آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی
مرجع تقلید شیعه
احکام شرکت
مسأله 2138 - اگر دو نفر بخواهند باهم شرکت کنند ، چنانچه هر کدام مقدارى ازمال خود را با مال دیگرى به طورى مخلوط کند که از یکدیگر تشخیص داده نشود وبه نظر مردم یک چیز باشد وبه عربى یا به زبان دیگر صیغه شرکت را بخوانند ، یا کارى کنند که معلوم باشد مى خواهند یا یکدیگر شریک باشند ، شرکت آنان صحیح است .
مسأله 2139 - اگر چند نفر در مزدى که از کار خودشان مى گیرند با یکدیگر شرکت کنند ، مثل دلاکها که قرار مى گذارند هر قدر مزد گرفتند باهم قسمت کنند شرکت آنان صحیح نیست .
مسأله 2140 - اگر دو نفر با یکدیگر شرکت کنند که هرکدام با اعتبار خود جنسى بخرد وقیمت آن را خودش بدهکار شود ولى در جنسى که هر کدام خریده اند ودر استفاده آن با یکدیگر شریک باشند صحیح نیست ، اما اگر هر کدام دیگرى را وکیل کند ه جنس را براى او نسیه بخرد بعد هر شریکى جنس را براى خودش وشریکش بخرد که هر دو بدهکار شوند شرکت صحیح است .
مسأله 2141 - کسانى که به واسطه عقد شرکت باهم شریک مى شوند ، باید مکلف وعاقل باشند ، واز روى قصد واختیار شرکت کنند . ونیز باید بتوانند در مال خود تصرف نمایند ، پس آدم سفیهى که مال خود را در کارهاى بیهوده مصرف مى کند ، چون حق ندارد در مال خود تصرف نماید ، اگر شرکت کند صحیح است .
مسأله 2142 - اگر در عقد شرکت شرط کنند کسى که کار مى کند ، یا بیشتر از شریک دیگر کار مى کند بیشتر منفعت ببرد ، باید آنچه را شرط کرده اند به او بدهند وهمچنین اگر شرط کنند کسى که کار نمى کند ، یا کمتر کار مى کند بیشتر منفعت ببرد ، شرکت آنان اشکال ندارد . وباید به آنچه شرط کرده اند عمل کنند .
مسأله 2143 - اگر قرار بگذارند که همه استفاده رایک نفر ببرد ، یا تمام ضررر یا بیشتر آن را یکى از آنان بدهد شرکت صحیح است .
مسأله 2144 - اگر شرط نکنند که یکى از شریکها بیشتر منفعت ببرد ، چنانچه سمایه آنان یک اندازه باشد منفعت وضرر را به یک اندازه مى برند ، واگر سرمایه آنان یک اندازه نباشد ، باید منفعت وضرر را به نسبت سرمایه قسمت نمایند ، مثلا اگر دو نفر شرکت کنند وسرمایه یکى از آنان دو برابر سرمایه دیگرى باشد ، سهم او از منفعت وضرر دو برابر سهم دیگرى است چه هر دو یک اندازه کار کنند ، یا یکى کمتر کار کند ، یا هیچ کار نکند .
مسأله 2145 - اگر در عقد شرکت شرط کنند که هر دو باهم خرید وفروش نمایند ، یا هر کدام به تنهایى معامله کند ، یا فقط یکى از آنان معامله کند ، باید به قرار داد عمل نمایند .
مسأله 2146 - اگر معین نکنند که کدام یک انان با سرمایه خرید وفروش نماید هیچ یک آنان بدون اجازه دیگرى نمى تواند با آن سرمایه معامله کند .
مسأله 2147 - شریکى که اختیار سرمایه شرکت با او است باید به قرار داد شرکت عمل کند ، مثلا اگر با او قرار کذاشته اند که نسیه بخرد - یا نقد بفروشد ، یا جنس را از محل مخصوصى بخرد ، باید به همان قرار داد رفتار نماید . واگر با او قرارى نگذاشته باشند ، باید به طور معمول معامله کند وداد وستدى نماید ه براى شرکت ضرر نداشته باشد . ونباید نسیه بخرد ، یا نسیه بفروشد ، یا مال شرکت را در مسافرت همراه خود ببرد .
مسأله 2148 - شریکى که با سرمایه شرکت معامله مى کند ، اگر بر خلاف قرار دادى که با او کرده اند خرید وفروش کند وخسارتى براى شرکت پیش آید چنانچه شریک دیگر معامله را اجازه بکند صحیح است وضامن نیست ، واگر اجازه نکند معامله در حصه او باطل است ، ونیز اگر با او قرار دادى نکرده باشند وبر خلاف معمول معامله کند چنانچه معامله را شریک دیگر اجازه نکند در حصه او باطل است .
مسأله 2149 - شریکى که با سرمایه شرکت معامله مى کند اگر زیاده روى ننماید ودر نگهدارى سرمایه کوتاهى نکند واتفاقا مقدارى از آن یا تمام آن تلف شود ضامن نیست
مسأله 2150 - شریکى که با سرمایه شرکت معامله مى کند اگر بگوید سرمایه تلف شده وقسم بخورد ، باید حرف او را قبول کرد .
مسأله 2151 - اگر تمام شریکها از اجازه اى که به تصرف در مال یکدیگر داده اند برگردند ، هیچ کدام نمى توانند در مال شرکت تصرف کنند ، واگر یکى از آنان از اجازه خود بر گردد ، شریکهاى دیگر حق تصرف ندارند ، ولى کسى که از اجازه خود برگشته ، مى تواند در مال شرکت تصرف کند .
مسأله 2152 - هر وقت یکى از شریکها تقاضا کند که سرمایه شرکت را قسمت کنند اگر چه شرکت مدت داشته باشد ، باید دیگران قبول نمایند . مگر آنکه قسمت موجب نقص در مال ویا قیمت به مقدار زیادى بشود که در این صورت قبول لازم نیست .
مسأله 2153 - اگر یکى از شریکها بمیرد ، یا دیوانه یا بیهوش شود ، شریکهاى دیگر نمى توانند در مال شرکت تصرف کنند ، وهمچنین است اگر یکى از آنان سفیه شود یعنى مال خود را در کارهاى بیهوده مصرف نماید .
مسأله 2154 - اگر شریک ، چیزى را نسیه براى خود بخرد ، نفع وضررش مال خود اوست ، ولى اگر براى شرکت بخرد وشریک دیگر بگوید به ان معامله راضى هستم نفع وضررش مال هر دوى آنان است .
مسأله 2155 - اگر با سرمایه شرکت معامله اى کنند ، بعد بفهمند شرکت باطل بوده ، چنانچه طورى باشد که اگر مى دانستند شرکت درست نیست ، به تصرف در مال یکدیگر راضى بودند ، معامله صحیح است وهر چه از ان معامله پیدا شود ، مال همه آنان است ، واگر اینطور نباشد ، در صورتى که کسانى که به تصرف دیگران راضى نبوده اند ، بگویند به آن معامله راضى هستیم ، معامله صحیح وگر نه باطل مى باشد ، ودر هر صورت هر کدام آنان که براى شرکت کارى کرده است ، اگر به قصد مجانى کار نکرده باشد ، مى تواند مزد زحمتهاى خود را به اندازه معمول از شریکهاى دیگر بگیرد .