آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
چگونگی غسل
مسئله 372. غسل جنابت به خودی خود، یعنی برای تحصیل طهارت، مستحب است و برای خواندن نماز واجب و مانند آن، واجب میشود؛ ولی برای نماز میّت، سجدۀ شکر و سجدههای واجب قرآن، غسل جنابت لازم نیست.
مسئله 373. لازم نیست هنگام غسل نیّت کند که غسل واجب یا مستحب انجام میدهم، بلکه اگر به قصد قربت، یعنی برای انجام دادن فرمان خدای عالم، غسل کند، کافی است.
مسئله 374. اگر یقین کند وقت نماز شده و نیّت غسل واجب کند و سپس معلوم شود که پیش از وقت غسل کرده، غسل او صحیح است.
مسئله 375. غسل واجب و مستحب را به دو صورت میتوان انجام داد: ترتیبی؛ ارتماسی.
مسئله 376. اصل غسل، عنوان قصدی است که مکلف باید آن را قصد کند؛ ولی صفت ترتیب یا ارتماس، عنوان قصدی نیست، بلکه با عمل مکلف و بدون قصد هم محقق میشود.
غسل ترتیبی
مسئله 377. در غسل ترتیبی باید به نیّت غسل، نخست سر و گردن و سپس طرف راست بعد طرف چپ بدن را بشوید. اگر عمداً یا از روی فراموشی یا به سبب ندانستن مسئله به این ترتیب عمل نکند، غسل او باطل است. در شستن هر کدام از دو طرف باید کف پا را حرکت دهد، تا آبْ کف پا را بگیرد.
مسئله 378. برای آنکه یقین کند هر سه قسمت (سر و گردن، طرف راست و طرف چپ) را کامل غسل داده، باید هر قسمتی را که میشوید، مقداری از قسمتهای دیگر را هم با آن قسمت بشوید، بلکه به احتیاط مستحب تمام طرف راست گردن را با طرف راست بدن و تمام طرف چپ گردن را با طرف چپ بدن بشوید.
مسئله 379. اگر پس از غسل بفهمد جایی از بدن را نشسته و نداند کجای بدن است، باید دوباره بدن را به قصد غسل بشوید.
مسئله 380. اگر پس از غسل بفهمد قسمتی از بدن را نشسته، چنانچه از سمت چپ باشد، شستن همان قسمت کافی است و اگر از سمت راست باشد، باید پس از شستن آن قسمت، دوباره سمت چپ را بشوید و چنانچه از سر و گردن باشد، باید پس از شستن آن قسمت، دوباره سمت راست و سپس طرف چپ را بشوید.
مسئله 381. اگر پیش از تمام شدن غسل، در شستن قسمتی از سمت چپ شک کند، شستن همان قسمت کافی است؛ ولی اگر پس از پرداختن به شستن سمت چپ در شستن طرف راست یا قسمتی از آن شک کند، یا پس از پرداختن به شستن سمت راست در شستن سر و گردن یا قسمتی از آن شک کند، اعتنا نکند.
غسل ارتماسی
مسئله 382. در غسل ارتماسی، اگر به نیّت غسلِ ارتماسی در آب فرو رود، تا تمام بدن حتی کف پاها را آب بگیرد، غسل او صحیح است و احتیاط آن است که یکدفعه زیر آب رود؛ خواه در مثل حوض و استخر باشد؛ یا زیر آبشاری که آب آن یکباره تمام بدن را فرا میگیرد؛ امّا غسل ارتماسی زیر دوش معمولی ممکن نیست.
مسئله 383. در غسل ارتماسی، اگر همۀ بدن زیر آب باشد و پس از نیّت غسل، تمام بدن، حتی کف پاها را آب بگیرد، غسل او صحیح است.
مسئله 384. اگر پس از غسل ارتماسی بفهمد به قسمتی از بدن آب نرسیده، چه بداند کدام قسمت است یا نداند، باید دوباره غسل کند.
مسئله 385. اگر برای غسل ترتیبی وقت ندارد و برای ارتماسی وقت دارد، باید غسل ارتماسی کند.
مسئله 386. کسی که روزۀ واجب گرفته یا برای حج یا عمره احرام بسته، نمیتواند غسل ارتماسی کند؛ ولی اگر از روی فراموشی غسل ارتماسی کند، صحیح است.