آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی
مرجع تقلید شیعه
استطاعت
سؤال 26 آیا عمرة مفرده بر فرض استطاعت واجب است؟
واجب نیست.
سؤال 27 کسى که استطاعت انجام حج را ندارد ولى استطاعت انجام عمرة مفرده را دارد، آیا عمرة مفرده بر او واجب است؟
واجب نیست.
سؤال 28 اگر کسى بارفتن به عمرة مفرده از نظر اقتصادى خللى در زندگى خود یا خانوادة خود وارد نماید، جایز است به عمره برود؟
جایز نیست.
سؤال 29 استطاعت مالى باید خودبه خود حاصل شود یا هر کسى واجب است تلاش کند که خود را مستطیع نماید؟
باید خود به خود پیدا شود.
سؤال 30 حضرتعالى استطاعت مالى حج تمتّع را در زمان حال به چه میزان دارایى مى دانید؟ به عبارت دیگر یک نفر باید چه مقدار پول داشته باشد تا حجِ ّ تمتّع بر او واجب شود؟
اگر مخارج حج را داشته باشد و در برگشت مؤونه و مخارج زندگى را به طور متعارف داشته باشد، واجب الحج مى باشد.
سؤال 31 اگر کسى مستطیع شد باید فوراً حج را به جا بیاورد یا تأخیر آن جایز است؟
بدون عذر، تأخیر جایز نیست.
سؤال 32 کسى که نمى دانسته واجب الحج است و در این باره تحقیق هم نکرده است تا بفهمد، در سه صورت زیر چه وظیفه اى دارد:
1. در زمان حیات و استطاعت خود بفهمد که واجب الحج بوده و هست.
2. در زمانى که دیگر قدرت بدنى یا استطاعت مالى براى انجام حج ندارد بفهمد قبلاً واجب الحج بوده است.
3. بعد از مرگ او، ورثه بفهمند واجب الحج بوده است.
در هر سه صورت حج بر او واجب است.
سؤال 33 اگر مستطیع در اوّلین سالى که قادر به ثبت نام حج مى شود، بدون عذر ثبت نام نکند، در صورتى که پس از آن، مهلت ثبت
نام تمام شود یا استطاعت مالى را از دست بدهد، چه وظیفه اى دارد؟
به هر نحو که باشد باید حج خود را به جا آورد.
سؤال 34 شرایط حج باید به طور یک جا مستقر شود تا حج واجب شود؟ مثلاً اگر کسى پول ثبت نام داشته باشد، واجب است ثبت نام کند تا نوبت او شود یا به دلیل اینکه نوبت او نمى شود مى تواند بگوید استطاعت طریقى ندارم و در پول خود تصرّف نماید؟
اگر مستطیع نیست مى تواند اسم نویسى نکند ولى اگر مستطیع است باید اسم نویسى کند و کارهاى حج را به نوبت هر کدام مى رسد، انجام دهد.
سؤال 35 اگر کسى که مستطیع نیست، به گمان استطاعت، محرم شود و اعمال حج را به جا بیاورد و بعداً بفهمد که مستطیع نبوده است، آیا حجّ او صحیح است و آیا بعد از استطاعت باید اعاده کند یا خیر؟
حجِ ّ او صحیح است و اگر در برگشت بتواند مخارج خود و واجب النّفقة خود را اداره کند، کفایت از حجّةالاسلام او مى شود.
سؤال 36 اگر کسى به گمان عدم استطاعت و به قصد حج استحبابى اعمال حج را به آورد و بعداً بفهمد که مستطیع بوده است، آیا حج او صحیح است و آیا کفایت از حجّةالاسلام مى کند یا نیاز به اعاده دارد؟
حج او صحیح است و کفایت از حجّةالاسلام او مى کند.
سؤال 37 اگر کسى در استطاعت مالى خود شک دارد، واجب است در این خصوص تحقیق و تفحّص کند یا تا وقتى که اطمینان به استطاعت پیدا نکرده است، ثبت نام او لازم نیست؟
باید تفحّص کند.
