید آنچه دیشب گفتم راست است ، روزه اش باطل نمى شود ، ولى معصیت کرده .

5-رساندن غبار غلیط به حلق

مسأله 1604 - رساندن غبار غلیظ به حلق روزه را باطل مى کند ، چه غبار چیزى باشد که خوردن آن حلال است مثل آرد ، یا غبار چیزى باشد که خوردن آن حرام است مثل خاک وبهتر است غبارى را هم که غلیظ نیست به حلق نرساند .

مسأله 1605 - اگر به واسطه باد غبار غلیظى پیدا شود وانسان با اینکه متوجه است مواظبت نکند وبه حلق برسد ، روزه اش باطل مى شود .

مسأله 1606 - احتیاط واجب آن است که روزه دار بخار غلیظ ، ودود سیگار وتنباکو ، ومانند اینها را هم به حلق نرساند .

مسأله 1607 - اگر مواظبت نکند وغبار یا بخار یا دود ومانند اینها داخل حلق شود چنانچه یقین داشته که به حلق نمى رسد روزه اش صحیح است .

مسأله 1608 - اگر فراموش کند که روزه است ومواظبت نکند یا بى اختیار غبار ومانند آن به حلق او برسد روزه اش باطل نمى شود . وچنانچه ممکن است باید آن را بیرون آورد .

6 - فروبردن سر در زیر آب

مسأله 1609 - مکروه است روزه دار عمدا تمام سر را در آب فروبرد ، اگرچه باقى بدن او از آب بیرون باشد ، ولى روزه اش باطل نمى شود واگر تمام بدن را آب بگیرد ومقدارى از سر بیرون باشد ، کراهت هم ندارد .

مسأله 1610 - اگر نصف سر را یکدفعه ونصف دیگر آن را دفعه دیگر آب فروبرد ، کراهت ندارد .

مسأله 1611 - اگر شک کند که تمام سر زیر آب رفته یا نه ، مکروهى انجام نداده است .

مسأله 1612 - مکروه است تمام سر زیر آب برود ولو مقدارى از موها بیرون بماند .

مسأله 1613 - اگر سر را در گلاب فروبرد ، کراهت ندارد . در صورتى که مضاف باشد وهمچنین اگر سر را در آبهاى مضاف دیگر فرو ببرد ویا در چیزهاى دیگر که روان است

مسأله 1614 - اگر روزه دار بى اختیار در آب بیفتد وتمام سر او را آب بگیرد ، یا فراموش کند که روزه است وسر در آب فرو برد ، کار مکروهى انجام نداده .

مسأله 1615 - اگر به اطمینان اینکه آب سر او را نمى گیرد ، خود را در آب بیندازد وآب تمام سر او را بگیرد ، اشکال ندارد .

مسأله 1616 - اگر فراموش کند که روزه است وسر را در آب فروبرد ، یا دیگرى به زور سر او را در آب فرو برد ، چنانچه در زیر آب یادش بیاید که روزه است ، یا آن کس دست خود را بردارد وفورا سر را بیرون آورد ، کا مکروهى انجام نداده .

مسأله 1617 - اگر فراموش کند که روزه است وبه نیت غسل سر را در آب فرو برد ، روزه وغسل او صحیح است وکار مکروهى انجام نداده .

مسأله 1618 - اگر بداند که روزه است وعمدا براى غسل سر را در آب فرو برد غسل او حکم عبادت مکروهه را دارد ومانند روزه اش صحیح است .

مسأله 1619 - سر فرو بردن در آب اگر براى نجات دادن مؤمنى که در حال غرق شدن است ، باشد مکروه نیست بلکه واجب است وبه روزه هم هیچ خللى وارد نمى کند .

7 - باقى ماندن بر جنابت وحیض ونفاس تا اذان صبح

مسأله 1620 - اگر جنب عمدا تا اذان صبح غسل نکند ، یا اگر وظیفه او تیمم است عمدا تیمم ننماید ، روزه اش باطل است در صورتى که روزه رمضان یا قضاى آن باشد .

مسأله 1621 - اگر در روزه واجبى غیر رمضان وقاضى آن که مثل روز ماه رمن وقت آن معین است تا اذان صبح غسل نکند وتیمم هم ننماید روزه اش صحیح است .

مسأله 1622 - کسى که در شب ماه رمضان جنب است ومى خواهد روزه بگیرد چنانچه عمدا غسل نکند تا وقت تنگ شود ، بنابر احتیاط واجب باید تیمم کند وروزه بگیرد وقضاى آن را هم بجا آورد .

مسأله 1623 - اگر جنب در ماه غسل را فراموش کند وبعد از یک روز یادش بیاید ، باید روزه آن روز را قضاء نماید واگر بعد از چند روز یادش بیاید ، باید روزه هرچند روزى را یقین دارد جنب بوده قضاء نماید مثلا اگر نمى داند سه روز جنب بوده یا چهار روز ، باید روزه سه روز را قضاء کند .

مسأله 1624 - کسى که در شب ماه رمضان براى هیچ کدام از غسل وتیمم وقت ندراد ، اگر خود را جنب کند ، روزه اش باطل است وقضاء وکفاره بر او واجب مى شود ولى اگر براى تیمم وقت دارد ، چنانچه خود را جنب کند ، بنابر احتیاط واجب باید تیمم نماید وروزه بگیرد وقضاى آن را هم بجا آورد .

مسأله 1625 - اگر براى آنکه بفهمد وقت دارد یا نه ، جستجو نماید وگمان کند که به اندازه غسل وقت دارد وخود را جنب کند وبعد بفهمد وقت تنگ بوده ، چنانچه تیمم کند ، روزه اش صحیح است واگر بدون جستجو گمان کند که وقت دارد وخود را جنب نماید وبعد بفهمد وقت تنگ بوده وبا تیمم روزه بگیرد ، بنا بر احتیاط واجب باید روزه آن روز را قضاء کند .

مسأله 1626 - کسى که در شب ماه رمن جنب است ومى داند که اگر بخوابد تا صبح بیدار نمى شود ، نباید غسل نکرده بخوابد وچنانچه بخوابد وتا صبح بیدار نشود ، روزه اش باطل اس وقضاء وکفاره بر او واجب مى شود .

