آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی
مرجع تقلید شیعه
احکام سر بریدن وشکار کردن حیوانات
احکام سر بریدن وشکار کردن حیوانات
مسأله 2577 - اگر حیوان حلال گوشت رابه دستورى که بعدا گفته مى شود سر ببرند : وحشى باشد یا اهلى بعد از جان دادن ، گوشت آن حلال وبدن آن پاک است ، ولى حیوانى که انسان با آن وطى ونزدیکى کرده ، وحیوانى که نجاستخوار شده ، اگر به دستورى که در شرع معین نموده اند ، آن را استبراء نکرده باشند ، بعد از سر بریدن گوشت آنها حلال نیست .
مسأله 2578 - حیوان حلال گوشت وحشى مانند آهو وکبک وبز کوهى وحیوان حلال گوشتى که اهلى بوده وبعدا وحشى شده مثل گاو وشتر اهلى که فرار کرده ووحشى شدن اند ، اگر به دستورى که بعدا گفته مى شود آنها را شکار کنند پاک وحلالند ولى حیوان حلال گوشت اهلى مانند گوسفند ومرغ خانگى وحیوان حلال گوشت وحشى که به واسطه تربیت کردنه اهلى شده است ، با شکار کردن پاک وحلال نمى شوند .
مسأله 2579 - حیوان حلال گوشت وحشى در صورتى باشکار کردن پاک وحلال مى شود که بتواند فرار کند یا پرواز نماید ، بنا بر این بچه آهو که نمى تواند فرار کند وبچه کبک که نمى تواند پرواز نماید ، باشکار کردن پاک وحلال نمى شوند واگر آهو وبچه اش را که نمى تواند فرار کند ، با یک تیر شکار نمید آهو حلال وبچه اش حرام است .
مسأله 2580 - حیوان حلال گوشتى که مانند ماهى خون جهنده ندارد ، اگر به خودى خود بمیرد پاک است ولى گوشت آن را نمى شود خورد .
مسأله 2581 - حیوان حرام گوشتى که خون جهنده ندارد ، مانند مار با سر به خودى خود بمیرد پاک است ولى گوشت ان را نمى شود خورد .
مسأله 2581 - حیوان حرام گوشتى که خون جهنده ندارد ، مانند ما ر با سر بریدن حلال نمى شود ولى مرده آن پاک است .
مسأله 2582 - سگ وخوک به واسطه سر بریدن وشکار کردن پاک نمى شوند وخوردن گوشت آنها حرام است وحیوان حرام گوشتى را که درنده وگوشتخوار است مانند گرگ وپلنگ اگر به دستورى که گفته مى شود سر ببرند ، یا با تبر ومانند آن شکار کنند پاک است ولى گوشت آن حلال نمى شود واگر با سک شکارى آن را شکار کنند ، پاک شدن بدنش هم اشکال دارد .
مسأله 2583 - فیل وخرس وبوزینه وموش وحیواناتى که مانند مار وسوسمار در داخل زمین زندگى مى کنند ، اگر خون جهنده داشته باشند وبخودى خود بمیرند نجسند ، واگر سر آنها را ببرند ، یا آنها را با آلة صید شکار نمایند ، پاکند ولى گوشت آنها حلال نمى شود .
مسأله 2584 - اگر از شکم حیوان زنده بچه مرده اى بیرون آید ، یا آن را بیرون آورند ، خوردن گوشت آن حرام است .
دستور سر بریدن حیوانات
مسأله 2585 - دستور سر بریدن حیوانات آن است که چهار رگ بزرگ گردن آن را از پایین بر آمدگى زبر گلو به طور کامل ببرند . واگر آنها را بشکافند کافى نیست .
مسأله 2586 - اگر بعضى از چهار رگ را ببرند وصبر کنند تاحیوان بمیرد بعد بقیه را ببرند فائده ندارد ، واگر به این مقدار صب رنکنند ولى به طور معمولى چهار رگ را پشت سر هم نبرند ، چنانچه بعد از قطع آخرین رگ حیوة حیوان باقى باشد کافى است .