سؤال 38 کسى که از دیگرى طلب دارد و با دریافت طلب خود مى تواند براى حج ثبت نام کند، آیا
واجب است به هر صورتى طلب خود را مطالبه کند یا خیر؟
اگر براى بستانکار و بدهکار آسان باشد باید ثبت نام کند.
سؤال 39 چهار برادر با هم کار مى کنند و دخل و خرجشان یکى است و پول نقدى که دارند به اندازة ثبت نام حج دو نفر از آن ها است و به هر چهار نفر نمى رسد، حال با توجّه به اینکه این پول مربوط به چهار نفر است، چه وظیفه اى در قبال ثبت نام حج دارد؟
حج واجب نیست.
سؤال 40 کسى که الآن به اندازة پول ثبت نام حج، موجودى نقد دارد که پرداخت آن هیچ خللى به زندگى او وارد نمى کند ولى مابقى پول حج را اکنون به صورت نقدى ندارد و اگر امسال بخواهد مشرّف شود نمى تواند، ولى کاسبى یا کارمندى یا شغل او به صورتى است که ظاهراً نشان مى دهد زمان فرا رسیدن نوبت قادر به پرداخت مابقى پول مى باشد و بعد از برگشت هم مى تواند زندگى خود را اداره کند، در این صورت آیا چنین شخصى واجب است ثبت نام حج کند؟
حج براى او واجب است.
سؤال 41 در شرایط کنونى که باید براى حج ثبت نام شود و چندین سال بعد راه براى ثبت نام کننده باز مى شود، آیا مى شود گفت هیچ کس در سال استطاعت مالى، استطاعت طریقى ندارد، بنابر این هیچگاه کسى مستطیع نمى شود. و ثبت نام براى کسى لازم نیست؟
باید از همین الآن ثبت نام نمایند و به مرور زمان مقدّمات را فراهم کنند تا نوبت رفتن آن ها شود، مگر الآن مستطیع نباشند.
سؤال 42 اگر کسى به هر دلیلى براى حج ثبت نام نکند یا نوبت خود را ببخشد و استطاعت طریقى او ساقط شود، وجوب حج تحت شرایطى به
عهدة او مى ماند یا در صورتى که درسال هاى بعدى استطاعت مالى او از بین رفت یا استطاعت طریقى دیگر حاصل نشد، حج بر او واجب نیست؟
اگر الآن واجب الحج است حق ندارد در نام نویسى کوتاهى کند و اگر کوتاهى کرد و بعداً از استطاعت افتاد باید به هر جور که شده حج را به جا آورد.
سؤال 43 کسى که مستطیع است، واجب است در همان سال اوّل استطاعت به هر قیمتى فیش آزاد حج بخرد و مشرّف شود یا اگر ثبت نام کند و در نوبت بماند کفایت مى کند؟
کفایت مى کند.
سؤال 44 کسى که در زمان ثبت نام حج، استطاعت داشته و حتّى استطاعت خرید فیش آزاد یا عزیمت از کشور دیگرى با چند برابر قیمت را نیز داشته است ولى ثبت نام کرده است و هنگامى که نوبت تشرّف او فرا رسیده است، دیگر استطاعت مالى ندارد، چه باید بکند؟
واجب الحج نیست.
سؤال 45 کسى که مستطیع مى شود واجب است در سال اوّل استطاعت از هر کشورى که بدون نوبت او را به حج اعزام مى کند، هر چند با چند برابر قیمت، مشرّف شود یا ثبت نام حج و ماندن در نوبت کفایت مى کند؟
کفایت مى کند.
سؤال 46 آیا مستطیع مى تواند به دلیل اینکه نوبت رفتن او نشده است یا راه براى او باز نیست، خود را از استطاعت بیندازد؟
در فرض مذکور مى تواند خود را از استطاعت بیندازد.