مسأله 1627 - هرگاه جنب در شب ماه رمضان بخوابد وبیدار شود ، جایز نیست که پیش از غسل بخوابد ، اگرچه احتمال بدهد که اگر دوباره بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مى شود ، بلى اگر مطمئن باشد که بیدار مى شود جائز است که بخوابد .

مسأله 1628 - کسى که در شب ماه رمضان جنب است ومى داند که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مى شود ، چنانچه تصمیم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند وبا این تصمیم بخوابد وتا اذان خواب بماند روزه اش صحیح است .

مسأله 1629 - کسى که در شب ماه رمضان جنب است ومى داند اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مى شود ، چنانچه غفلت داشته باشد که بعد از بیدار شدن باید غسل کند ، در صورتى که بخوابد وتا اذان صبح خواب بماند روزه اش صحیح است .

مسأله 1630 - کسى که در شب ماه رمضان جنب است ومى داند یا احتمال مى دهد که اگر بخوابد بپیش از اذان بیدار مى شود ، چنانچه نخواهد بعد از بیدار شدن غسل کند یا تردید داشته باشد که غسل کند یا نه ، در صورتى که بخوابد وبیدار نشود ، روزه اش باطل است .

مسأله 1631 - اگر جنب در شب ماه رمضان بخوابد وتصمیم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند وتا اذان صبح بیدار نشود چنانچه معتاد به بیدار شدن باشد کفاره واجب نیست وفرقى بین خواب اول ودوم نیست ، بلى ، در خواب سوم احتیاط به دادن کفاره ترک نشود واگر معتاد نباشد باید کفاره بدهد . واما قضاء در خوابیدن اولى واجب نیست در صورتى که بداند بیدار مى شود ودر خوابیدن دومى واجب است ، ودر صورتى که احتمال بدهد بیدار نمى شود قضاء در خواب اول هم واجب است .

مسأله 1632 - خوابى را که در آن محتلم شده ، باید خواب اول حساب کند پس اگر بعد از بیدار شدن دوباره بخوابد وبداند یا احتمال دهد که بیدار مى شود وتصمیم هم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند ، چنانچه تا اذان صبح خواب بماند باید قضاى آن روز را بگیرد . واگر دوباره بیدار شود وبداند یا احتمال دهد که اگر بخوابد بیدار مى شود وتصمیم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند در صورتى که بازهم بخوابد وتا اذان خواب بماند ، باید قضاى آن روز را بگیرد وبنابر احتیاط کفاره هم بر او واجب مى شود .

مسأله 1633 - اگر روزه دار در روز محتلم شود واجب نیست فورا غسل کند .

مسأله 1634 - هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شود وببیند محتلم شده اگرچه بداند پیش از اذان صبح محتلم شده روزه او صحیح است .

مسأله 1635 - کسى که مى خواهد قضاى روزه رمضان را بگیرد ، هرگاه تا اذان صبح جنب بماند ، اگرچه از روى عمد نباشد روزه او باطل است .

مسأله 1636 - کسى که مى خواهد قضاى روزه رمضان را بگیرد ، اگر بعد اذان صبح بیدار شود وببیند محتلم شده وبداند پیش از اذان محتلم شده است ، روزه او باطل است ولو وقت قضاى روزه تنگ باشد .

مسأله 1637 - اگر در روزه واجبى غیر روزه رمضان وقضاى آن ، تا اذان صبح جنب بماند واز روى عمد باشد یا نباشد ، وقت آن روزه معین باشد مثلا نذر کرده که آن روز را روزه بگیرد ، یا معین نباشد روزه اش صحیح است .

مسأله 1638 - اگر زن پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود وعمدا غسل نکند ، یا اگر وظیفه او تیمم است عمدا تیمم نکند در خصوص روزه رمضان روزه اش باطل است .

مسأله 1639 - اگر زن پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود وبراى غسل وقت نداشته باشد ، چنانچه بخواهد روزه واجبى بگیرد که مثل روزه رمضان وقت آن معین است ، ویا بخواهد روزه مستحب یا روزه واجبى بگیرد که مثل روزه کفاره وقت آن معین نیست ، مى تواند بدون تیمم روزه بگیرد .

مسأله 1640 - اگر زن نزدیک اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود وبراى هیچ کدام از غسل وتیمم وقت نداشته باشد یا بعد از اذان بفهمد که پیش از اذان پاک شده روزه او صحیح است ، چه روزه اى را که مى گیرد مثل روزه رمضان واجب معین باشد ، وچه روزه مستحب یا روزه اى باشد که مثل روزه کفاره وقت آن معین نیست .

مسأله 1641 - اگر زن بعد از اذان صبح از خون حیض یا نفاس پاک شود ، یا در بین روز خون حیض یا نفاس ببیند ، اگرچه نزدیک مغرب باشد ، روزه او باطل است .

مسأله 1642 - اگر زن غسل حیض یا نفاس را فراموش کند وبعد از یک روز یا چند روز یادش بیاید ، روزه هایى که گرفته صحیح است .

مسأله 1643 - اگر زن پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود ودر غسل کردن کوتاهى کند وتا اذان غسل نکند ، روزه اش باطل است . ولى چنانچه کوتاهى نکند مثلا منتظر باشد که ، حمام گرم شود ، اگرچه سه مرتبه بخوابد وتا اذان غسل نکند روزه او صحیح است .

مسأله 1644 - اگر زنى که در حال استحاضه است ، غسلهاى روز خود را به تفصیلى که در احکام استحاضه در صفحه 61 گفته شد ، بجا آورد ، روزه او صحیح است .

مسأله 1645 - کسى که مس میت کرده یعنى جایى از بدن خود را به بدن میت رسانده ، مى تواند بدون غسل مس میت روزه بگیرد . واگر در حال روزه هم میت را مس نماید ، روزه او باطل نمى شود .

8- اماله کردن

مسأله 1646 - اماله کردن با چیز روان اگرچه از روى ناچارى وبراى معالجه باشد روزه را باطل مى کند .

