آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی
مرجع تقلید شیعه
محرّمات احرام
(مسأله 69) انجام اعمالى که ذیلاً شرح داده مى شود بر محرم حرام است و اگر هرکدام از آن ها را با علم و عمد و با اختیار و بدون عذر به جا آورد، مرتکب گناه شده و انجام بعضى از این امور موجب فساد عمره یا در برخى موارد باعث وجوب پرداخت کفّاره مى شود. ولى اگر از روى جهل یا نسیان یا عذر واقع شود، به صحّت عمره ضررى نمى رساند و کفّاره نیز ندارد.
1. هرگونه بهره گیرى و التذاذ جنسى
(مسأله 70) هرگونه لذّت جنسى دو انسان از یکدیگر نظیر جماع، لواط، بوسیدن، لمس کردن و نگاه با شهوت، هرچند با حلال خود باشد، حرام است. و اگر با نامحرم باشد و یا به صورتى باشد که پیش از احرام، حرام بوده است، به واسطه احرام حرام موکّد مى شود.
(مسأله 71) اگر محرم در عمره مفرده از روى علم و عمد و اختیار و بدون عذر جماع یا لواط کرد، چنانچه قبل از فراغت از سعى بین صفا و مروه باشد، عمره اش فاسد مى شود و کفّاره نیز باید بدهد و اگر پس از فراغت از سعى باشد عمره اش فاسد نمى شود ولى کفّاره را باید بدهد.
(مسأله 72) اگر کسى چه مرد و چه زن
در لذّت جنسى کسى را مجبور کند، علاوه بر کفّاره خودش، کفّاره او را هم باید بدهد، و کسى که مجبور شده، عمره اش صحیح است و کفّاره اى هم بر او واجب نیست.
(مسأله 73) مرد محرم مى تواند با همسر خود هرچند او نیز محرم باشد، صحبت کند، یا به او نگاه کند و یا در کنار همدیگر بنشینند و دست همدیگر را بگیرند. مشروط بر اینکه همه این امور از روى لذّت نباشد.
(مسأله 74) محرمیّت افرادى مثل پدر، مادر، خواهر، عمه، خاله، عمو، دایى و نظایر آن که در غیر احرام به انسان محرم هستند، در حالت احرام نیز باقى است و معاشرت مُحرم با آن ها با غیر حالت احرام تفاوتى ندارد، هرچند آن ها نیز مُحرم باشند.
(مسأله 75) کفّاره جماع یا لواط، ذبح یک شتر است و درصورت ناتوانى، یک گاو و در صورتى که توان ذبح گاو را هم ندارد، ذبح یک گوسفند کفایت مى کند.
(مسأله 76) در غیر جماع و لواط به سبب کارهایى نظیر بوسیدن، لمس کردن و نگاه کردن، عمره فاسد نمى شود، ولى باید کفّاره بدهد. و کفّاره آن براى انجام هر کدام از کارهاى فوق، اگر موجب بیرون آمدن منى شود، همان کفّاره مسأله قبل است. ولى اگر منى بیرون نیاید، براى بوسیدن باز هم باید همان کفّاره را بپردازد و براى لمس کردن، باید یک گوسفند قربانى نماید و نگاه کردن با لذّت گرچه حرام است ولى کفّاره ندارد.
2. استمناء
(مسأله 77) استمناء یا خود ارضائى حرام است و حرمت آن در حال احرام، مؤکّد مى شود.
(مسأله 78) اگر محرم در عمره مفرده از روى علم و عمد و اختیار و بدون عذر استمناء کند، چنانچه قبل از فراغت
از سعى بین صفا و مروه باشد، عمره اش فاسد مى شود و کفّاره نیز باید بدهد و اگر پس از فراغت از سعى باشد، عمره اش فاسد نمى شود ولى کفّاره را باید بدهد.
