آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی
مرجع تقلید شیعه
احکام وقف
مسأله 2669 - اگر کسى چیزى را وقف کند ، از ملک او خارج مى شود وخود او را ودیگران نمى توانند آن را ببخشند ، یا بفروشند وکسى هم از آن ملک ارث نمى برد ، ولى در بعضى از موارد که در مسأله 2093 و 2094 بیان شد ، فروختن آن اشکال ندارد
مسأله 2670 - لازم نیست صیغه وقف را به عربى بخوانند ، بلکه اگر مثلا بگوید خانه خود را وقف کردم صحیح است وقبل در هیچ قسم از اقسام وقف معتبر نیست ، چه وقف بر افراد مخصوص باشد ، وچه در موقوفات عامه مثل مسجد ومدرسه ، وچه چیزى که براى عموم وقف کنند مثلا بر فقراء وسادات وقف نمایند . در تمام این اقسام وقف محقق مى شود وصحیح است بدون قبول کردن کسى .
مسأله 2671 - ارگر ملکى را براى وقف معین کند وپیش از خواندن صیغه وقف پشیمان شود ، یا بمیرد ، وقف درست نیست .
مسأله 2672 - کسى که مالى را وقف مى کند ، لازم نیست قصد قربت داشته باشد ، ونیز لازم نیست از موقع خواندن صیغه ، مال را براى همیشه وقف کند مثلا اگر بگوید این مال بعد از مردن من وقف باشد ، گر چه از موقع خواندن صیغه تا مردنش وقف ننموده ولى وقف صحیح است ، ونیز اگر بگوید تا ده سال وقف باشد وبعد از آن نباشد ، یا بگوید تا ده سال وقف باشد ، بعد پنج سال وقف نباشد ودو باره وقف باشد ، وقف صحیح است .
مسأله 2673 - وقف در صورتى صحیح ولازم است که مال وقف را به تصرف کسى که براى او وقف شده یا وکل ، یا ولى او بدهند ، ولى اگر چیزى را بر اولاد صغیر خود وقف کند وبه قصد اینکه آن چیز ملک آنان شود ، از طرف آنان نگهدارى نماید ، وقف صحیح ولازم است .
مسأله 2674 - اظهر آن است که در اوقاف عامه از قبیل مدارس ومساجد وامثال آنها قبض معتبر نباشد ورد وقفیت آنها مجرد وقف نمودن کافى است .
مسأله 2675 - کسى که مال خود را وقف مى کند باید مکلف وعاقل باشد وشرعا بتواند در مال خود تصرف کند ، بنابر این سفیهى که مال خود را در کارهاى بیهوده مصرف مى کند 7 چون حق ندارد در مال خود تصرف نماید اگر چیزى را وقف کند صحیح نیست .
مسأله 2676 - اگر مالى را براى زندگانى وبعد از آن براى کسانى که بعدا بدنیا مى آیند وقف نماید ، مثلا چیزى را بر اولاد خود وقف کند که بعد از آنان وقف نوه هاى او باشد وهر دسته اى بعد از دسته دیگر از وقف استفاده کنند صحیح است ، وبعید نیست وقف ابتداءا براى کسانى که بعد بدنیا مى آیند نیز صحیح باشد .
مسأله 2677 - اگر چیزى را بر خودش وقف کند مثل آنکه دکانى را وقف کند که عایدى آن را بعد از مرگ او خرج مقبره اش نمایند صحیح نیست . ولى اگر مثلا مالى را بر فقراء وقف کند وخودش فقیر شود ، مى تواند از منافع وقف استفاده نماید .
مسأله 2678 - اگر براى چیزى که وقف کرده متولى معین کند ، باید مطابق قرار داد او رفتار نماید ، واگر معین نکند ، چنانچه بر افراد مخصوصى مثلا بر اولاد خود وقف کرده باشد وآنها بالغ ، اختیار با خود آنان ، واگر بالغ نباشند اختیار با ولى ایشان است وبراى استفاده از وقف اجازه حاکم شرع لازم نیست .
مسأله 2679 - اگر ملکى را مثلا بر فقراء یا سادات وقف کند ، یا وقف کند که منافع آن به مصرف خیرات برسد ، در صورتى که براى آن ملک متوالى معین نگرده باشد ، اختیار آن با حاکم شرع است .
مسأله 2680 - اگر ملکى را بر افراد مخصوصى مثلا بر اولاد خود وقف کند که هر طبقه اى بعد از طبقه دیگر از آن استفاده کنند ، چنانچه متولى آن را اجاره دهد وبمیرد اجاره باطل نمى شود . ولى اگر متولى نداشته باشد و یک طبقه از کسانى که ملک بر آنها وقف شده ، آن را اجاره دهند ودر بین مدت اجاره بمیرند ، اجاره باطل مى شود ودر صورتى که مستأجر مال الاجاره تمام مدت را داده باشد ، مال الاجاره از زمان مردنشان تا آخر مدت اجاره را از مال آنان بر مى داردند . اگر ملک وقف خراب شود ، از وقف بودن بیرون نمى رود .
مسأله 2682 - ملکى که مقدارى از آن وقف است ومقدارى از آن وقف نیست اگر تقسیم نشده باشد ، حاکم شرع یا متولى مى تواند با نظر خبره سهم وقف را جدا کند .
مسأله 2683 - اگر متولى وقف خیانت کند وعایدات آن را به مصرفى که معین شده نرساند ، حاکم شرع مى تواند بجاى او متولى امینى معین نماید .
مسأله 2684 - فرشى را که براى حسینیه وقف کرده اند ، نمى شود براى نماز به مسجد ببرند ، اگر چه آن مسجد نزدیک حسینیه باشد .
مسأله 2685 - اگر ملکى را براى نعمیر مسجدى وقف نمایند ، چنانچه آن مسجد احتیاج به تعمیر ندارد وانتظار هم نمى رود که تا مدتى احتیاج به تعمیر پیدا کند مى توانند عایدات آن ملک را بر مصرف مسجدى که احتیاج به تعمیر دارد بر سانند .
مسأله 2686 - اگر ملگى را وقف کند که عایدى آن را خرج تعمیر مسجد نمایند ، وبه امام جماعت وبه کسى که در آن مسجد اذان مى گوید بدهند ، در صورتى که بدانند یا اطمینان داشته باشند که براى هر یک چه مقدار معین کرده ، باید همانطور مصرف کنند . واگر یقین یا اطمینان نداشته باشند ، چنانچه آنچه ذکر شده از باب مصرف باشد باید اول مسجد را تعمیر کنند واگر چیزى زیاد آمد بین امام جماعت وکسى که اذان مى گوید به طور مساوى قسمت نمایند وبهتر آن است که این دو نفر در تقسیم با یکدیگر صلح کنند .