9 - قى کردن

مسأله 1647 - هرگاه روزه دار عمدا قى کند اگرچه به واسطه مرض ومانند آن ناچار باشد ، روزه اش باطل مى شود ولى اگر سهوا یا بى اختیار قى کند اشکال ندارد .

مسأله 1648 - اگر در شب چیزى بخورد که مى داند به واسطه خوردن آن ، در روز بى اختیار قى مى کند ، روزه اش صحیح است ولو قى بکند .

مسأله 1649 - اگر روزه دار بتواند از قى کردن خوددارى کند ، چنانچه براى او ضرر ومشقت نداشته باشد ، باید خوددارى نماید .

مسأله 1650 - اگر مگس در گلوى روزه دار برود ، چنانچه ممکن باشد ، باید آن را بیرون آورد وروزه او باطل نمى شود ، ولى اگر بداند که به واسطه بیرون آوردن آن ، قى مى کند واجب نیست بیرون آورد وروزه او صحیح است .

مسأله 1651 - اگر سهوا چیزى را فرو ببرد وپیش از رسیدن به شکم یادش بیاید که روزه است چنانچه ممکن باشد ، لازم است آن را بیرون آورد وروز او صحیح است .

مسأله 1652 - اگر یقین داشته باشد که به واسطه آروغ زدن ، چیزى از گلو بیرون مى آید ، نباید عمدا آروغ بزند ولى اگر یقین نداشته باشد اشکال ندارد .

مسأله 1653 - اگر آروغ بزند وچیزى در گلو یا دهانش بیاید ، باید آن را بیرون بریزد واگر بى اختیار فرو رود ، روزه اش صحیح است .

احکام چیزهایى که روزه را باطل مى کند

مسأله 1654 - اگرانسان عمدا واز روى اختیار کارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ، روزه او باطل مى شود ، وچنانچه از روى عمد نباشد ، اشکال ندارد ولى جنب اگر بخوابد وبه تفصیلى که در مسأله 1639 گفته شد تا اذان صبح غسل نکند روزه او باطل است .

مسأله 1655 - اگر روزه دار سهوا یکى از کارهایى که روزه را باطل مى کند انجام دهد وبه خیال اینکه روزه اش باطل شده ، عمدا دوباره یکى از آنها را بجا آورد روزه او باطل مى شود در صورتى که مقصر باشد در خیال عدم بطلان .

مسأله 1656 - اگر چیزى به روز در گلوى روزه دار بریزند ، روزه او باطل نمى شود . ولى اگر مجبورش کنند که روزه خود را باطل کند مثلا به او بگویند اگر غذا نخورى ضرر مالى یا جانى به تو مى زنیم وخودش براى جلوگیرى از ضرر چیزى بخورد ، روزه او باطل مى شود .

مسأله 1657 - روزه دار نباید جایى برود که مى داند مجبورش مى کنند که خودش روزه خود را باطل کند . واگر برود واز روى ناچارى کارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ، روزه او باطل مى شود ، بلکه اگر قصد رفتن کند ، اگر چه نرود روزه اش باطل است .

آنچه براى روزه دار مکروه است

مسأله 1658 - چند چیز براى روزه دار مکروه است واز آن جمله است : دوا ریختن به چشم وسرمه کشیدن ، در صورتى که مزه یا بوى آن به حلق برسد ، انجام دادن هرکارى که مانند خون گرفتن وحمام رفتن باعث ضعف مى شود ، انفیه کشیدن اگر نداند که به حلق مى رسد واگر بداند به حلق مى رسد جایز نیست ، بو کردن گیاههاى معطر ، نشستن زن در آب ، استعمال شیاف ، تر کردن لباسى که در بدن است ، کشیدن دندان وهر کارى که به واسطه آن از دهان خون بیاید ، مسواک کردن به چوب تر ، بى جهت آب یا چیزى در دهان کردن ، ونیز مکروه است انسان بدون قصد بیرون آمدن منى ، زن خود را ببوسد یا کارى کند که شهوت خود را به حرکت آورد . واگر به قصد بیرون آمدن منى باشد روزه او باطل مى شود .

جاهایى که قضاء وکفاره روزه واجب است

جاهایى که قضاء وکفاره روزه واجب است

مسأله 1659 - اگر در روزه رمضان در شب جنب شود وبه تفصیلى که در مسأله 1639 گفته شد بیدار شود ودوباره بخوابد وتا اذان صبح بیدار نشود ، فقط باید قضاى آن روز را بگیرد وچنانچه مرتبه سوم بخوابد وبیدار نشود احتیاط به کفاره دادن باید رعایت شود ، ولى اگر کار دیگرى که روزه را باطل مى کند ، عمدا انجام دهد ، در صورتى که مى دانسته آن کا روزه را باطل مى کند ، قضاء وکفاره بر او واجب مى شود .

مسأله 1660 - اگر به واسطه ندانستن مسأله کارى انجام دهد که روزه را باطلمى کند ، چنانچه مى توانسته مسأله را یاد بگیرد ، کفاره بر او واجب مى شود واگرنمى توانسته مسأله را یاد بگیرد ، کفاره بر او واجب نیست

کفاره روزه

مسأله 1661 - کسى که کفاره روزه رمضان بر او واجب است ، باید یک بندهآزاد کند ، یا بدستورى که در مسأله بعد گفته مى شود دو ماه روزه بگیرد ، یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مد که تقریبا ده سیر است طعام یعنى گندم یا جو ومانند اینها بدهد ، وچنانچه اینها برایش ممکن نباشد ، باید هر چند مد کهمى تواند به فقیر اطعام بدهد ، واگر نتواند طعام بدهد استغفار کند ، وواجب استکه هر وقت بتواند ، کفاره را بدهد .

مسأله 1662 - کسى که مى خواهد دو ماه کفاره روزه رمضان را بگیرد ، بایدسى ویک روز آن را پى در پى نباشد اشکال ندارد .

مسأله 1663 - کسى که مى خواهد دو ماه کفاره روز رمضان را بگیرد ، نبایدموقعى شروع کند که در بین سى ویک روز ، روزى باشد که مانند عید قربان ، روزهآن حرام است .