مسأله 2587 - اگر گرگ گلوى گوسفندى را به طورى بکند که از چهار رگى که در گردن است وباید بریده شود ، چیزى نمانده ، آن حیوان حرام مى شود . ولى اگر مقدارى از گردن را بکند وچهار رگ باقى باشد ، یا جاى دیگر بدن را بکند ، در صورتى که گوسفند زنده باشد وبه دستورى که گفته مى شود سر آن را ببرند حلال وپاک مى باشد !
شرایط سر بریدن حیوان
مسأله 2588 - سر بریدن حیوان پنج شرط دارد : اول - کسى که سر حیوان را مى برد چه مرد چه ، زن ، باید مسلمان باشد واظهار دشمنى با اهل بیت پیغمبر صلى الله علیهم وآله نکند ، ویا اهل کتاب به شرط احراز نام خدا بردن ، وبچه مسلمان هم اگر ممیز باشد یعنى خوب وبد را بفهمد مى تواند سر حیوان را ببرد وهمچنین بچه کتابى ، دوم - سر حیوان را با چیزى ببرند که از آهن باشد ولى چنانچه آهن پیدا نشود وطورى باشد که اگر سر حیوان را نبرند مى میرد ، با چیز تیزى که چهار رگ آن را جدا کند مانند شیشه وسنگ تیز ، مى شود سر آن را برید . سوم - در موقع سر بریدن ، حیوان رو به قبله باشد وکسى که مى داند باید رو به قبله سر ببرد اگر عمدا حیوان را رو به قبله نکند ، حیوان حرام مى شود ولى اگر فراموش کند ، یا مسأله را نداند ، یا قبله را اشتباه کند ، یا نداند قبله کدام طرف است ، یا نتواند حیوان را رو به قبله کند ، اشکال ندارد . چهارم - وقتى مى خواهد سر حیوان راببرد ، یا کارد به گلویش بگذارد ، به نیت سر بریدن ، نام خدا را ببرد وهمینقدر که بگوید الله کافى است ، ولازم نیست عربى باشد ، واگر بدون قصد سر بریدن نام خدا را ببرد ، آن حیوان پاک نمى شود وگوشت آن هم حرام سات ولى اگر از روى فراموشى نام خدا را نبرد اشکال ندارد . پنجم - حیوان بعد از سر بریدن حرکتى بکند ، اگر چه مثلا چشم یا دم خود را حرکت دهد ، یا پاى خود را به زمین زند یا آنکه به اندازه معمول خون از بدن حیوان بیرون آید .
دستور کشتن شتر
مسأله 2589 - اگر بخواهند شتر را بکشند که بعد از جان دادن پاک وحلال باشد ، باید با پنج شرطى که براى سر بریدن حیوانات گفته شد ، کارد یا چیز دیگرى را که از آهن وبرنده باشد ، در گودى بین گردن وسینه اش فرو کنند .
مسأله 2590 - وقتى مى خواهند کارد را به گردن شتر فرو ببرند ، بهتر است که شتر ایستاده باشد ولى اگر در حالى که زانوها را به زمین زده ، به پهلو خوابیده ودست وپا وسینه اش رو به قبله است ، کارد را در گودى گردنش فرو کنند اشکال ندارد .
مسأله 2591 - اگر به جاى اینکه کارد در گودى گردن شتر فرو کنند سر آن را ببرند ، یا گوسفند وگاو ومانند اینها را مثل شتر کارد در گودى گردنشان فرو کنند ، گوشت آنها حرام وبدن آنها نجس است ، ولى اگر چهار رگ شتر را ببرند وتا زنده است به دستورى که گفته شد کارد در گودى گردنش فرو کنند ، گوشت آن حلال وبدن آن پاک است ، ونیز اگر کارد در گودى گردن گاو یا گوسفند ومانند اینها فرو کنند وتا زنده است سر آن را ببرند حلال وپاک مى باشد .
مسأله 2592 - اگر حیوانى سر کش شود ونتوانند آن را به دستورى که در شرع معین شده بگشند ، یا مثلا در چاه بیفتد واحتمال بدند که در آنجا بمیرد وکشتن آن به دستور شرع ممکن نباشد ، هر جاى بدنش را که زخم بزنند ودر اثر زخم جان دهد حلال مى باشد ، ورو به قبله بودن آن لازم نیست ولى باید شرطهاى دیگرى را که براى سر بریدن حیوانات گفته شد دارا باشد .