(مسأله 79) کفّاره استمناء، قربانى کردن یک شتر است و در صورت ناتوانى قربانى کردن یک گاو و در صورت عجز از قربانى کردن گاو، ذبح یک گوسفند کفایت مى کند.
3. عقد کردن
(مسأله 80) صیغه عقد خواندن براى خود یا دیگرى و ازدواج کردن در حال احرام، حرام است و اگر یکى از طرفین عقد یا کسى که صیغه عقد را مى خواند محرم باشند، آن عقد باطل است و در این خصوص تفاوتى بین عقد دائم و موقّت نیست.
(مسأله 81) اگر عمداً و از روى علم و با اختیار، صیغه عقدى جارى شود که لااقل یکى از طرفین عقد یا کسى که صیغه را مى خواند، محرم باشند، آن زن و مرد بر یکدیگر حرام ابدى مى شوند.
(مسأله 82) اگر محرم از روى فراموشى یا جهل، صیغه عقد بخواند یا ازدواج کند، عقد باطل است. ولى این کار موجب حرمت ابدى زن و مرد نمى شود.
(مسأله 83) ازدواج و صیغه عقد خواندن در حال احرام، عمداً باشد یا سهواً، گرچه حرام است ولى کفّاره ندارد.
4. پوشیدن لباس دوخته (مخصوص مردان)
(مسأله 84) پوشیدن لباس دوخته نظیر پیراهن و شلوار و مانند این ها و همچنین پوشیدن چیزهایى که شبیه به دوخته است، نظیر ژاکت و کلاه و نظائر آن براى مرد محرم، حرام است.
(مسأله 85) در لباس دوخته تفاوتى بین لباس کوچک و بزرگ و لباس زیر و لباس رو نیست و پوشیدن آنچه که مصداق لباس دارد و دوخته باشد، حرام است.
(مسأله 86) به دوش گرفتن پتوهاى
دوخته شده یا به روانداختن روانداز یا لحاف دوخته شده، براى محرم اشکال ندارد.
(مسأله 87) پوشیدن چیزهایى که به آن ها لباس نمى گویند نظیر کمربند، فتق بند، همیان، کوله بار، ساعت و مانند این ها براى محرم مانعى ندارد، هرچند دوخته باشد.
(مسأله 88) کسانى که در اثر بیمارى قادر به نگهدارى از بول خود نیستند، مى توانند لباس کوچکى که براى نگهدارى ادرار استفاده مى شود بپوشند، هر چندآن لباس دوخته باشد.
(مسأله 89) پوشیدن لباس دوخته براى مردها در حال اضطرار و براى زن ها چه در حال اختیار و چه در حال اضطرار مانعى ندارد.
(مسأله 90) اگر مرد محرم همزمان چند لباس دوخته بپوشد، یک مرتبه پرداخت کفّاره براى او کفایت مى کند ولى اگر چند بار لباس دوخته بپوشد یا یک لباس دوخته را چندبار از تن درآورد و دوباره بپوشد، باید به تعداد دفعاتى که لباس دوخته پوشیده است، کفّاره بپردازد.
(مسأله 91) اگر مردى سهواً یا جهلاً در حال احرام لباس دوخته بپوشد و وقتى علم به حرمت آن پیدا کرد، فوراً آن را از تن در آورد، لازم نیست کفّاره بپردازد.
(مسأله 92) کفّاره پوشیدن لباس دوخته براى مرد محرم؛ در صورتى که با علم و عمد و اختیار و بدون عذر باشد؛ قربانى نمودن یک گوسفند است.
5. پوشاندن سر (مخصوص مردان)
(مسأله 93) پوشاندن تمام یا قسمتى از سر براى مردها در حال احرام، حرام است.
(مسأله 94) پوشاندن سر را با دست، یا گذاشتن سر روى بالش و مانند این ها مانعى ندارد.