مسأله 1664 - کسى که باید پى در پى روزه بگیرد . اگر در بین آن بدون عذر یکروز روزه نگیرد ، یا وقتى شروع کند که در بین آن به روزى برسد که روزه آنواجب است ، مثلا به روزى برسد که نذر کرده آن روز را روزه بگیرد ، باید روزه هارا از سر بگیرد .

مسأله 1665 - اگر در بین روزهایى که باید پى در پى روزه بگیرد ، عذرى مثلحیض ، یا نفاس ، براى او پیش آید ، بعد از برطرف شدن عذر واجب نیست روزه هارا از سر بگیرد ، بلکه بقیه را بعد از بر طرف شدن عذر بجا آورد .

مسأله 1666 - اگر به چیز حرامى روزه خود را باطل کند ، چه آن چیز اصلاحرام باشد مثل شراب وزنا ، یا به جهتى حرام شده باشد ، مثل نزدیکى کردن باعیال خود در حال حیض ، کفاره جمع بر واجب مى شود یعنى باید یک بندهآزاد کند ودو ماه روزه بگیرد وشصت فقیر را سیر کند ، یا به هر کدام آنها یک مد که تقریبا ده سیر است ، گندم یا جو یا نان ومانند اینها بدهد وچنانچه هر سه برایشممکن نباشد ، اظهر کفایت یکى از آنها است ، ولازم نیست که هرکدام آنها ممکن است انجام دهد .

مسأله 1667 - اگر روزه دار دروغى را به خدا وپیغمر صلى الله علیه وآله نسبت دهد کفاره براو واجب نیست

مسألة 1668 - اگر روزه دار در یک روز ماه رمضان چند مرتبه جماع کند یا استمناء نماید یک کفاره کافى است .

مسأله 1669 - اگر روزه دار در یک روزه دار در یک روز ماه رمضان چند مرتبهغیر جماع واستمناء کار دیگرى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ، براى همه آنها یک کفاره کافى است .

مسأله 1670 - اگر روزه دار غیر جماع کار دیگرى که روزه باطل مى کندانجام دهد وبعد با حلال خود جماع نماید ، براى هر دو یک کفاره کافى است

.مسأله 1671 - اگر روزه دار غیر جماع کاردیگرى که حلال است وروزه را باطلمى کند ، انجام دهد مثلا آب بیاشامد وبعد کار دیگرى که حرام است وروزه را باطلمى کند غیر جماع انجام دهد ، مثلا غذاى حرامى بخورد ، یک کفاره کافى است .

مسأله 1672 - اگر روزه دار آروغ بزند وچیزى در دهانش بیاید ، چنانچه عمدا آن را فرو ببرد روزه اش باطل است وباید قضاى آن را بگیرد وکفاره هم بر اوواجب مى شود . واگر خوردن آن چیز حرام باشد ، مثلا موقع آروغ زدن ، خون یاغذایى که از صورت غذا بودن خارج شده ، به دهان او بیاید وعمدا آن را فرو بردباید قضاى آن روزه را بگیرد وکفارة جمع هم بر او واجب مى شود .

مسأله 1673 - اگر نذر کند که روز معینى را روزه بگیرد ، چنانچه در آن روزعمدا روزه خود را باطل کند کفاره بر او واجب است وکفاره آن یک بنده آزادنمودن یا دو ماه پى در پى روزه گرفتن یا شصت فقیر طعام دادن است

.مسأله 1674 - کسى که مى تواند وقت را تشخیص دهد ، اگر به گفته کسى کهمى گوید مغرب شده افطار کند وبعد بفهمد مغرب نبوده است ، قضاء وکفاره بر اوواجب مى شود

.مسأله 1675 - کسى که عمدا روزه خود را باطل کرده ، اگر بعد از ظهر مسافرتکند کفاره از او ساقط نمى شود واگر پیش از ظهر سفر نماید ، کفاره از او ساقط مى شود .

مسألة 1676 - اگر عمدا روزه خود را باطل کند ، وبعد عذرى مانند حیض یانفاس یا مرض براى او پیدا شود ، کفاره از او ساقط است .

مسأله 1677 - اگر یقین کند که روز اول ماه رمضان است وعمدا روزه خود راباطل کند ، بعد معلوم شود که آخر شعبان بوده کفاره بر او واجب نیست .

مسأله 1678 - اگر انسان شک کند که آخر رمضان است یا اول شوال وعمداروزه خود را باطل کند ، بعد معلوم شود اول شوال بوده کفاره بر او واجبنیست

.مسأله 1679 - اگر روزه دار در ماه رمضان با زن خود که روزه دار است جماعکند چنانچه زن را مجبور کرده باشد ، کفاره روزه خودش وروزه زن را باید بدهدواگر زن به جماع راضى بوده ، بر هر کدام یک کفاره واجب مى شود .

مسأله 1680 - اگر زنى شوهر روزه دار خود را مجبور کند که جماع نماید ، یاکار دیگرى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ، واجب نیست کفارة روزه شوهر رابدهد .

مسأله 1681 - اگر روزه دار در ماه رمضان ، زن خود را مجبور به جماع کند ودر بین جماع ، زن راضى شود ، باید مرد دو کفاره وزن یک کفاره بدهد .

مسأله 1682 - اگر روزه دار در ماه رمضان با زن روزه دار خود که خواب استجماع نماید ، یک کفاره بر او واجب مى شود وروزه زن صحیح است وکفاره همبر او واجب نیست .

مسأله 1683 - اگر مرد زن خود را مجبور کند که غیر جماع کار دیگرى کهروزه را باطل مى کند بجا آورد ، کفاره زن را نباید بدهد وبر خود زن هم کفارهواجب نیست .

مسأله 1684 - کسى که به واسطة مسافرت یا مرض روزه نمى گیرد ، نمى تواندزن روزه دار خود را مجبور به جماع کند . ولى اگر او را مجبور نماید ، کفاره بر اوواجب نیست .

