آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی
مرجع تقلید شیعه
احکام مالى که انسان آن را پیدا مى کند
مسأله 2560 - مالى که انسان پیدا مى کند اگر نشانه اى نداشته باشد که به واسطه آن ، صاحبش معلوم شود ، مى تواند به قصد اینکه ملک خودش شود آن را بردارد .
مسأله 2561 - اگر مالى پیدا کند که نشانه دارد وقیمت آن از 6 / 12 نخود نقره سکه دار کمتر است ، چنانچه صاحب ان معلوم باشد وانسان نداند راضى است یا نه ، نمى تواند بدون اجازه او بر دارد ، واگر صاحب آن معلوم نباشد مى تواند به قصد اینکه ملک خودش شود بردارد وچنانچه عین مال باقى است باید هر وقت صاحبش پیدا شد ، آن را به او بدهد واگر باقى نیست لازم نیست عوض آن را به او بدهد .
مسأله 2562 - هر گاه چیزى که پیدا کرده نشانه اى دارد که به واسطه آن مى تواند صاحبش را پیدا کند ، اگر چه بداند صاحب آن سنى یا کافرى است که در امان مسلمانان است ، در صورتى که قیمت آن چیز به 6 / 12 نخود نقره سکه دار برسد باید تا یک سال اعلان کند ومقتضاى احتیاط در کیفیت اعالن آن است که ، از روزى که آن را پیدا کرده تا یک هفته روزى دو مرتبه ، وبعد تا یک ماه هفته اى یک مرتبه ، وبعد تا یک سال ماهى یک مرتبه در محل اجتماع مردم اعلان کند .
مسأله 2563 - اگر رانسان خودش نخواهد اعلان کند ، مى تواند به کسى که اطمینان دارد بگوید که از طرف او اعلان نماید .
مسأله 2564 - اگر تا یکسال اعلان کند وصاحب مال پیدا نشود ، مى تواند آن را براى خود بردارد به قصد اینکه هر وقت صاحبش پیدا شد عوض آن را به او بدهد ، یا براى او نگهدارى کند که هر وقت پیدا شد به او بدهد ، یا از طرف صاحبش صدقه بدهد . به قصد اینکه اگر صاحبش پیدا شد وراضى به صدقه نشد عوض آن را به او بدهد .
مسأله 2565 - اگر بعد از آنکه یک سال اعلان کرد وصاحب مال پیدا نشد مال را براى صاحبش نگهدارى کند واز بین برود ، چنانچه در نگهدارى آن کوتاهى نکرده وتعدى یعنى زیاده روى هم ننموده ضامن نیست . ولى اگر از طرف صاحبش صدقه داده باشد ، یا براى خود برداشته باشد ، در هر دو صورت ضامن است . کسى که مالى را پیدا کرده ، اگر عمدا به دستورى که گفته شد اعلان نکند ، گذشته از اینکه معصیت کرده ، باز هم واجب است اعلان کند .
مسأله 2566 - اگر بچه بالغ چیزى پیدا کند ولى او باید اعلان نماید اگر خودش اعلان نکند .
مسأله 2567 - اگر اسنان در بین سالى که اعلان مى کند ، از پیدا شدن صاحب مال نا امید شود وبخواهد آن را صدقه بدهد اشکال ندارد .
مسأله 2568 - اگر در بین سالى که اعلان مى کند مال از بین برود ، چنانچه در نگهدارى آن کوتاهى کرده ، یا تعدى یعنى زیاده روى کرده باشد ، باید عوض آن به صاحبش بدهد واگر کوتاهى نکرده وزاده روى هم ننموده ، چیزى بر او واجب نیست
مسأله 2569 - اگر مالى را که نشانه دارد وقیمت آن به 6 / 12 نخود ونقره سکه دار مى رسد در جایى پیدا کند که معلوم است به واسطه اعلان ، صاحب آن پیدا نمى شود ، مى تواند در روز اول آن را از طرف صاحبش صدقه بدهد ، و چنانچه صاحبش پیدا شود وبه صدقه دادن راضى نشود ، باید عوض آن را به او بدهد وثواب صدقه اى که داده مال خود او است .
مسأله 2570 - اگر چیزى را پیدا کند وبه خیال اینکه مال خود او است بر دارد ، بعد بفهمد مال خودش نبوده ، باید تا یکسال اعلان نماید ، وهمچنین بنا بر احتیاط اگر مثلا پاى خود را به گمشده اى بزند وآن را از جاى خودش حرکت دهد .
مسأله 2571 - لازم نیست موقع اعلان ، جنس چیزى را که پیدا کرده بگوید بلکه همینقدر که بگوید چیزى پیدا کرده ام کافى است .
مسأله 2572 - اگر قیمت چیزى که پیدا کرده به 6 / 12 نخود نقره سکه دار برسد چنانچه اعلان کند ودر مسجد ، یا جاى دیگرى که محل اجتماع مردم است بگذارد وآن چیز از بین برود ، یا دیگرى آن را بردارد ، کسى که آن را پیدا کرده ضامن است .
مسأله 2573 - هر گاه چیزى پیدا کند که اگر بماند فاسد مى شود . باید قیمت آن را معین کند وبفروشد یا خودش به قیمت ، مال را بردارد وپولش را نگهدارد واگر صاحب آن بعد از تعریف پیدا نشد از طرف او صدقه بدهد بنا بر احتیاط ، چنانچه صاحبش پیدا شد وراضى به صدقه نشد قیمت آن جنس را به او بدهد ، ومى تواند او را به حاکم شرع بدهد وضامن هم نیست .
مسأله 2574 - اگر چیزى را که پیدا کرده موقع وضوة گرفتن ونماز خواندن همراه او باشد ، در صورتى که قصدش این باشد که صاحب آن را پیدا کند اشکال ندارد .
مسأله 2575 - اگر کفش او را ببرند وکفش دیگرى بجاى آن بگذارند ، چنانچه بداند کفشى که مانده مال کسى است که کفش او را برده در صورتى که آن شخص عمدا تبدیل نموده ویا ار جهلا بوده فعلا متصرف در آن کفش است ودسترسى به او هم نیست که رفع جهل شود - یا آنکه علم به رضایت او داشته باشد مى تواند بجاى کفش خودش بردارد ولى اگر آن طرف جاهل بوده ونمى داند فعلا متصرف در او هست یا نه بنا بر احتیاط واجب اگر قیمت آن از 6 / 12 نخود نقره سکه دار بیشتر است باید تا یکسال اعلان کند واگر قیمت آن از کفش خودش بیشتر باشد ، باید هر وقت صاحب آن پیدا شد زیادى قیمت را به او بدهد وچنانچه از پیدا شدن او نا امید شود ، باید با اجازه حاکم شرع زیادى قیمت را از طرف صاحبش صدقه بدهد . واگر احتمال دهد کفشى که مانده مال کسى نیست که کفش او را برده در صورتى که قیمت آن از 6 / 12 نخود نقره سکه دار کمتر باشد ، مى تواند براى خود بردارد واگر بیشتر باشد باید تا یکسال اعلان کند وبعد از یکسال احتیاطا از طرف صاحبش صدقه بدهد .
مسأله 2576 - اگر مالى را که کمتر از 6 / 12 نخود نقره سکه دار ارزش دارد پیدا کندواز آن صرف نظر نماید ودر مسجد یا جاى دیگر بگذارد ، چنانچه کسى آن را بردارد ، مى تواند از طرف صاحبش به خودش تملیک نماید وقبول کند وآن مال براى او حلال است .