آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
احکام امدادرسانی در حوادث
آیا وجوب امدادرسانی به مصدومین و آسیبدیدگان، اختصاص به اقدام و تلاش فقط برای نجات جان آنها دارد یا کمکهای مالی، نگهداری از اموال آسیبدیدگان را نیز شامل میشود؟
1. حفظ جان و مال محترم بر مسلمان واجب است.
2. امدادرسانی به مصدومها برابر عقد متقابل واجب است.
3. حفظ جان مقدم بر حفظ مال است.
88/2/31
آیا اهمال و مسامحه در امداد که منجر به نقص عضو یا موت مصدوم گردد، موجب ضمان و دیه میباشد؟
1. تقصیر در امدادرسانی به مصدوم حرام است.
2. ضمان خسارت برابر تعهد متقابل است.
88/2/31
چنانچه برخی سازمانها یا امدادگران ما را از اقدام امدادگری و امدادرسانی نهی نمایند؛ ولی اطمینان داریم که میتوانیم مصدوم را نجات دهیم و یا در نجات مصدوم کمک کنیم، وظیفه شرعی چیست؟
1. در صورت انحصار امداد نهی از آن حرام است.
2. در صورت انحصار امداد با صرف نهی سازمان، حکم شرعی یعنی لزوم حفظ جان و مال محترم ساقط نمیشود مگر آنکه سازمان متبوع مانع شود.
88/2/31
اگر مصدوم یا قیّم و بستگان او مانع امداد و نجات حادثه دیده شوند، تکلیف امدادگر چیست؟
1. حفظ جان مصدوم واجب است.
2. در صورت اقدام مؤثّر بستگان مصدوم بر امدادگر لازم نیست.
3. در صورت عدم اقدام آنها یا بیتأثیر بودن اقدام آنان بر امدادگر لازم است.
88/3/1
ترجیح در امدادرسانی
آیا در وجوب امداد و نجات مصدومین تفاوتی بین مسلمان و غیر مسلمان وجود دارد؟
1. امداد مسلمان بر امداد غیر مسلمان مقدم است.
88/2/31
در مقام تزاحم امداد، ترجیح با چه مصدومینی میباشد؟ و معیارهای ترجیح چیست؟
1. اسلام بر کفر، عدل بر فسق، علم بر جهل، خدمت بر خیانت و... سبب ترجیح در موارد تزاحماند.
2. امداد اعلم بر امداد عالم، امداد اَعْدل بر امداد عادل، امداد اتقی بر امداد تقیّ رجحان دارد.
بستگی نجات بعضی بر مرگ دیگری
اگر نجات تعداد زیاد از مسلمین متوقف بر مرگ تعداد دیگری باشد مثل اینکه برای نجات بیست نفر که در طبقه سوم ساختمان قرار دارند باید بخشی از طبقه دوم را تخریب کرد که این کار موجب مرگ پنج نفر میشود که در طبقه اول گرفتار شدهاند، وظیفه چیست؟ و در صورتی که انجام این کار موجب مرگ افراد شود آیا این موت دیه دارد یا نه و اگر دیه دارد بر عهده کیست؟
1. کشتن مسلمانی برای نجات افراد بیشتر از مسلمانان حرام است.
2. کشتن یک فرد مسلمان در صورت امکان حیات او اگر عمد یا شبه عمد یا خطای محض باشد هر کدام حکم خاص خود را دارد.
آیا چشم پوشی از حیات بعضی مصدومین یا عدم امدادرسانی به آنان که به منظور از بین بردن بیماریهای مهلک و مسری و پیشگیری از تلف شدن جمع زیادی از مردم آن منطقه صورت میگیرد، جائز است یا نه؟ در صورت جواز دیه دارد یا نه؟ و بر عهده چه کسی میباشد؟
در صورت علم یا اطمینان به سرایت بیماری مهلک ترک امداد مصدومان جائز است و دیه بر مأمور امداد رسانی نیست.