مسألة 1685 - انسان نباید در بجا آوردن کفاره کوتاهى کند ، ولى لازم نیست فورا آن را انجام دهد .

مسأله 1686 - اگر کفاره بر انسان واجب شود وچند سال آن را بجا نیاورد ،چیزى بر آن اضافه نمى شود .

مسأله 1687 - کسى که باید براى کفاره یک روز شصت فقیر را طعام بدهد اگربه شصت فقیر دسترسى دارد ، نباید به هر کدام از انها بیشتر از یک مد که تقریبا دهسیر است طعام بدهد ، یا یک فقیر را بیشتر از یک مرتبه سیر نماید ، ولى مى تواندبراى هر یک از عیالات فقیر اگر چه صغیر باشند یک مد به آن فقیر بدهد درصورتى که فقیر عائله مند ولى باشد .

مسأله 1688 - کسى که قضاى روزه رمضان را گرفته ، اگر بعد از ظهر عمداکارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ، باید به ده فقیر هر کدام یک مد که تقریباده سیر است طعام بدهد واگر نمى تواند ، سه روز روزه بگیرد .

جاهایى که فقط قضاى روزه واجب است

مسألة 1689 - در چند صورت فقط قضاى روزه بر انسان واجب است وکفارهواجب نیست : اول - آنکه در شب ماه رمضان جنب باشد وبه تفصیلى که درمسألة 1639 گفته شد تا اذان صبح از خواب دوم بیدار شود . دوم - عملى که روزهراباطل مى کند بجا نیاورد ولى نیت روزه نکند یا ریا کند ، یا قصد کند که روزهنباشد ، یا قصد کند کارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد . سوم - آنکه در ماهرمضان غسل جنابت را فراموش کند وبا حال جنابت یک روز یا چند روز روزهبگیرد . چهارم آنکه در ماه رمضان بدون اینکه تحقیق کند صبح شده یا نه ، کارىکه روزه را باطل مى کند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده ونیز اگر بعد ازتحقیق با اینکه گمان دارد صبح شده ، کارى که روزه را باطل مى کند انجام دهدبعد معلوم شود صبح بوده ، قضاى آن روز ، بر او واجب است ، واگر بعد از تحقیق شک کند که صبح شده یا نه وکارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد بعد معلومشود صبح بوده احتیاط آن است که قضاى روزه آن روز را بجا آورد . پنجم - آنکهکسى بگوید صبح نشده وانسان به گفته او کارى که روزه را باطل مى کند انجامدهد ، بعد معلوم شود صبح بوده است . ششم - آنکه کسى بگوید صبح شده وانسان به گفته او یقین نکند وخود او هم موثق نباشد وکارى که روزه را باطلمى کند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده است . هفتم - آنکه کور ومانند آنبه گفته کس دیگر افطار کنند ، بعد معلوم شود مغرب نبوده است . هشتم - آنکه درهواى صاف به واسطة تاریکى یقین کند که مغرب شده وافطار کند بعد معلوم شودمغرب نبوده است وهمچنین اگر در هواى ابر به اعتقاد اینکه مغرب شده ، افطارکند ، بعد معلوم شود مغرب نبوده ، قضاء لازم است . نهم - آنکه برا خنک شدن یابى جهت مضمضه کند یعنى آب در دهان بگرداند وبى اختیار فرو رود . ولى اگرفراموش کند که روزه است وآب را فرو دهد یا براى وضوء نماز واجب مضمضهکند وبى اختیار فرو رود ، قضاء بر او واجب نیست . ودر مضمضه براى وضوء غیرنماز واجب احتیاطا قضاء نماید

.مسأله 1690 - اگر غیر آب چیز دیگرى را در دهان ببرد وبى اختیار فرو رود یاآب داخل بینى کند وبى اختیار فرو رود ، قضاء بر او واجب نیست .

مسأله 1691 - مضمضه زیاد براى روزه دار مکروه است واگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان را فرو برد ، بهتر است سه مرتبه آب دهان را بیرون بریزد .

مسأله 1692 - اگر انسان بداند که به واسطة مضمضه بى اختیار یا از روىفراموشى آب وارد گلویش مى شود ، نباید مضمضه کند .

مسأله 1693 - اگر در ماه رمضان ، بعد از تحقیق یقین کند که صبح نشده وکارى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده ، قضاء لازمنیست

مسألة 1694 - اگر انسان شک کند که مغرب شده یا نه ، نمى تواند افطار کند .ولى اگر شک کند که صبح شده یا نه ، پیش از تحقیق هم مى تواند کارى که روزه راباطل مى کند انجام دهد .

احکام روزة قضاء

مسألة 1695 - اگر دیوانه عاقل شود ، واجب نیست روزه هاى وقتى را که دیوانه بوده قضاء نماید

.مسأله 1696 - اگر کافر مسلمان شود ، واجب نیست روزه هاى وقتى را که کافربوده قضاء نماید ولى اگر مسلمانى کافر شود ودو باره مسلمان گردد ، روزه هاىوقتى را که کافر بوده باید قضاء نماید .

مسأله 1697 - روزه اى که از انسان به واسطة مستى فوت شده باید قضاءنماید ، اگر چه جیزى را که به واسطه آن مست شده ، براى معالجه خورده باشد .

مسأله 1698 - اگر براى عذرى چند روز روزه نگیرد وبعد شک کند کهچه وقت عذر او بر طرف شده ، مى تواند مقدار کمتر را قضاء نماید ، مثلا کسى کهپیش از ماه رمضان مسافرت کرده ونمى داند پنجم رمضان از سفر برگشته یا ششممى تواند پنج روز روزه بگیرد وهمچنین کسى که نمى داند چه وقت عذر برایشپیدا شده ، مى تواند مقدار کمتر را قضاء نماید ، مثلا اگر در آخرهاى ماه رمضان مسافرت کند وبعد از رمضان بر گردد ونداند که بیست وپنجم رمضان مسافرتکرده ، یا بیست وششم ، مى تواند مقدار کمتر یعنى پنج روز را قضاء کند .