(مسأله 95) اگر مرد محرم سهواً یا عمداً لباس احرام خود را از سر درآورد، مشروط بر آنکه آن لباس را بر روى سر خود نگه ندارد، اشکال ندارد.
(مسأله 96) مرد محرم مى تواند سر خود را با حوله و
دستمال و مانند این ها خشک کند، ولى نباید آن حوله و دستمال را به طورى که سر را بپوشاند، روى سر خود نگه دارد.
(مسأله 97) اگر به هنگام خواب، پتو یا روانداز محرم روى سر او کشیده شود، اشکال ندارد.
(مسأله 98) استفاده از کلاه گیس و موى مصنوعى براى مرد محرم حرام است. ولى اگر آن کلاه گیس و موى مصنوعى را قبلاً به طور معمول روى سر خود مى گذاشته است، لازم نیست براى احرام بردارد.
(مسأله 99) گذاردن بار روى سر یا فرو بردن سر در آب یا زیر دوش رفتن براى محرم مانعى ندارد.
(مسأله 100) پوشاندن سر براى مردان در حال احرام، گرچه حرام است ولى کفّاره ندارد. هرچند بهتر است براى این کار یک گوسفند قربانى شود.
6. پوشاندن روى پا (مخصوص مردان)
(مسأله 101) پوشاندن تمام روى پا براى مردها در حال احرام، حرام است.
(مسأله 102) پوشیدن دمپایى و کفش روباز براى محرم، مانعى ندارد.
(مسأله 103) اگر پاى مرد محرم هنگام خواب توسط پتو و روانداز و امثال آن پوشانده شود و یا لنگ احرام او در بعضى مواقع خود به خود روى پاى آن ها را بپوشاند، مانعى ندارد.
(مسأله 104) پوشاندن روى پا براى مرد محرم گر چه حرام است ولى کفّاره ندارد. هرچند بهتر است براى آن یک گوسفند قربانى شود.
7. سایه قراردادن (مخصوص مردان)
(مسأله 105) چنانچه سفر مرد محرم در روز باشد، جایز نیست زیر سایه برود یا سایبانى سیّار مانند سقف اتومبیل و چتر و نظائر آن داشته باشد، خواه سواره باشد یا پیاده. ولى سایه قرار دادن براى زن ها و بچّه هاى مُحرم دختر و پسر در هر زمانى اشکال ندارد.
(مسأله 106) حرمت سایه قراردادن مربوط به سفر محرم است و چنانچه
در محلّى یا شهرى منزل کند، مى تواند زیر سقف برود. بنابراین محرم مى تواند به محض ورود به شهر جدید مکّه، به وسیله اتومبیل مسقّف حرکت کند یا در هر نقطه از مکّه زیر سقف برود.
(مسأله 107) اگر کسى در مسجد تنعیم محرم شود، مى تواند هنگام بازگشت در اتومبیل سقف دار بنشیند، هرچند روز باشد.
(مسأله 108) اگر محرم در شب؛ یعنى از غروب آفتاب تا طلوع آفتاب که در راه است و مثلاً از مدینه به مکّه مى آید، در اتومبیل سقف دار بنشیند، مانعى ندارد.
(مسأله 109) اگر اتومبیل بدون سقف در روز از داخل تونل ها و زیر پُل ها عبور کند یا براى بنزین زدن زیر سقف برود یا محرم براى استراحت و توقُف بین راهى به مساجد یا مکان هاى مُسقَّف بین راه داخل شود، مانعى ندارد.
(مسأله 110) حرکت محرم در کنار دیوار یا کنار اتومبیل و نظائر آن اشکال ندارد، هرچند این حرکت در روز باشد و سایه آن اشیاء روى سر یا بدن محرم بیفتد.
(مسأله 111) کفّاره زیر سایه رفتن براى مرد محرم؛ در صورتى که با علم و عمد و از روى اختیار باشد و در هنگام سفر و در روز به زیر سایه برود؛ قربانى کردن یک گوسفند است.
