آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
1. مسافران
مسئله 1798. مسافری که نمازهای چهار رکعتی را باید دو رکعت بهجا آورد، نمیتواند روزه بگیرد و در جایی که باید نمازهای چهار رکعتی را تمام بهجا آورد - مانند آن که شغل او مسافرت یا سفر او معصیت است، یا در محلی قصد ماندن ده روز کرده - باید روزه بگیرد.
مسئله 1799. قانون کلّی این است که هرجا نماز شکسته باشد، روزه باطل است، جز در سه مورد: 1. کسی که بعد از ظهر و پیش از اقامۀ نماز، از وطن یا محل اقامت خود به سفر غیرشغلی رود، روزۀ او صحیح؛ ولی نمازش در سفر شکسته است. 2. مسافری که بعد از ظهر به وطن یا محل اقامت خود برسد، هرچند قبلاً چیزی نخورده باشد، نمیتواند روزه بگیرد؛ ولی نماز او تمام است. 3. مسافر در مکانهای مقدس چهارگانۀ مسجد حرام، مسجد نبی صلیاللهعلیهوآله ، مسجد جامع کوفه و حائر امام حسین علیهالسلام بین قصر و اتمام مخیّر است؛ ولی نمیتواند روزۀ واجب بگیرد. البته در مدینه اگر مسافر حاجتی دارد، میتواند سه روز روزۀ مستحبی بگیرد و افضل این است که چهارشنبه، پنجشنبه و جمعه باشد.
مسئله 1800. مسافری که نداند روزه در سفر باطل است و جهل او تا پایان روز باقی باشد و روزه بگیرد، روزۀ او صحیح است؛ ولی اگر در بین روز، حتی یک لحظه مانده به غروب، بفهمد که روزۀ مسافر مشروع نیست، روزه او باطل است.
مسئله 1801. مسافری که فراموش کند که در ماه رمضان، روزه در سفر باطل است و قصد روزه کند، روزۀ او صحیح نیست.
مسئله 1802. مسافرت در ماه رمضان برای انجام دادن کارهای مورد نیاز، اشکالی ندارد. چنانچه برای فرار از روزه در شرایط سخت باشد، کراهت دارد و اگر پس از روز 23 ماه رمضان باشد، کراهتش کمتر است.
مسئله 1803. کسی که در شب ماه رمضان قصد سفر کرده و پیش از طلوع فجر یا پیش از ظهر حرکت کرده، روزه را بعد از حد ترخّص افطار میکند؛ چنانچه بعد از ظهر به سفر رفت، باید روزه بگیرد.
مسئله 1804. کسی که در شب ماه رمضان قصد سفر نداشته و روز تصمیم به سفر گرفت و پیش از ظهر حرکت کرد، بعد از حدّ ترخّص مخیّر است که افطار کند یا نه؛ ولی اگر بعد از ظهر حرکت کند، باید روزه بگیرد.
مسئله 1805. کسی که شب قصد سفر کرده و صبح آماده سفر شد، اما بر اثر مانعی حرکتش تا بعد از ظهر به تأخیر افتاد، به احتیاط واجب روزۀ آن روز و قضای آن را بگیرد.
مسئله 1806. مسافری که پیش از ظهر به وطن خود یا به جایی رسیده که قصد دارد ده روز در آنجا بماند و چیزی که روزه را باطل میکند انجام نداده، باید با نیّت روزه بگیرد.
مسئله 1807. کسی که پیش از ظهر ماه رمضان به سفر غیرشغلی میرود، باید روزه را پس از حدّ ترخّص افطار کند و اگر بعد از ظهر به سفر رود، باید روزه را ادامه دهد.
مسئله 1808. کسی که پیش از ظهر برای سفر غیرشغلی از شهر خارج شده؛ ولی بر اثر موانع در محدودۀ شهر معطّل شده و تا رسیدن به حدّ ترخص، اذان ظهر را گفتند و او بعد از ظهر از حد ترخص خارج شده، روزۀ او افطار شده است و پس از ماه رمضان باید آن را قضا کند؛ ولی احتیاط مستحب این است که روزۀ آن روز را هم بگیرد.
مسئله 1809. مسافری که در سفر، چیزی که روزه را باطل میکند انجام نداده و پیش از ظهر به محدوده شهر(حدّ ترخّص) رسیده، ولی پیش از رسیدن به شهر، اذان ظهر فرا میرسد، باید قبل از ظهر نیّت کند و روزه را بگیرد و به احتیاط مستحب، قضا هم به جا آورد.
مسئله 1810. کسی که در احرام حج، در روز عرفه در عرفات باشد، باید تا مغرب روز نهم در عرفات بماند. اگر پیش از مغربِ روز نهم به مشعر برود، باید 1 شتر به عنوان کفّاره قربانی کند. چنانچه در تهیّۀ این شتر قدرت ندارد باید 18 روز روزه بگیرد. این روزهها را اگر در مکه یا در بین راه - که در سفر است - بگیرد، صحیح است.
مسئله 1811. اگر حاجی در حج تمتع، قربانی نداشته باشد، باید بَدَل آن 10 روز روزه بگیرد؛ 3 روز در همان سفر حج - پیش از روز ترویه(روز هشتم) یا پس از آن - و 7 روز را بعد از آن، در غیر سفر بگیرد.