سؤال 47 آیا ثبت نام حج و الزام چند سال در نوبت ماندن، استطاعت طریقى را ساقطمى کند؟ یا کسى که استطاعت مالى دارد واجب است ثبت نام کند تا استطاعت طریقى هم حاصل شود؟
لازم است ثبت نام کند.
سؤال 48 اگر کسى مستطیع بوده و در نوبت حج باشد، در این صورت مى تواند به نیابت
دیگرى به حج برود؟
اشکال ندارد.
سؤال 49 اگر کسى مستطیع شد جایز است با بذل و بخشش، انفاق و سایر مواردى که ممکن است اعمال خیرى هم باشد، استطاعت خود را ساقط کند؟
قبل از موسم حج جایز است ولى کار درستى نیست.
سؤال 50 زن و شوهرى که به اندازة پول یک حجِ ّ تمتّع مى توانند از زندگى خود جدا کنند، کدامشان باید به حج برود؟
هر کدام که بروند، اشکال ندارد مگرآن پول مال یکى از آنها باشد که در این صورت صاحب مال باید برود.
سؤال 51 اگر کسى توان مالى ثبت نام براى حج را داشته باشد ولى فعلاً ثبت نام متوقّف شده باشد، آیا جایز است در پول ثبت نام حج، تصرّف کند و در کار دیگرى خرج نماید؟ اگر چنین کرد چه وظیفه اى در خصوص حج دارد؟
مى تواند تصرّف کند و وظیفه اى براى حج ندارد.
سؤال 52 آیا کسى که فقط استطاعت عمرة تمتّع دارد مى تواند عمرة تمتّع را به جا آورد و در سال هاى بعد و در صورت تحصیل استطاعت، فقط حجّ تمتّع بدون عمرة تمتّع را به جا آورد؟
کلّیّه فروض جایز نیست و مستطیع هم نیست.
سؤال 53 بعضى از افراد در جامعه استطاعت مالى دارند ولى دلایلى براى نرفتن به حج مى آورند. از جمله مى گویند تا وقتى آدم خوبى نشویم حج نمى رویم یا تا وقتى در جامعه فقیر وجود دارد نباید به حج رفت یا اینکه احتمالاً در آینده به مشکل مالى بر مى خوریم و... آیا این توجیهات درست است؟ چه توصیه اى به این گونه افراد دارید؟
این گونه توجیهات درست نیست و اصولاً آدم هاى توجیه گر، آلت دست شیطان مى شوند و بسیار خطرناک است.
سؤال 54 شخصى اکنون استطاعت عمرة مفرده را دارد ولى دارایى او به
اندازة استطاعت حج نیست، اما اگر چند سال صبر کند ممکن است براى حج مستطیع شود و در صورتى که به عمره برود احتمال دارد استطاعت بعدى او منتفى شود، در این صورت آیا جایز است به عمرة مفرده برود یا خیر؟
جایز است و اصولاً لازم نیست کسى خود را مستطیع کند، گرچه به سهولت بتواند.
سؤال 55 اگر شخصى قبلاً استطاعت مالى داشته و براى حجّ تمتّع ثبت نام کرده و در حال حاضر استطاعت مالى ندارد و نام او براى امسال در آمده، حج بر او واجب است؟
حجّ براى او واجب نیست و مى تواند فیش خود را واگذار کند و مکّه نرود.
سؤال 56 کسانى که اکنون به اندازة پولى که براى حج واجب ثبت نام مى کنند دارایى دارند و ثبت نام آنان خللى در زندگى ایجاد نمى کند ولى از آینده و توان یا عدم توان پرداخت مابقى هزینه هاى حج خبر ندارند، چه وظیفه اى در خصوص ثبت نام دارند؟
وظیفه اى ندارند.
