آیت الله العظمی سید محمدصادق حسینی روحانی
مرجع تقلید شیعه
احکام غصب
مسأله 2540 - غصب آن است که انسان از روى ظلم بر مال ، یا حق کسى مسلط شود واین یکى از گناهان بزرگ بزرگ است که اگر کسى انجام دهد ، در قیامت به عذاب سخت گرفتار مى شود . از حضرت پیغمبر اکرم صلى الله عیله وآله روایت شده است که هر کس یک واجب زمین از دیگرى غصب کند در قیامت آن زمین را از هفت طبقه آن مثل طوق به گردن او مى اندازند .
مسأله 2541 - اگر انسان نگذارد مردم از مسجد ومدرسه وپل وجاهاى دیگر که براى عموم ساخته شده استفاده کنند ، حق آنان را غصب نموده وهمچنین است اگر کسى در مسجد جایى براى خود بگیرد نگذارد که از آنجا استفاده نماید .
مسأله 2542 - چیزى را که انسان پیش طلبکار گرو مى گذارد ، باید پیش او بماند که اگر طلب او را ندهد طلب خود را زاآن بدست آورد پس اگر پیش از آنکه طلب او را بدهد آن چیز را از او بگیرد ، حق اورا غصب کرده است .
مسأله 2543 - مالى را که نزد کسى گرو گذاشته اند ، اگر دیگرى غصب کند صاحب مال وطلبکار مى تواند چیزى را که غصب کرده از او مطالبه نمایند وچنانچه آن چیز را از او بگیرند ، باز هم در گرو است واگر ان چیز از بین برود وعوض آن را بگیرند ، آن عوض هم مثل خود آن چیز گرو مى باشد .
مسأله 2544 - اگر انسان چیزى را غصب کند ، باید به صاحبش بر گرداند واگر آن چیز از بین برود ، باید عوض آن را به او بدهد .
مسأله 2545 - اگر از چیزى که غصب کرده منفعتى بدست آید مثلا از گوسفندى که غصب کرده بره اى پیدا شود ، مال صاحب مال است ونیز کسى که مثلا خانه اى غصب کرده ، اگر در آن ننشیند باید اجاره آن را بدهد .
مسأله 2546 - اگر از بچه یا دیوانه چیزى را غصب کند ، باید آن را به ولى او بدهد واگر از بین رفته ، باید عوض آن را بدهد .
مسأله 2547 - هر گاه دو نفر باهم چیزى را غصب کنند ، اگر چه هر یک به تنهایى مى توانسته آن را غصب نماید ، هر کدام آنان ضامن نصف آن است .
مسأله 2548 - اگر چیزى را که غصب کرده با چیز دیگرى مخلوط کند ، مثلا گندمى را که غصب کرده با جو مخلوط نماید ، چنانچه جدا کردن آنها ممکن است ، اگر چه زحمت داشته باشد باید جدا کند وبه صاحبش بر گرداند .
مسأله 2549 - اگر ظرف طلا ونقره یا چیز دیگرى را که ساختنش حرام است غصب کند وخراب نماید ، لازم نیست مزد ساختن آن را به صاحبش بدهد ، ولى اگر مثلا گوشواره اى را که غصب کرده خراب نماید ، باید آن را با مزد ساختش به صاحب آن بدهد وچنانچه براى اینکه مزد ندهد ، بگوید آن را مثل اولش مى سازم ، مالک مجبور نیست قبول نماید . ونیز مالک نمى تواند او را مجبور کند که آن را مثل اولش بسازد .
مسأله 2550 - اگر چیزى را که غصب کرده به طورى تغییر دهد که از اولش بهتر شود مثلا طلایى را که غصب کرده گوشواره بسازد - چنانچه صاحب مال بگوید مال را به همین صورت بده ، باید به او بدهد ونمى تواند براى زحمتى که کشیده مزد بگیرد ، بلکه بدون اجازه مالک حق ندارد آن را بصورت اولش در آورد واگر بدون اجازه او آن چیز رامث اولش کند ، باید مزد ساختن آن را هم به صاحبش بدهد .