چیزهایى که موقع سر بریدن حیوانات مستحب است
مسأله 2593 - چند چیز در سر بریدن حیوانات مستحب است : او ل - موقع سر بریدن گوسفند ، دو دست ویک پاى آن را ببندند وپاى دیگرش را باز بگذارند وموقع سر بریدن گاو چهار دست وپایش را ببندند ودم آن را بگذارند ، وموقع کشتن شبر دو دست آن را از پاییثن تا زانو ، یا تا زیر بغل به یکگدیگر ببندند وپاهایش را باز بگذارند ومستحب است مرغ را بعد از سر بریدن رها کنند تا پرو بال بزند . دوم - کسى که حیوان را مى کشد رو به قبله باشد . سوم - پیش از کشتن حیوان آب حلوى آن بگذارند چهارم - کارى کنند که حیوان کمتر اذیت شود مثلا کارد را خوب تیز کنند وبا عجله سر حیوان را ببرند
چیزهایى که در کشتن حیوانات مکروه است .
مسأله 2594 - چند چیز در کشتن حیوانات مکروه است : اول - آنکه کارد را پشت حلقوم فرو کنند وبه طرف جلو بیاورند که حلقوم از پشت آن بریده شود ، دوم - پیش از بیرون امدن روح ، سر حیوان را از بدنش جدا کنند سوم - پیش از بیرون آمدن روح ، پوست حیوان را بکنند چهارم - پیش از آنکه روح از بدن حیوان بیرود رود ، مغز حرام را که در بیره پشت است ببرند ، پنجم - در جایى حیوان را بکشند که حیوان دیگر آن را ببیند . ششم - در شب یا پیش از ظهر روز جمعه سر حیوان را نبرند ولى در صورت احتیاج عیبى ندارد هفتم - خود انشان چهار پایى را که پرورش داده است بکشد .
احکام شکار کردن با اسلحه
مسأله 2595 - اگر حیوان حلال گوشت وحشى را با اسلحه شکار کنند ، با پنج شرط حلال وبدنش پاک است : اول - آنکه اسلحه شکار مثل کارد وشمشیر برنده باشد ، یا مثل نیزه ونیر ، تیز باشد که به واسطه تیز بودن ، بدن حیوان را پاره کند ، واگر به وسیله دام یا چوب وسنگ ومانند اینها حیوانى را شکار کنند ، پاک نمى شود ، وخوردن آن هم حرام است ، واگر حیوانى را با تفنگ شکار کنند ، چنانچه گلوله ان تیز باشد که در بدن حیوان فرو رود وآن را پاره کند پاک وحلال است ونیز اگر گلوله تیز نباشد بلکه با فشار در بدن حیوان فرو رود وحیوان را بکشد . پاک وحلال است واگر به واسطه حرارتش بدن حیوان را بسوزاند ودر اثر سوزاندن ، حیوان بمیرد پاک وحلال بودنش اشکال دارد . دوم - کسى که کشتار مى کند باید مسلمان یا اهل کتاب باشد یا بچه مسلمان یا بچه اه لکتاب باشد که خوب وبد را بفهمد ، واگر کافر غیر کتابى یا کسى که اظهار دشمنى با اهل بیت وپیغمبر صلى الله علیه وسلم مى کند ، حیوانى را شکار نماید ، آن شکار حلال نیست . سوم - اسلحه را براى شکار کردن حیوان بکار برد واگر مثلا جایى را نشان کند واتفاقا حیوانى را بکشد ، آن حیوان پاک نیست وخوردن آن هم حرام است . چهارم - در وقت بکار بردن اسلحه نام خدا را ببرد وچنانچه عمدا نام خدا را نبرد شکار حلال نمى شود ، ولى اگر فراموش کند اشکال ندارد . پنجم - وقتى به حیوان برسد که مرده باشد ، یا اگر زنده است به اندازه سر بریدن ان وقت نباشد وجنانجه به اندازه سر بردیدن وقت باشد وسر حیوان را نبرد تا بمیرد حرام است .
مسأله 2596 - اگر دو نفر حیوانى را شکار کنند ، ویکى از آنان مسلمان یا کتابى ودیگرى کافر غیر کتابى باشد یا یکى از آندو نام خدا را ببرد ودیگرى عمدا نام خدا را نبرد ، آن حیوان حلال نیست .