8. پوشاندن صورت (مخصوص زنان)
(مسأله 112) پوشاندن تمام یا قسمتى از صورت در حال احرام براى زنان حرام است و فرقى نمى کند که این پوشاندن با چادر و مقنعه باشد یا نقاب یا پوشیه یا بادبزن و مانند این ها.
(مسأله 113) رو گرفتن زن مُحرم از نامحرم، در نماز و غیر آن مانعى ندارد، ولى بهتر است براى رو گرفتن، چادر را از صورت خود دور نگه دارد که به صورت نچسبد.
(مسأله 114) گذاشتن
صورت روى بالش یا دست ها روى صورت یا خشکانیدن صورت توسط حوله و دستمال براى محرم مانعى ندارد. همچنین اگر به هنگام خواب، پتو یا روانداز از روى صورت او کشیده شود یا هنگام تعویض لباس، لحظه اى روى صورت او پوشیده شود، اشکال ندارد.
(مسأله 115) پوشاندن صورت براى زنان، گرچه حرام است، ولى کفّاره ندارد. هرچند بهتر است براى آن یک گوسفند قربانى شود.
9. استعمال عطریات
(مسأله 116) بوییدن و خوردن عطریات نظیر گل و زعفران و ادکلن و مانند این ها براى محرم، حرام است.
(مسأله 117) خوردن چیزهایى که بوى خوش دارد، نظیر سیب، نعناع، دارچین و مانند این ها اشکالى ندارد، گرچه اجتناب از خوردن آن ها خوب است.
(مسأله 118) استفاده از صابون و شامپو و خمیر دندان معطّر، براى محرم اشکال ندارد، اگر چه اجتناب از آن ها بهتر است.
(مسأله 119) خرید و فروش عطریات اگر بوى آن ها استشمام نشود، اشکال ندارد.
(مسأله 120) گرفتن بینى از بوى بد در حال احرام حرام است، ولى گذشتن از آن با سرعت مانعى ندارد و باعث وجوب پرداخت کفّاره هم نمى شود.
(مسأله 121) اگر کسى در حال احرام، با علم و عمد و اختیار و بدون عذر عطریات را استعمال کرد، کفّاره آن قربانى نمودن یک گوسفند است.
10. زینت کردن و استفاده از زیورآلات
(مسأله 122) زینت کردن نظیر استعمال لوازم آرایشى و مالیدن سرمه و کرم و مانند این ها و همچنین استفاده از زیورآلات نظیر گردن بند و گوشواره و انگشتر و عینک زینتى و مانند این ها، در حال احرام حرام است.
(مسأله 123) اگر محرم قبل از احرام زینت کرده باشد و قصد او زینت احرام بوده باشد، واجب است براى احرام آن را پاک کند. ولى اگر استعمال آن ها براى زینت
نباشد، نظیر سرمه کشیدن براى دید چشم و کرم مالیدن براى رفع خشکى دست، مانعى ندارد.
(مسأله 124) عینک زدن براى دیدن و انگشتر به دست کردن براى استحباب یا شمردن اشواط طواف و همچنین استفاده زنان از زیورآلاتى که قبل از احرام به طور معمول استفاده مى کرده اند، مشروط بر اینکه آن زیورآلات را مردان نبینند، مانعى ندارد.
(مسأله 125) محرم نباید به قصد زینت موهاى خود را رنگ کند یا دست و پا و صورت و موى خود را حنا ببندد، ولى اگر رنگ و حنا را قبل از احرام و بدون قصد زینت احرام، استفاده کرده باشد، لازم نیست براى احرام آن را پاک کند.
11. نگاه کردن در آئینه
(مسأله 127) نگاه کردن در آینه براى محرم حرام است.
(مسأله 128) نگاه کردن به اجسام صیقلى که در آن عکس پیداست و نگاه کردن در آب صاف اشکال ندارد.