سؤال 57 کسى که اکنون پول ثبت نام حجِ ّ تمتّع را دارد و با پرداخت آن، خللى در زندگى خود و خانواده اش ایجاد نمى شود و بنابر کسب یا درآمدى که دارد یا حقوق ثابتى که هر ماه مى گیرد، بر این گمان است که تا چند سال دیگر که نوبت عزیمت او به حج مى شود، توان پرداخت مابقى مخارج حج و همچنین توان ادارة زندگى بعد از بازگشت را خواهد داشت، در این صورت چه وظیفه اى در خصوص ثبت نام دارد؟
باید ثبت نام نماید.
سؤال 58 آیا اگر کسى پول حج را داشته باشد ولى پول قربانى را نداشته باشد، مستطیع مى شود؟
مستطیع است.
سؤال 59 در فرض سؤال قبل آیا چنین کسى مى تواند به حج برود
و به جاى قربانى روزه بگیرد؟ آیا در این صورت حجّ او کفایت از حجِ ّ واجب مى کند؟
مى تواند و حجّ او کفایت از حجِ ّ واجب او مى کند.
سؤال 60 اگر حج تمتّع در مهریّة عروس و به عهدة داماد باشد و هدایاى عروسى به میزانى باشد که بتوان براى هردوى آنها ثبت نام حج کرد، این ثبت نام به عنوان پرداخت آن قسمت از مهریّه محسوب مى شود؟
بلى محسوب مى شود، ولى به این گونه چیزها واجب الحج نمى شوند.
سؤال 61 اگر هدایاى ازدواج به میزانى باشد که بتوان با آن براى حجِ ّ تمتّع ثبت نام کرد، در صورتى که عروس و داماد اطّلاع از آینده و توان یا عدم توان پرداخت بقیّة مبلغ و همچنین هزینه هاى جانبى سفر را نداشته باشند، آیا واجب الحج مى باشند یا خیر؟
واجب الحج نیستند.
سؤال 62 اگر هدایاى ازدواج به میزانى باشد که بتوان با آن براى حجِ ّ تمتّع ثبت نام کرد، در صورتى که عروس و داماد مبالغى به صورت وام یا با مهلت بدهکار باشند و نیز اطّلاع از آینده و توان یا عدم توان پرداخت بقیّة مبلغ و همچنین هزینه هاى جانبى سفر را نداشته باشند، آیا واجب الحج هستند؟
واجب الحج نیستند.
سؤال 63 کسى که با اطمینان از «رجوع به کفایت» به حج مشرّف مى شود ولى در موسم حج، مال او در وطن تلف شده است و هنگام بازگشت نمى تواند زندگى خود را اداره کند، آیا حجّ او کفایت از حجّةالاسلام است یا درصورت اعادة استطاعت در آینده باید اعاده کند؟
کفایت مى کند.
سؤال 64 کسى که قبلاً حج به جا نیاورده و اکنون به دلایلى نمى تواند به حج برود، اگر نوبت او براى حج فرا رسید، جایز است فیش خود را به قیمت بالاتر واگذار کند؟
اشکال
ندارد.
سؤال 65 کسى که قبلاً حج به جا آورده و با ثبت نام مجدّد، نوبت او براى حج فرا رسیده، جایز است فیش خود را به قیمت بالاتر واگذار کند؟
اشکال ندارد.
سؤال 66 اگر کسى مقدارى پول داشته باشد که براى ثبت نام و حتى رفت و آمد مکّه کافى باشد ولى موقّتاً ثبت نام حج تعطیل شده باشد، آیا واجب است آن پول را نگه دارد تا مجدّداً ثبت نام شروع شود یا مى تواند در آن تصرّف نماید؟
مستطیع نیست و مى تواند در آن مال تصرّف کند.
>سؤال 67< لطفاً شرایط استطاعت عمرة مفرده را بفرمایید و چنانچه آن شرایط فقط براى عمرة مفرده حاصل شد نه حج، وظیفه چیست؟
وظیفة خاصى ندارد ولى هر چه مال داشه باشد عمرة مفرده براى او واجب نیست.
