آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی
مرجع تقلید شیعه
احکام ودیعه ( امانت (
مسأله 2323 - اگر انسان مال خود رابه کسى بدهد وبگوید نزد تو امانت باشد واو هم قبول کند ، یا بدون اینکه حرفى بزنند صاحب مال بفهماند که مال را براى نگهدارى به او مى دهد واو هم به قصد نگهدارى کردن بگیرد ، باید به احکام ودیعه وامانت دارى که بعدا گفته مى شود عمل نماید .
مسأله 2324 - امانت داور کسى که مال را امانت مى گذارد ، باید هر دو ، بالغ ویا بچه ممیز با اذن ولى ، وعاقل باشند ، پس اگر انسان مالى را پیش بچه بدون اذن ولى یا دیوانه امانت بگذارد ، یا دیوانه وبچه بدون اذن ولى مالى را پیش کسى امانت بگذارند صحیح نیست .
مسأله 2325 - اگر از بچه بدون اذن ولى یا دیوانه چیزى به طور امانت قبول کند ، باید آن را به صاحبش بدهد واگر ان چیز مال خود بچه یا دیوانه است ، بولى او برساند ، وچنانچه در رساندن مال به آنان کوتاهى کند وتلف شود . باید عوض آن را بدهد .
مسأله 2326 - کسى که نمى تواند امانت را نگهدارى نماید ، بنابر احتیاط قبول نکند .
مسأله 2327 - اگر انسان به صاحب مال بفهماند که براى نگهدارى مال او حاضر نیست ، چنانچه او مال را بگذارد وبرود وآن مال تلف شود ، کسى که امانت را قبول نکرده ضامن نیست .
مسأله 2328 - کسى که چیزى را امانت مى گذارد ، هر وقت بخواهد مى تواند آن را پس بگیرد وکسى هم کا امانت قبول مى کند ، هر وقت بخواهد مى تواند آن را به صاحبش بر گرداند .
مسأله 2329 - اگر انسان از نگهدارى امانت منصرف شود وودیعه را بهم بزند ، باید هر چه زودتر مال را به صاحب آن یا وکیل یا ولى صاحبش برساند ، یا نه آنان خبر دهد که به نگهدارى حاضر نیست واگر بدون عذر ، مال را به آنان نرساند وخبر هم ندهد ، چنانچه مال تلف شود ، باید عوض آن را بدهد .
مسأله 2330 - کسى که امانت را قبول مى کند ، اگر براى آن ، جاى مناسبى ندارد ، باید جاى مناسب تهیه نماید وطورى آن را نگهدارى کند که مردم نکویند در امانت خیانت کرده ودر نگهدارى آن کوتاهى نموده است واگر در جایى که مناسب نیست بگذارد وتلف شود ، باید عوض آن را بدهد .
مسأله 2331 - کسى که امانت را قبول مى کند ، اگر در نگهدارى آن کوتاهى نکند وتعدى یعنى زیاده روى هم ننماید واتفاقا آن مال تلف شود ، ضامن نیست ولى اگر آن را در جایى بگذارد که گمان مى رود ظالمى بفهمد وآن را ببرد ، چنانچه تلف شود ، باید عوض آن را به صاحبش بدهد .
مسأله 2332 - اگر صاحب مال براى نگهدارى مال خود جایى را معین کند وبه کسى که امانت را قبول کرده بگوید که باید مال را در آنجا حفظ کنى واگر احتمال هم بدهى که از بین برود ، نباید آن را به جاى دیگر ببرى ، چنانچه امانتدار را احتمال دهد که در آنجا از بین برود وبداند چون آنجا در نظر صاحب مال براى حفظ بهتر بوده گفته است که نباید از آنجا بیرون ببرى ، مى تواند آن را به جاى دیگر ببرد واگر در آنجا ببرد وتلف شود ضامن نیست ، ولى اگر نداند به چه جهت گفته که به جاى دیگر نبر چنانچه به جاى دیگر ببرد وتلف شود ، باید عوض آن را بدهد .
مسأله 2333 - اگر صاحب مال براى نگهدارى مال خود جایى را معین کند ولى به کسى که امانت را قبول کرده نگوید که آن را به جاى دیگر نبر ، چنانچه امانتدار احتمال دهد که در آنجا از بین برود وبداند چون در آنجا در نظر صاحب مال بارى حفظ بهتر بوده گفته است در آنجا نگهدارى کن ، مى تواند آن را به جاى دیگرى که مال در آنجا محفوظتر است ببرد ، وچنانچه ما لدر انجا تلف شود ضامن نیست ، واگر نداند به چه جهت گفته است در این محل نگهدارى کن وبه جاى دیگر ببرد وتلف شود ضامن است .
مسأله 2334 - اگر صاحب مال دیوانه شود ، کسى که امانت را قبول کرده باید فورا امانت را بولى او برساند ویا بولى او خبر دهد ، واگر بدون عذر شرعى مال را بولى او ندهد واز خبر دادن هم کوتاهى کند ومال تلف شود ، باید عوض آن را بدهد .
مسأله 2335 - اگر صاحب مال بمیرد ، امانتدار باید مال را به وارث او برساند ، یا به وارث او خبر دهد ، وچنانچه مال را به وارث او ندهد واز خبر دادن هم کوتاهى کند ومال تلف شود ضامن است ، ولى اگر براى آنکه مى خواهد بفهمد کسى که مى گوید من وارث میتم راست مى گوید یا نه 7 یا میت ، وارث دیگرى دارد یا نه ، مال را ندهد واز خبر دادن هم کوتاهى کند ومال تلف شود ضامن نیست .
مسأله 2336 - اگر صاحب مال بمیرد وچند وارث داشته باشد ، کسى که امانت را قبول کرده باید مال را به همه ورثه بدهد ، یا به کسى بدهد که همه آنان گرفتن مال را به او واگذار کرده اند . پس اگر بدون اجازه دیگران تمام مال را به یکى از ورثه بدهد ضامن سهم دیگران است .
مسأله 2337 - اگر کسى که امانت را قبول کرده بمیرد ، یا دیوانه شود . وارث یا ولى او باید هرچه زودتر به صاحب مال اطلاع دهد ، یا امانت را به او برساند .
مسأله 2338 - اگر امانتدار نشانه هاى مرگ را در خود ببیند ، واطمینان به آن پیدا کند چنانچه ممکن است ، باید امانت را به صاحب آن یا وکیل او برساند ، واگر ممکن نیست باید آن را به حاکم شرع بدهد ، وچنانچه به حاکم شرع دسترسى ندارد ، در صورتى که وارث او امین است واز امانت اطلاع دارد ، لازم نیست وصیت کند وگرنه باید وصیت کند وشاهد بگیرد وبه وصى وشاهد اسم صاحب مال وجنس وخصوصیات مال ومحل آن را بگوید .
مسأله 2339 - اگر امانت دار نشانه هاى مرگ را در خود ببیند وبه وظیفه اى که درمسأله پیش گفته شد عمل نکند ، چنانچه آن امانت از بین برود ، باید عوضش را بدهد ، اگر چه در نگهدارى آن کوتاهى نکرده باشد ، بلکه بنا بر احتیاط واجب اگر چه مرض او خوب شود ، یا بعد از مدتى پشیمان شود ووصیت کند .