(مسأله 129) نگاه کردن در آئینه در حال اضطرار نظیر نگاه کردن راننده در آئینه ماشین، مانعى ندارد.
(مسأله 130) عکسبردارى و فیلمبردارى و نگاه در دوربین توسط محرم مانعى ندارد ولى زنان باید توجه داشته باشند که دوربین روى صورت آن ها قرار نگیرد.
(مسأله 131) نگاه کردن در آئینه گرچه براى محرم حرام است، کفّاره ندارد. ولى مستحبّ است محرم بعد از نگاه کردن در آیینه لبّیک بگوید.
12. بیرون آوردن خون از بدن
(مسأله 132) بیرون آوردن خون از بدن محرم توسط خودش یا با اجازه خودش و توسط دیگرى براى او حرام است، گرچه به واسطه خارش بدن یا مسواک زدن یا حجامت یا تزریق و امثال آن باشد.
(مسأله 133) اگر خون دادن محرم، براى نجات جان کسى لازم باشد و یا درمان و سلامتى محرم متوقّف بر خون
دادن او یا حجامت یا رگ زدن او یا تزریق همراه با خونریزى و امثال آن باشد، انجام همه امور فوق الذّکر در حد ضرورت براى محرم، اشکال ندارد.
(مسأله 134) اگر هنگام تقصیر سر مرد محرم خون بیاید، اشکال ندارد.
(مسأله 135) محرم مى تواند از بدن دیگرى خون بیرون آورد، هرچند آن دیگرى نیز محرم باشد.
(مسأله 136) بیرون آوردن خون از بدن گرچه براى محرم حرام است ولى کفّاره ندارد.
13. کندن یا کشیدن دندان
(مسأله 137) کشیدن یا کندن دندان محرم- توسط خودش یا با اجازه خودش و توسط دیگرى- براى او حرام است. گرچه در اثر کندن دندان، خون هم نیاید.
(مسأله 138) محرم مى تواند دندان دیگرى را، خواه آن دیگرى محرم باشد یا نباشد، بکشد. حتى اگر در اثر کشیدن دندان، خون بیرون بیاید.
(مسأله 139) اگر دندان محرم شدیداً درد بگیرد و باعث آزار او شود، مى تواند آن دندان را توسط پزشک یا شخص دیگرى بکشد.
(مسأله 140) کشیدن دندان گرچه براى محرم حرام است ولى کفّاره ندارد.
14. ناخن گرفتن
(مسأله 141) ناخن گرفتن از انگشتان دست یا پاى محرم توسط خودش یا با اجازه خودش و توسط دیگرى براى او حرام است. گرچه یک ناخن یا بعضى از یک ناخن باشد.
(مسأله 142) گرفتن یا چیدن ناخن در صورت ضرورت مانعى ندارد. مثل اینکه قسمتى از ناخن شکسته باشد و قسمت باقیمانده، مضرّ باشد یا موجب آزار محرم شود.
(مسأله 143) ناخن گرفتن محرم براى دیگرى اشکال ندارد، کفّاره هم ندارد، هرچند آن دیگرى نیز محرم باشد. بنابراین محرم مى تواند قبل از تقصیر خود، ناخن محرم دیگرى را به قصد تقصیر بچیند، و تقصیر او هم صحیح است.
(مسأله 144) کفّاره گرفتن هر ناخن، براى محرم اگر از روى علم و عمد و اختیار و
بدون عذر باشد، معادل 750 گرم گندم است، ولى اگر تمام ناخن هاى دست و پا را در یک مجلس بگیرد، کفّاره آن یک گوسفند است و اگر دست ها را در یک مجلس و پاها را در مجلس دیگرى بگیرد، کفّاره آن دو گوسفند است.
15. ازاله مو
(مسأله 145) جدا کردن و ازاله موى سر و صورت و بدن محرم- توسط خودش یا با اجازه خودش و توسط دیگرى- براى او حرام است، حتى اگر یک مو باشد.