مسأله 2551 - اگرچیزى را که غصب کرده به طورى تغییر دهد که از اولش بهتر شود ، وصاحب مال بگوید باید آن را بصورت اول در اورى واجب است آن را بصورت اولش در آورد وچنانچه قیمت آن ره واسطه تغییر دادن اولش کمتر شود ، باید تفاوت آن را به صاحبش بدهد ، پس طلایى را که غصب کرده اگر گوشوارد بسازد وصاحب ان بگوید باید بصورت اولش در آورى ، در صورتى که بعد از آب کردن ، قیمت آن از پیش از گوشواره ساختن کمتر شود ، باید تفاوت آن را بدهد .
مسأله 2552 - اگر در زمینى که غصب کرد زراعت کند ، یا درخت بنشاند ، زراعت ودرخت ومیوه آن مال خود اوست . وچنانچه صاحب زمین راضى نباشد که زراعت ودرخت در زمین بماند ، کسى که غصب کرده باید فورا زراعت یا درخت خود را اگر چه ضرر نماید از زمین بکند ، ونیز باید اجاره زمین را در مدتى که زراعت ودرخت در آن بوده به صاحب زمین بدهد ، وخرابیهایى را که در زمین پیدا شده درست کند . مثلا جاى درختها را پر نماید . واگر به واسطه اینها قیمت زمین از او لش کمتر شود ، باید تفاوت آن را هم بدهد . ونمى تواند صاحب زمین را مجبور کند که زمین را به او بفروشد ، یا اجاره دهد . ونیز صاحب زمین نمى تواند او را مجبور کند که درخت زا زراعت را به او بفروشد .
مسأله 2553 - اگر صاحب زمین راضى شود که زراعت ودرخت دز زمین او بماند ، کسى که ان را غصب کرده ، لازم نیست درخت وزراعت را بکند ولى باید اجاره آن زمین را از وقتى که غصب کرده تا وقتى که صاحب زمین راضى شده بدهد .
مسأله 2554 - اگر چیزى را که غصب کرده از بین برود ، در صورتى که مثل گاو وگوسفند باشد که قیمت اجزاء ان باهم فرق دارد مثلا گوشت آن یک قیمت وپوست آن قیمت دیگر دارد ، باید قیمت آن را بدهد وچنانچه قیمت بارزار آن فرق کرده باشد ، باید قیمت وقتى را که مى خواهد اداء کند بدهد .
مسأله 2555 - اگر چیزى را غصب کرده واز بین رفته ، مانند گندم وجو باشد که قیمت اجزائش باهم فرق ندارد ، باید مثل همان چیزى را که غصب کرده بدهد ولى چیزى را که مى دهد باید خصوصیاتش مثل چیزى باشد که آن را غصب کرده واز بین رفته است
مسأله 2556 - اگر چیزى را که مثل گوسفند قیمت اجزاء آن باهم فرق دارد غصب نماید واز بین برود ، چنانچه قیمت بازار آن فرق نکرده باشد ولى در مدتى که پیش او بوده مثلا چاق شده باشد ، باید قیمت وقتى را که چاق بوده بدهد .
مسأله 2557 - اگر چیزى را که غصب کرده دیگرى از او غصب نماید واز بین برود ، صاحب مال مى تواند عوض آن را از هر یک از آنان بگیرد ، یا از هر کدام آنان مقدارى از عوض آن را مطالبه نماید وچنانچه عوض مال را از اولى بگیرد ، اولى مى تواند آنچه را داده از دومى بگیرد ولى اگر از دومى بگیرد ، او نمى تواند آنچه را داده از اولى مطالبه نماید .
مسأله 2558 - اگر چیزى را که مى فروشند یکى از شرطهاى معامله در آن نباشد مثلا چیزى را که باید با وزن خرید وفروش کنند بدون وزن معامله نمایند ، معامله باطل است ، وچنانچه فروشنده وخریدار باقطع نظر از معامله راضى باشند که در مال یکدیگر تصرف کنند اشکال ندارد وگرنه چیزى را که از یکدیگر گرفته اند مثل مال غصبى است وباید آن را بهم بر گردانند . ودر صورتى که مال هر یک در دست دیگرى تلف شود ، چه بداند معامله باطل است چه نداند ، باید عوض آن را بدهد .
مسأله 2559 - هر گاه مالى را از فروشنده بگیرد که آن را ببیند یا مدتى نزد خود نگهدارد تا اگر پسندید بخرد ، در صورتى که آن مال تلف شود ، لازم نیست عوض آن را به صاحبش بدهد .