مسأله 1699 - اگر از چند ماه رمضان روزه قضاء داشته باشد ، قضاى هر کدامرا که اول بگیرد مانعى ندارد

مسأله 1700 - اگر قضاى روزه چند رمضان بر او واجب باشد ودر نیتمعین نکند ، روزه اى را که مى گیرد قضاى کدام رمضان است ، قضاى سال اول حساب مى شود

مسألة 1701 - کسى که قضاى روزه رمضان را گرفته ، مى تواند پیش از ظهرروزه خود را باطل نماید

مسأله 1702 - اگر قضاى روزه میتى را گرفته باشد ، مى تواند بعد از ظهر روزهرا باطل کند اگر چه بهتر است باطل نکند .

مسأله 1703 - اگر به واسطه مرض ، یا حیض ، یا نفاس ، روزه رمضان را نگیردوپیش از تمام شدن رمضان بمیرد ، لازم نیست روزهایى را که نگرفته براى اوقضاء کنند روزهایى را که نگرفته باید قضاء کندواحتیاط واجب آن است که براى هر روز یک مد طعام هم به فقیر بدهد .

مسأله 1704 - اگر به واسطه مرضى روزه رمضان را نگیرد ومرض او تارمضان سال بعدطول بکشد ، قضاى روزه هایى را که نگرفته بر او واجب نیست ،وباید براى هر روز یک مد که تقریبا ده سیر است طعام یعنى گندم یا جو وماننداینها به فقیر بدهد ، واگر به واسطه عذر دیگرى مثلا براى مسافرت روزه نگرفتهباشد وعذر او تا رمضان بعد باقى بماند ،

مسأله 1705 - اگر به واسطه مرضى روزه رمضان را نگیرد وبعد از رمضانمرض او بر طرف شود ولى عذر دیگرى پیدا کند که نتواند تا رمضان بعد قضاىروزه را بگیرد ، باید روزه هایى را که نگرفته قضاء نماید . واگر در ماه رمضان ، غیرمرض عذر دیگرى داشته باشد وبعد از رمضان آن عذر بر طرف شود وتا رمضانسال بعد به واسطه مرض نتواند روزه بگیرد ، روزه هایى را که نگرفته لازم نیستقضاء کند .

مسأله 1706 - اگر در ماه رمضان به واسطه عذرى روزه نگیرد وبعد ازرمضان عذر او بر طرف شود وتا رمضان آینده عمدا قضاى روزه را نگیرد ،باید روزه قضاء کند وبراى هر روز یک مد گندم یا جو ومانند اینها هم بهفقیر بدهد

مسأله 1707 - اگر در قضاى روزه کوتاهى کند تا وقت تنگ شود ودر تنگى وقت عذرى پیدا کند ، باید روزه قضاء را بگیرد وبراى هر روز یک مد گندم یا جوومانند اینها به فقیر بدهد ، واگر موقعى که عذر دارد ، تصمیم داشته باشد که بعد ازبر طرف شدن عذر روزه هاى خود را قضاء کند وپیش از انکه قضاء نماید درتنگى وقت عذر پیدا کند ، روزه قضاء را بگیرد وبنا بر احتیاط واجب براى هر روزیک مد طعام هم به فقیر بدهد

مسأله 1708 - اگر مرض انسان چند سال طول بکشد ، بعد از آنکه خوب شدباید قضاى رمضان آخر را بگیرد وبراى هر روز از سالهاى پیش یک مد که تقریباده سیر است ، طعام یعنى گندم یا جو ومانند اینها به فقیر بدهد .

مسأله 1709 - کسى که باید براى هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد ، مى تواندکفاره چند روز را به یک فقیر بدهد .

مسأله 1710 - اگر قضاى روزه رمضان را چند سال تأخیر بیندازد ، باید قضاء را بگیرد وبراى هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد .

مسأله 1711 - اگر روزه رمضلان را عمدا نگیرد ، باید قضاى آن را بجا آورد وبراى هر روز دو ماه روزه بگیرد ، یا به شصت فقیر طعام بدهد ، یا یک بنده آزاد کندوچناچه تا رمضان آینده قضاى آن روزه را بجا نیاورد ، بنا بر احتیاط براى هر روز یک مد طعام لازم است .

مسأله 1712 - اگر روزه رمضان را عمدا نگیرد ودر روز ، مکرر جماع کند یااستمناء نماید واگر چند مرتبه کار دیگرى که روزه را باطل مى کند انجام دهد ،مثلا چند مرتبه غذا بخورد ، یک کفاره کافى است .

مسأله 1713 - بعد از مرگ پدر ومادر پسر بزرگتر باید قضاى نماز وروزه آنانرا به تفصیلى که در صفحه 225 گفته شد بجا آورد .

مسأله 1714 - اگر پدر ومادر غیر از روزه رمضان ، روزه واجب دیگرى را مانندروزه نذر نگرفته باشند ، باید پسر بزرگتر قضاء نماید .

احکام روزه مسافر

مسأله 1715 - مسافرى که باید نمازهاى چهار رکعتى را در سفر دورکعت بخواند ، نباید روزه بگیرد ومسافرى که نمازش را تمام مى خواند 7مثل کسى که شغلش مسافرت ، یا سفر او سفر معصیت است ، باید در سفر روزهبگیرد .

مسأله 1716 - مسافرت در ماه رمضان اشکال ندارد . ولى اگر براى فرار ازروزه باشد بهتر سفر نکردن است

مسأله 1717 - اگر غیر روزه رمضان ، روزه معین دیگرى بر انسان واجب باشدمثلا نذر کرده باشد روز معینى را روزه بگیرد ، تا ناجار نشود ، نمى تواند در آن روزمسافرت کند . واگر در سفر باشد چنانچه ممکن است باید قصد کند که ده روزدر جاى بماند وآن روز را روزه بگیرد

.مسأله 1718 - اگر نذر کند روزه بگیرد وروز آن معین نکند ، مى تواند آنز را در سفر بجا آورد . ولى چنانچه نذر کند که روز معینى را در سفر روزه بگیرد بایدآن را در سفر بجا آورد . ونیز اگر نذر کند روز معینى را ، چه مسافر باشد یا نباشد ،روزه بگیرد ، باید آن روز را اگر چه مسافر باشد روزه بگیرد .