(مسأله 146) اگر به واسطه دست کشیدن به سر و صورت یا بدن یا هنگام وضو و غسل واجب و مستحبّ موهایى ریخته شود مانعى ندارد.
(مسأله 147) جدا کردن مو از دیگرى توسط محرم اشکال ندارد، کفّاره هم ندارد، هرچند آن دیگرى نیز محرم باشد. بنابراین محرم مى تواند قبل از تقصیر خود، براى محرم دیگرى تقصیر کند، و تقصیر او هم صحیح است.
(مسأله 148) کفّاره تراشیدن سر یا ماشین کردن آن در حال احرام و همچنین کفّاره ازاله موى زیر هر دو بغل، اگر از روى علم و عمد و اختیار و بدون عذر باشد، ذبح یک گوسفند است.
16. فسوق
(مسأله 149) فسوق عبارت است از دروغ و دشنام و فخرفروشى و با اینکه در هر حالى حرام است، در حالت احرام، حرمت آن شدیدتر مى شود.
(مسأله 150) به غیر از دروغ و دشنام و تفاخر، هر سخن یا کردار زشت و ناروائى نظیر غیبت و سرزنش و امثال آن نیز در حال احرام، حرام مى باشد.
(مسأله 151) دستوردادن محرم به دیگران اشکال ندارد، ولى اگر این دستوردادن همراه با فخرفروشى یا سرزنش باشد، حرام است.
(مسأله 152) کفّاره فسوق، استغفار از گناهى است که محرم انجام داده است.
17. جدال
(مسأله 153) مراء و
جدال، لجاجت و مشاجره در گفتگو، براى غلبه بر دیگرى یا اظهار فضل، گرچه در هر حالى حرام است، ولى براى محرم حرمت آن شدّت مى یابد.
(مسأله 154) قسم خوردن در مجادله، مخصوصاً قسم خوردن به نام خداوند متعال به هر لفظ و زبانى که باشد، حرام است.
(مسأله 155) قسم خوردن بدون مجادله مثل قسم هایى که بر حسب عادت بر زبان بعضى از افراد جارى مى شود، حرام نیست. گرچه پرهیز از آن، چه در حالت احرام و چه در غیر حالت احرام بهتر است.
(مسأله 156) اگر جدال با قسم به یکى از اسماءالهى همراه باشد، کفّاره دارد و کفّاره آن قربانى نمودن یک گوسفند است. به صورتى که اگر محرم در جدال راستگو باشد، کفّاره در مرتبه سوم قسم یاد کردن واجب مى شود و چنانچه محرم در جدال دروغگو باشد، در مرتبه اوّل قسم خوردن کفّاره بر او واجب مى شود.
(مسأله 157) اگر جدال با قَسم یا بدون قَسم براى اثبات حقّى یا ابطال باطلى باشد، علاوه برآنکه حرام نیست، کفّاره هم ندارد.
18. کشتن و انداختن جانوران بدن
(مسأله 158) اگر جانورى نظیر شپش و کک وکنه، در بدن یا لباس محرم ساکن باشد و ضرر یا آزارى براى او نداشته باشد، کشتن یا انداختن آن جانور حرام است.
(مسأله 159) کشتن یا انداختن جانورى نظیر مورچه و مگس و زنبور و پشه، که جاى آن در بدن یا لباس محرم نباشد، مانعى ندارد.
(مسأله 160) کفّاره کشتن یا انداختن جانور ساکن در بدن یا لباس محرم، اگر از روى علم و عمد و اختیار و بدون عذر باشد، صدقه دادن یک مشت طعام است.
19. شکار حیوان وحشى
(مسأله 161) شکار حیوان وحشى نظیر پلنگ و آهو و کبک و
ملخ و مانند این ها و کمک کردن به صیّاد و نگاهدارى حیوان شکار شده، براى محرم حرام است.
