آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
آب مطلق و مضاف
مسئله 15. آب، یک قسم است و آن، آب مطلق است که بدون پسوند یا پیشوند آب نامیده میشود؛ مایعی که از جسم خاص با فشار گرفته میشود - مانند آب میوه - یا با ذوب کردن جرم مخصوص بهدست میآید، یا آبی که بر اثر ممزوج شدن با چیزی از نام آب بیرون رود - نظیر گِلآب - هیچکدام از اینها آب نیست. هرگاه پسوند بیانگر نوع آب باشد - مانند آب نیسان - مانع آب بودن آن نخواهد بود.
مسئله 16. آب، چهار نوع است: آب راکد؛ آب جاری؛ آب باران؛ آب چاه. آب راکد نیز دو نوع است: کُر و قلیل.
مسئله 17. آب کُر، مقداری است که با دو راه میتوان حداقل اندازۀ آن را معلوم کرد: 1. حجم آن مساوی مساحت ظرفی باشد که هر یک از درازا، پهنا و گودی آن، سه وجب و نیم به وجبهای متوسط باشد. 2. وزن آن 384 کیلوگرم باشد.
مسئله 18. اگر عین نجس - مانند خون و ادرار - یا چیزی که نجس شده است - نظیر لباس نجس - به آب کُر برسد، چنانچه یکی از اوصاف سهگانه آن آب (رنگ، بو یا مزه) تغییر کند، آب نجس میشود و اگر تغییر نکند، نجس نمیشود.
مسئله 19. سبب تغییر باید نجاست باشد و مورد تغییر هم باید یکی از سه وصف یادشده در مسئله قبل باشد. تغییر، اعم از آن است که به یکی از اوصاف شیء نجس باشد؛ یا به وصف شیء دیگر، پس اگر سبب تغییر، خصوصیت شیء نجسشده باشد، نه نجاست، آن آبْ نجس نمیشود؛ همچنین چنانچه سبب تغییر، مجاورت با نجاست باشد، نه برخورد با آن، آبْ نجس نمیشود.
مسئله 20. اگر عین نجس یا شیء نجسشده، به آبی برسد که بیشتر از کُر است و بو، رنگ یا مزۀ قسمتی از آن را تغییر دهد، چنانچه مقداری که تغییر نکرده، کمتر از کُر باشد، تمام آب نجس میشود و اگر به اندازۀ کُر یا بیشتر باشد، فقط مقداری که تغییر کرده، نجس است.
مسئله 21. آب فوّاره، اگر متصل به کُر باشد و با آب نجسشده ممزوج شود، آن را پاک میکند؛ ولی چنانچه قطره قطره روی آب نجسشده بریزد، آن را پاک نمیکند، هرچند با آن ممزوج شده باشد. در صورتی که قبل از قطره قطره شدن با آب نجسشده ممزوج گردد، آب متنجّس را پاک میکند.
مسئله 22. اگر چیز نجسشدهای را با آب شیری بشویند که متصل به کُر است، آبی که متصل به آب شیر است، در صورتی که بو، رنگ یا مزه نجاست را به خود نگیرد، پاک است.
مسئله 23. اگر مقداری از آب کُر یخ ببندد و باقی آن به اندازۀ کر نباشد، چنانچه نجاست به آن برسد، نجس میشود، هرچند بو، رنگ یا مزه آن تغییر نکند و هر اندازه از یخ هم آب شود، نجس میشود.
مسئله 24. آبی که به اندازۀ کُر بوده، اگر کسی شک کند که کمتر از کُر شده یا نه، حکم آب کُر را دارد؛ یعنی شیء نجسشده را پاک میکند و اگر نجاستی به آن برسد، در صورتی که یکی از اوصاف سهگانه یادشده تغییر نکند، نجس نمیشود. آبی که کمتر از کُر بوده و کسی شک کند که به اندازۀ کُر رسیده یا نه، حکم آبِ کمتر از کُر را دارد.
مسئله 25. کُر بودن آب از دو راه ثابت میشود: 1. خود شخص یقین یا اطمینان پیدا کند. 2. دو مرد عادل به کُر بودن آن گواهی دهند؛ همچنین اگر یک کارشناس و مطمئن خبر داد و به گفته او اطمینان حاصل شد، ثابت میشود.