مسأله 1719 - مسافر مى تواند براى خواستن حاجت سه روز در مدینه طیبهروزه مستحبى بگیرد .

مسأله 1720 - کسى که نمى داند روزه مسافر باطل است ، اگر در سفر روزهبگیرد ودر بین روز مسأهل را بفهمد ، روزه اش باطل مى شود . واگر تا مغرب نفهمد ،روزه اش صحیح است .

مسأله 1721 - اگر فراموش کند که مسافر است ، یا فراموش کند که روزه مسافرباطل است ودر سفر روزه بگیرد روزه او باطل است

مسأله 1722 - اگر روزه دار بعد از ظهر مسافرت نماید ، باید روزه خود را تمامکند واگر پیش از ظهر مسافرت کند باید روزه خود را باطل کند .

مسأله 1723 - اگر مسافر پیش از ظهر به وطنش برسد ، یا به جایى برسد کهمى خواهد ده روز در آنجا بماند ، چنانچه کارى که روزه را باطل مى کند انجامنداده ، باید آن روز را روزه بگیرد واگر انجام داده ، روزه آن روز بر او واجبنیست .

مسأله 1724 - اگر مسافر بعد از ظهر به وطنش برسد ، یا به جایى برسد کهمى خواهد ده روز در آنجا بماند ، نباید آن روز را روزه بگیرد .

مسأله 1725 - مسافر وکسى که از روزه گرفتن عذر دارد مکروه است در روزماه رمضان جماع نماید ودر خودرن وآشامیدن کاملا خود را سیر کند .

کسانى که روزه بر آنها واجب نیست

مسأله 1726 - کسى که به واسطه پیرى نمى تواند روزه بگیرد ، یا براى اومشقت دارد ، روز ه بر او واجب نیست . ولى در هر دو صورت باید براى هر روز یکمد که تقریبا ده سیر است گندم یا جو ومانند اینها به فقیر بدهد .

مسأله 1727 - کسى که به واسطه پیرى روزه نگرفته ، اگر بعد از ماه رمضانبتواند روزه بگیرد لازم نیست قضاى روزه هایى را که نگرفته بجا آورد .

مسأله 1728 - اگر انسان مرضى دارد که زیاد تشنه مى شود ونمى تواندتشنگى را تحمل کند ، یا براى او مشقت دارد ، روزه بر او واجب نیست . ولى در هر دو صورت باید براى هر روز یک مد گندم یا جو ومانند اینها به فقیر بدهد . وچنانچه بعد از رمضان بتواند روزه بگیرد ، لازم است روزه هایى را که نگرفته قضاءنماید ، بلى در صورتى که تا رمضان بعد نتواند روزه بگیرد قضاء لازم نیست .

مسأله 1729 - زنى که زائیدن او نزدیک است وروزه براى حملش ضرر دارد .روزه بر او واجب نیست . وباید براى هر روز یک مد طعام یعنى گندم یا جو ومانند اینها به فقیر بدهد . ونیز اگر روزه براى خودش ضرر دارد ، روزه بر او واجبنیست ، باید براى هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد ودر هر دو ضورت روزه هایىرا که نگرفته باید قضاء نماید .

مسأله 1730 - زنى که بچه شیر مى دهد وشیر او کم است چه مادر بچه ، یادایه او باشد ، یا بى اجرت شیر دهد ، اگر روزه براى بچه اى که شیر مى دهدضرر دارد ، روزه بر او واجب نیست وباید براى هر روز یک مد طعام یعنىگندم یا جو ومانند اینها به فقیر بدهد ، ونیز اگر براى خودش ضرر دارد ، روزهبر او واجب نیست ، وباید براى هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد . ودر هردوصورت روزه هایى را که نگرفته باید قضاء نماید ، ولى اگر کسى پیدا شود که بى اجرت بچه را شیر دهد ، یا براى شیر دادن بچه از پدر یا مادر بچه یا از کشدیگرى که اجرت او را بدهد اجرت بگیرد ، باید بجه را به او بدهد وروزه بگیرد .

راه ثابت شدن اول ماه

مسأله 1731 - او ل ماه به پنح چیز ثابت مى شود . اول - آنکه خود انسان ماه راببیند دوم - عده اى که از گفته آنان یقین پیدا مى شود ، بگویند ماه را دیده ایم .وهمچنین است هر چیزى که به واسطه آن یقین پیدا شود . سوم - دو مرد عادلبگویند که در شب ماه را دیده ایم ، ولى اگر صفت ماه را بر خلاف یکدیگر بگویند ،اول ماه ثابت نمى شود . بلکه بنا بر اظهر هلال به شهادت عدل واحد ثابتمى شود . چهارم - سى روز از اول ماه شعبان بگذرد که به واسطه آن ، اول ماهرمضان ثابت مى شود ، وسى روز از اول رمضان بگذرد که به واسطه آن ، اول ماهشوال ثابت میشود . پنجم - حاکم شرع حکم کند که اول ماه است .

مسأله 1732 - اگر حاکم شرع حکم کند که اول ماه است ، کسى هم که تقلید اورا نمى کند ، باید به حکم او عمل نماید . ولى کسى که مى داند حاکم شرع اشتباهکرده ، نمى تواند به حکم او عمل نماید

.مسأله 1733 - اول ماه با پیشگویى منجمین ثابت نمى شود ولى اگر انسان ازگفته آنان یقین پیدا کند ، باید به ان عمل نماید .

مسأله 1734 - بلند بودن ماه یا دیر غروب کردن آن ، دلیل نمى شود که شبپیش شب اول ماه بوده است .

مسأله 1735 - اگر اول ماه رمضان براى کسى ثابت نشود وروزه نگیرد ،چنانچه دو مرد عادل بگویند که شب پیش ماه را دیده ایم ، باید روزه آن روز راقضاء نماید بلکه یک نفر هم بگوید باید قضاء نماید

مسأله 1736 - اگر در شهرى اول ماه ثابت شود براى مدرم شهرهاى دیگر نیزثابت مى شود ، جه دور باشند ، چه نزدیک ، در افق متحد باشند یا نه در صورتى کهدر شب مشترک باشند ولو به اینکه اول شب یکى آخر شب دیگرى باشد .