(مسأله 162) اگر محرمى حیوان وحشى و حلال گوشت را شکار یا ذبح کرد، خوردن گوشت و اجزاء آن بر او و هر محرم دیگرى حرام است، ولى غیرمحرم مى تواند از آن بخورد.
(مسأله 163) شکار حیوان دریایى و خوردن آن و ذبح و خوردن حیوانات اهلى نظیر مرغ و گوسفند و مانند این ها براى محرم و غیر محرم مانعى ندارد.
(مسأله 164) اگر کسى از آزار حیوانى نظیر شیر و گرگ بترسد، کشتن آن مانعى ندارد.
(مسأله 165) کفّاره کشتن حیوانات وحشى مختلف است که چون امروزه محلّ حاجت نیست، از ذکر آن خوددارى مى شود.
20. کندن درخت و گیاهِ حرم
(مسأله 166) کندن یا سوزاندن درخت و گیاهى که در حرم روییده شده، براى محرم و غیر محرم حرام است. و براى محرم گناهش بیشتر مى باشد.
(مسأله 167) اگر گیاهى در اثر راه رفتن عادى یا توسط اتومبیل در حال حرکت قطع شود، اشکالى ندارد.
(مسأله 168) قطع گیاهان و درخت هایى که در منزل یا باغ هاست، نظیر گل ها و درخت هاى میوه دار مانعى ندارد.
(مسأله 169) کفّاره کندن درخت در محدوده حرم، قیمت آن است که باید به فقیر داده شود. ولى کندن گیاهان کفّاره ندارد.
جدول خلاصه محرّمات احرام و کفّارات
گرچه کفّاره هریک از محرّمات احرام در جاى خود به تفصیل بیان شد، ولى براى سهولت یادگیرى مکلّفین، خلاصه محرّمات و کفّارات احرام، در جدول ذیل ذکر گردیده است.
البتّه به جهت رعایت اختصار، جزئیات احکام کفّارات در این جدول بیان نشده است؛ بنابراین مطالعه شرح تفصیلى کفّاراتى که در مسائل محرّمات احرام آمده است، ضرورى است.
1هرگونه بهره گیرى و التذاذ جنسى جماع یا لواط یا بوسیدن یک شتر
لمس کردن یک گوسفند
سایر التذاذهاى جنسى (در صورت خروج منى) یک شتر
2استمناء یک شتر
3عقد کردن کفّاره ندارد
4پوشیدن لباس دوخته
(مخصوص مردان) یک گوسفند
5پوشاندن سر (مخصوص مردان) کفّاره ندارد
6پوشاندن روى پا (مخصوص مردان) کفّاره ندارد
7سایه قراردادن (مخصوص مردان) یک گوسفند
8پوشاندن صورت (مخصوص زنان) کفّاره ندارد
9استعمال عطریّات یک گوسفند
10زینت کردن و استفاده از زیورآلات کفّاره ندارد
11نگاه کردن در آئینه کفّاره ندارد
12بیرون آوردن خون از بدن کفّاره ندارد
13کندن یا کشیدن دندان کفّاره ندارد
14ناخن گرفتنیک ناخن 750 گرم گندم
تمام ناخن هاى دست و پا ( در یک مجلس) یک گوسفند
ناخن هاى دست در یک مجلس و پا در مجلس دیگردو گوسفند
15ازاله مو تراشیدن یا ماشین کردن سر و ازاله موى زیر هر دو بغل یک گوسفند
16فسوق استغفار از گناهى که محرم انجام داده است
17 جدال جدال همراه با قسم به یکى از اسماءالهى یک گوسفند
18کشتن و انداختن جانوران بدن صدقه دادن یک مشت طعام
19شکار حیوان وحشى تفصیل آن در کتب فقهى است.
20کندن درخت و گیاه حرم کندن درخت صدقه دادن قیمت آن