مسأله 2597 - اگر بعد از آنکه حیوانى را تیر زدند مثلا در اب بیفتد ، وانسان بداند که حیوان به واسطه تیر وافتادن در آب جان داده ، حلال نیست . بلکه اگر شک کند که فقط براى تیر بوده یا نه ، حلال نمى باشد .
مسأله 2598 - اگر با سگ غصبى یا اسلحه غصبى حیوانى را شکار کند ، شکار حلال است ومال خود او مى شود ولى گذشته از اینکه گناه کرده ، باید اجرت اسلحه یا سگ را به صاحبش بدهد .
مسأله 2599 - اگر با شمشیر یا چیز دیگرى که شکار کردن با آن صحیح است با شرطهایى که در صفحه گذشته گفته شد ، حیوانى را دو قسمت کنند ، وسر وگردن در یک قسمت بماند وانسان وقتى برسد که حیوان زنده باشد ولى به اندازه سر بریدن وقت نباشد ، اما اگر به اندازه سر بریدن وقت باشد وممکن باشد که مقدارى زنده بماند ، قسمتى که سر وگردن ندارد حرام وقسمتى که سر وگردن دارد ، اگر سر آن را به دستورى که درشرع معین شده ببرند حلال وگرنه آن هم حرام مى باشد .
مسأله 2600 - اگر با چوب یا سنگ یا چیز دیگرى که شکار کردن با آن صحیح نیست حیوانى را دو قسمت کنند ، قسمتى که سر وگردن ندارد حرام است وقسمتى که سر وگردن دارد ، اگر زنده باشد وممکن باشد که مقدارى زنده بماند ، وسر آن را به دستورى که در شرع معین شده ببرند حلال وگرنه آن قسمت هم حرام مى باشد .
مسأله 2601 - اگر حیوانى را شکار کنند ، یا سر ببرند وبچه زنده اى از شکم ان بیرون آید چنانچه آن بچه را به دستورى که در شرع معین شده سر ببرند حلال وگرنه حرام مى باشد .
مسأله 2602 - اگر حیوانى را شکار کنند یا سر ببرند وبچه مردن اى از شکمش بیرون آورند چنانچه خلقت آن بچه کامل بادش ومو یا پشم در بدنش روئیده باشد پاک وحلال است
شکار کردن با شگ شکارى
مسأله 2603 - اگر سگ شکارى حیوان وحشى حلال گوشتیرا شکار کند پاک بودن وحلال بدون آن حیوان شش شرط دارد : اول - سگ به طورى تربیت شده باشد که هر وقت آن را براى گرفتن شکار بفرستند برود وهر وقت از رفتن جلو گیرى کنند بایستد . ونیز باید عادتش این باشد که تا صاحبش نرد از شکار نخورد . ولى اگر اتفاقا شکار را بخورد اشکال ندارد . دوم - صاحبش آن را بفرستد واگر پیش خود دنبال شکار رود وحیوانى را شکار کند خوردن آن حیوان حرام است . بلکه اگر پیش خود دنبال شکار رود وبعدا صاحبش بانک بزند که زودتر آن را به شکار برساند ، اگر چه به واسطه صداى صاحبش شتاب کند ، باید از خوردن ان شکار خود دارى نمایند . سوم - سى که سگ را مى فرستد باید مسلمان یا کتابى باشد یا بچه مسلمان یا بچه کتابى که خوب وبد را بفهمد ، واگر کافر غیر کتابى یا کسى که اظهار دشمنى با اهل بیت پیغمبر صلى الله علیه وآله مى کند سگ بفرستد شکار آن سگ حرام است . چهارم - وقت فرستادن سگ نام خدا را ببرد واگر عمدا نام خدا را نبرد ، آن شکار حرام است ، ولى اگر فراموش کند اشکال ندارد . پنجم - شکار به واسطه زخمى که از دندان سگ پیدا کرده بمیرد ، پس اگر سگ شکار را خفه کند ، یا شکار از دویدن یا ترس بمیرد حلال نیست . ششم - کسى که سگ را فرساتاده ، وقتى برسد که حیوان مرده باد ، یا اگر زنده است به اندازه سر بریدن آن وقت نباشد وچنانچه وقتى برسد که به اندازه سر بریدن وقت باشد مثال حیوان چشم یا دم خود را حرکت دهد ، یا پاى خود را به زمین بزند ، چنانچه سر حیوان را نبرد تا بمیرد حلال نیست .
