آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی
مرجع تقلید شیعه
شرایط جنس وعوض آن
مسأله 2086 - جنسى که مى فروشند وچیزى که عوض آن مى گیرند چهار شرط دارد : اول - آنکه مقدار آن با وزن یا پیمانه یا شماره ومانند اینها معلوم باشد . دوم - آنکه بتوانند آن را تحویل دهند ، بنابر این فروختن اسبى که فرار کرده صحیح نیست ولى اگر اسبى را که فرار کرده یا چیزى که مى تواند تحویل دهد - مثلا با یک فرش - بفروشد ، اگر چه آن اسب پیدا نشود ، معامله صحیح است . سوم - خصوصیاتى را که در جنس وعوض هست وبه واسطه آنها میل مردم به معامله فرق مى کند ، معین نمایند . چهارم - خود جنس را بفروشد نه منفعت آن را پس اگر مثلا منفعت یک ساله خانه را بفروشد ، صحیح نیست ، ولى چنانچه خریدار بجارى پول ، منفعت یکساله خود را به او واگذار ند اشکال ندارد ، واما مالى که نزد مشترى گرو است فروختن آن صحیح است واز گرو خارج نمى شود ومشترى با جهل خیار فسخ دارد واحکام اینها در مسائل آینده گفته خواهد شد .
مسأله 2087 - جنسى را که در شهرى با وزن یا پیمانه معامله مى کنند ، در آن شهر انسان باید با وزن یا پیمانه بخرد ، ولى مى تواند همان جنس را در شهرى که با دیدن معامله مى کنند ، با دیدن خریدارى نماید .
مسأله 2088 - چیزى را که با وزن خرید وفروش مى کنند با پیمانه هم مى شود معامله کرد در صورتى که معلوم باشد پیمانه چه مقدار مى گیرد به اینطور که اگر مثلا مى خواهد ده من گندم بفروشد ، با پیمانه اى که یک من گندم مى گیرد ده پیمانه بدهد .
مسأله 2089 - اگر یکى از شرطهایى که گفته شد در معامله نباشد معامله باطل است ولى اگر خریدار وفروشنده راضى باشند که در مال یکدیگر تصرف آنها اشکال ندارد .
مسأله 2090 - معامله چیزى که وقف شده باطل است ، ولى اگر به طورى خراب شود که نتوانند استفاده اى را که مال براى آن وقف شده از ان ببرند ، مثلا حصیر مسجد به طورى پاره شود که نتوانند روى آن نماز بخوانند . فروش آن اشکال ندارد ودر صورتى که ممکن باشد ، باید پول آن را در همان مسجد به مصرفى برسانند که به مقصود وقف کنند نزدیکتر باشد ، ولى فروش خصوص مسجد به هیچ وجه جایز نیست .
مسأله 2091 - هر گاه بین کسانى که مال را براى آنان وقف کرده اند به طورى اختلاف پیدا شود که اگر مال وقف را نفروشند ، گمان آن برود که مال یا جانى تلف شود ، مى توانند آن مال را بفروشند وبه مصرفى که به مقصود وقف کنند ه نزدیکتر است برسانند .
مسأله 2092 - خرید وفروش ملکى که آن را به دیگرى اجاره داده اند اشکال ندارد ، ولى فائده آن ملک فائده آن یک مک در مدت اجاره مال مسأجر است واگر خریدار نداند که آن ملک را اجاره داده اند ، یا به گمان اینکه مدت اجاره کم است ، ملک را خریده باشد . پس از اطلاع مى تواند معامله خودش را بهم بزند .