تزاحم حج با تأمین ضروریّات زندگى
سؤال 68 کسى که پول رفت و برگشت حج را دارد و بعد از برگشت هم مى تواند زندگى خود را اداره کند، ولى ضروریّات زندگى مثل خانه مسکونى یا ماشین سوارى و اثاثیة اوّلیه را ندارد، آیا مستطیع است و باید حج به جا بیارود یا باید براى تهیّة ضروریّات زندگى پول حاضر را ذخیره نماید؟
مستطیع نیست.
سؤال 69 در فرض سؤال قبل در صورتى که شخص مورد نظر به فتواى حضرتعالى مستطیع نباشد، اگر به حج رفت، حجّ او صحیح است و کافى از حجّةالاسلام مى باشد یا خیر؟
کفایت مى کند.
سؤال 70 آیا به طور کلّى دارا بودن منزل مسکونى جزو ضروریّات زندگى محسوب مى شود و اشخاص بدون منزل، مستطیع نمى شوند؟
افراد تفاوت دارند و قاعدة کلّى این است هر کسى به مثل خانه و مانند آن احتیاج داشته باشد و تهیّه نکند، مستطیع نیست، زیرا استطاعت یک امر عرفى است؛ چنانچه
اگر احتیاج به خانة مسکونى ندارد مثلاً در خانة سازمانى نشسته است، مستطیع است.
سؤال 71 کسى که خانه ندارد ولى توانایى خرید خانه را دارد و از پول خانه در کسب خود استفاده مى نماید، اگر مستطیع شد واجب است به حج برود یا خیر؟
حج بر او واجب است.
سؤال 72 اگر دارا بودن منزل مسکونى از ضروریّات زندگى است و قبل از حج باید تأمین شود، آیا مالکیّت منزل ملاک است یا تأمین بودن آن؟ مثلاً کسى که خانه ندارد ولى فعلاً در خانة اقوام یا خانه سازمانى ساکن است و منزل او تأمین مى باشد، در صورت احراز شرایط وجوب حج، واجب است به جا آورد؟
حج بر او واجب است.
سؤال 73 اگر کسى به هر دلیلى خانه نداشته باشد و مستأجر باشد ولى در صورت رفتن به حج خللى در زندگى او وارد نمى شود و پس از بازگشت نیز مى تواند به صورت متعارف زندگى خود را اداره کند، در این صورت واجب الحج است یا باید پول جمع کند تا خانه دار شود؟
واجب الحج است.
سؤال 74 اگر پدرى استطاعت براى حج پیدا کند و در عین حال فرزندش بخواهد ازدواج کند، آیا مى تواند هزینة حج را صرف ازدواج فرزندش نماید و به حج نرود؟
اشکال ندارد.
سؤال 75 آیا کسى که دختر بزرگ یا پسر بزرگ دارد که در آستانة ازدواج هستند یا منزل مسکونى ندارد، براى حج مستطیع است؟
مستطیع نمى شود.
سؤال 76 کسى که به اندازة مخارج حج، پول دارد ولى پسرش ازدواج نکرده، یا مى خواهد براى دخترش جهیزیّه تهیه کند یا فرزندش بیمار است و نیاز به معالجه و درمان دارد، آیا مستطیع است؟
مستطیع نیست.
>سؤال 77< اگر کسى پول حج واجب را صرف ازدواج فرزندش کند و از استطاعت بیفتد، آیا وجوب حج از عهده
او برداشته مى شود یا به هر طریق ممکن باید در آینده حج را به جا بیاورد؟
باید در آینده حج به جا آورد، ولى کسى که چنین فرزندى دارد واجب الحج نیست.
>سؤال 78< کسى که نیاز به ازدواج دارد به طورى که ترک آن سبب مرض یا ضرر یا مشقّت گردد، اگر پول حج را داشته باشد، مستطیع است؟
در صورت مذکور واجب الحج نیست، بلکه واجب است پول حج یا عمره را صرف ازدواج کند.