مسأله 2604 - کسى که سگرا فرستاده اگر وقتى برسد که بتواند سر حیوان را ببرد ، چنانچه مثلا به واسطه بیرون آوردن کارد ومانند آن وقت بگذرد وآن حیوان بمیرد حلال است ، وارگ چیزى همراه او نباشد که با ان ، سر حیوان را ببرد وحیوان بمیرد ، حلال نیست بلى چنانچه سگ را در وقت بفرستد وسگ حیوان را بدرد وبمیرد حلال است . که از خوردن آن خود دارى کنند .
مسأله 2605 - اگر چند سگ را بفرستد وباهم حیوانى را شکار کنند ، چنانچه همه آنها داراى شرطهایى که در صفحه گذشته گفته شد بوده اند شکار حلال است واگر یکى از آنها داراى آن شرطها نبوده ، شکار حرام است .
مسأله 2606 - اگر سگ را براى شکا ر حیوانى بفرستد وآن سگ حیوان دیگرى را شکار کند ، آن شکار حلال وپاک است . ونیز اگر آن حیوان را با حیوان دیگرى شکار کند ، هر دوى آنها حلال وپاک مى باشند .
مسأله 2607 - اگر چند نفر باهم سگ را بفرستند ویگى از آنها کافر غیر کتابى باشد ، یا عمدا نام خود را نبرد ، آن شکار حرام است . ونیز اگر یکى از سگهایى را که فرستاده اند به طورى که در صفحه گذشته گفته شد تربیت شده نباشد ، آن شکار حرام مى باشد .
مسأله 2608 - اگر باز حیوان دیگرى غیر سگ شکارى ، حیوانى را شکار کند ، آن شکار حلال نیست ، ولى اگر وقتى برسدند که حیوان زنده باشد وبه دستورى که در شرع معین شده سر آن را ببرند حلال است .
صید ماهى
مسأله 2609 - اگر ماهى فلسدار را زنده از آب بگیرند وبیرون آب جان دهد ، پاک وخوردن آن حلال است ، وچنانچه در آب بمیرد پاک است ولى خوردن آن حرام مى باشد وماهى بى فلس را اگر چه زنده از آب بگیرند وبیرون آب جان دهد حرام است بنا بر احتیاط .
مسأله 2610 - اگر ماهى از آب بیرون بیفتد یا موج آن را بیرون بیندازد ، یا آب فرو رود وماهى در خشکى بماند ، چنانچه پیش از آنکه بمیرد ، با دست یا به وسیله دیگر کسى آن را بگیرد ، بعد از جان دادن حلال است .
مسأله 2611 - کسى که ماهى را صید مى کند ، لازم نیست مسلمان باشد ودر موقع گرفتن ، نام خدا را ببرد .
مسأله 2612 - ماهى مرده اى که معلوم نیست آن را زنده از آب گرفته اند یا مرده ، چنانچه در دست مسلمان باشد ، حلال است واگر در دست کافر باشد ، اگر چه بگوید آن را زنده گرفته ام حرام مى باشد .
مسأله 2613 - خوردن ماهى زنده جایز است .
مسأله 2614 - اگر ماهى زنده را بریان کنند ، یا در بیرون آب پیش از جان دادن بکشند ، خوردن آن جایز است .
مسأله 2615 - اگر ماهى را بیرون آب دو قسمت کنند ویک قسمت آن را در حالى که زنده است در آب بیفتد ، خوردن آن قسمتى را که بیرون آب مانده ، جایز است .
صید ملخ
مسأله 2616 - اگر ملخ را با دست یا به وسیله دیگرى زنده بگیرند ، بعد از جان دادن خوردن آن حلال است ، ولازم نیست کسى که آن را مى گیرد مسلمان باشد ودر موقع گفتن نام خدا را ببرد ، ولى اگر ملخ مرده اى در دست کافر باشد ومعلوم نباشد که آن را زنده گرفته یا نه ، اگر چه بگوید زنده گرفته ام حلال نیست .
مسأله 2617 - خوردن ملخى که بال در نیاورده ونمى تواند پرواز کند حرام است .