مسأله 1737 - او ل ماه به تلگراف ثابت مى شود چه دو شهرى که از یکى بهدیگرى تلگراف کرده اند ، نزدیک یا هم افق باشند وچه نباشند اگر انسان بداند کهتلگراف از روى حکم حاکم شرع یا شهادت عادل یا از راه دیگرى بوده که شرعامعتبر است .

مسأله 1738 - روزى را که انسان نمى داند آخر رمضان است یا اول شوال ،باید روزه بگیرد . ولى اگر پیش از مغرب بفهمد که اول شوال است باید افطارکند .

مسأله 1739 - اگر زندانى نتواند به ماه رمضان یقین کند ، باید به گمان عملنماید واگر آن هم ممکن نباشد ، هر ماهى را که روزه بگیرد صحیح است بهشرطى که یقین نکند آن ماه مقدم بر رمضان است ولى باید بعد از گذشتن یازده ماهاز ماهى که روزه گرفته ، دو باره یک ماه روزه بگیرد .

روزه هاى حرام ومکروه

مسأله 1740 - روزه عید فطر وقربان ، حرام است وونیز روزى که انسان نمى داندآخر شعبان است ، یا اول رمضان ، اگر به نیت اول رمضان روزه بگیرد حرام است

مسأله 1741 - اگر زن به واسطه گرفتن روزه مستحبى حق شوهرش از بینبرود روزه او حرام است . بلکه اگر حق شوهر هم از بین نرود ، بدون اجازه اوروزه مستحبى نگیرد .

مسأله 1742 - روزه مستحبى اولاد اگر اسباب اذیت پدر ومادر ، یا جد شودحرام است .

مسأله 1743 - اگر پسر بدون احازه پدر روزه مستحبى بگیرد ، ودر بین روزپدر او را نهى کند ، چنانچه مخالفت او موحب اذیتش باشد باید افطار کند .

مسأله 1744 - کسى که مى داند روزه براى او ضرر ندارد اگر چه دکتر بگوید ضرردارد ، باید روزه بگیرد ، وکشى که یقین یا گمان دارد که روزه برایش ضرر دارد ، اگرچه دکتر بگوید ضرر ندارد ، باید روزه نگیرد واگر روزه بگیرد صحیح نیست

.مسأله 1745 - اگر انسان احتمال بدهد که روزه برایش ضرر دارد ، واز آناحتمال ترس براى او پیدا شود چنانچه احتمال او در نظر مردم بجا باشد ، نبایدروزه بگیرد واگر روزه بگیرد صحیح نیست .

مسأله 1746 - کسى که عقیده اش این است که روزه براى او ضرر ندارد ، اگرروزه بگیرد وبعد از مغرب بفهمد روزه براى او ضرر داشته ، بنا بر احتیاط واجبباید قضاى آن را بجا آورد .

مسأله 1747 - غیر از روزه هایى که گفته شد روزه هاى حرام دیگرى هم هستکه در کتابهاى مفصل ذکر شده است .

مسأله 1748 - روزه روز عاشورا وروزى که انسان شک دارد روز عرفه است یا عید قربان مکروه است .

روزه هاى مستحب

مسأله 1749 - روزه تمام روزهاى سال ، غیر از روزه هاى حرام ومکروه کهبیان شد ، مستحب است . وبراى بعضى از روزها بیشتر سفارش شده است که ازآن جمله است
1 - پنچشنبه اول وپنچشنبه آخر هر ماه ، وچهار شنبه اولى که بعد از روزدهم ماه است واگر کسى اینها را بجا نیاورد ، مستحب است قضاء نماید وچنانچه اصلا نتواند روزه بگیرد ، مستحب است براى هر روز یک مد طعام یا6 / 12 نخود نقره به فقیر بدهد .
2 - سیزدهم وچهاردهم وپانزداهم هر ماه .
3 - تمام ماه رجب وشعبان وبعضى از این دو ماه اگر یک روزباشد .
4 - روز عید نوروز ، روز چهارم تا نهم شوال ، روز نهم وبیست وپنجمذى قعده ، روز اول تا روز نهم ذى حجه ( روز عرفه ) ولى اگر به واسطه ضعفروزه نتواند دعاى روز عرفه را بخواند روزه آن روز مکروه است ، عید سعیدغدیر ( 18 ذى حجه ) ، روز مباهله ( 24 ذى حجه ) روز اول وسوم وهفتم محرم ، میلاد مسعود پیغمبر اکرم صلى الله علیه وآله ( 27 رجب ) واگر کسى روزه مستحبىبگیرد واجب نیست آن را به آخر رساند ، بلکه اگر برادر مؤمنش اورابه غذا دعوت کند ، مستحب است دعوت او را قول کند ، ودر بین روز افطار نماید . مواردى که مستحب است انسان از کارهایىکه روزه را باطل مى کند خود دارى نماید

مسأله 1750 - براى شش نفر مستحب است در ماه رمضان اگر چه روزهنیستند از کارى که روزه را باطل مى کند خود دارى نمایید :اول - مسافرى که در سفر کارى که روزه را باطل مى کند انجام داده باشد وپیش از ظهر به وطنش یا به جایى که مى خواهد ده روز بماند برسد .دوم - مسافرى که بعد از ظهر به وی نش یا به جایى که مى خواهد ده روز درآنجا بماند برسد .سوم - مریضى که بعد از ظهر خوب شود .پنجم - زنى که در بین روز از خون حیض یا نفاس پاک شود .ششم - کافرى که بعد از ظهر مسلمان شود .

مسأله 1751 - مستحب است روزه دار نماز مغرب وعشا را پیش ازافطار کردن بخواند . ولى اگر کسى منتظر اوست یا میل زادى به غذا دارد کهنمى تواند با حضور قلب نماز بخواند ، بهتر است اول افطار کند ولى بقدرى کهممکن است نماز را در وقت فضیلت آن بجا آورد .