88/2/31
تصرف در مال دیگری برای نجات انسانی
انسان زندهای که از زیر آوار بیرون آورده میشود، بر اثر نخوردن غذا و غیره (مثلاً کودکی که بر اثر نبود شیر و دارو) ممکن است جان بدهد، آیا میتوان از مواد غذایی، دارو و وسایل دیگران بدون اذن آنها برای نجات اینگونه افراد استفاده کرد؟ ضمانت مال به عهده چه کسی است؟
1. استفاده از اموال یادشده در حال ضرورت جائز است.
2. ضمان آن به عهدۀ مصدوم یا ولیّ اوست مگر آنکه سازمانِ متعهدِ به امداد بودجهای برای اینگونه هزینهها داشته باشد.
88/3/1
اگر نجات انسان مشروط به تخریب با استفاده از اموال دیگران باشد، ضامن اموال کیست؟ اگر امدادگر ضامن باشد ممکن است در خیلی از موارد به همین علت از نجات مصدوم خودداری کند تکلیف چیست؟
اگر گرفتار شدن کسی که نجات او متوقف بر اتلاف مال دیگری باشد بر اثر جنایت عمدی خود بود آن شخص گرفتار ضامن است و اگر بر اثر حوادث طبیعی و غیر اختیاری بود حکومت اسلامی ضامن است.
لمس و نگاه اضطراری امدادگر به نامحرم
برای نجات افراد حادثه دیده و نیز بیرون آوردن مصدومین و جنازهها از زیر آوار و عدم وجود امدادگر محرم و عدم امکان پوشاندن بدنهای عریان، ناچار به نگاه به بدن نامحرم یا لمس آن هستیم، وظیفه چیست؟
نگاه به بدن نامحرم و لمس آن در حال ضرورت و بدون قصد گناه جائز است.
88/2/31
اگر نجات یک مصدوم متوقف به امری غیر شرعی (مثل خوراندن مشروب الکلی برای مسمومیت یا گازهای خاص) باشد، وظیفه چیست؟
1. در صورت انحصار علاج و اطمینان به تأثیر آن کار غیر مشروع، ارتکاب آن به مقدار ضرورت جائز است.
یکی از راههای اضطراری امداد سرمازده ایجاد تماس بدنی وسیع با بدن امدادگر است در اینصورت اگر امدادگر به جهت تماس با مصدوم سرمازده نامحرم خوف وقوع در مفسده را داشته باشد یا در ملأ عام صورت خوشی ندارد، وظیفه چیست؟
1. حفظ جان محترم لازم است.
2. پرهیز از وقوع در فساد واجب است.
3. در صورت انحصار و نبودن محرم تماس با مصدوم نامحرم جائز است.
4. [اگر] هر گونه فسادی بعداً دامنگیر امدادگر شد [خودش] مسئول خداوند خواهد بود.
88/3/1
تنفس دهان به دهان (CPR) توسط امدادگر برای نامحرم در موارد ذیل چه حکمی دارد:
1. در صورت نبود همجنس و محرم.
2. عدم آشنایی هم جنس و محرم با امور امدادی.
3. حاد بودن حال مصدوم و عدم مجال رسیدن محرم و همجنس.
1. جایز است.
2. جایز است.
3. جایز است.
88/3/1
اگر شخصی نامحرم در حمام یا استخر مصدوم شده باشد آیا پوشاندن بدن وی، پیش از نجات در صورتیکه پوشاندن برایش مضر باشد، مثل گرمازده باز هم واجب است؟ همچنین اگر پوشاندن بدن باعث تأخیر در نجات مصدوم و یا منجر به مرگ وی شود، چطور؟
1. پوشاندن با پارچه نازک و مانند آن که مانع دیدن باشد لازم است.
2. اگر همین مقدار هم مضر باشد لازم نیست.
3. تأخیر درمان که موجب مرگ یا ضرر مصدوم شود جائز نیست.
88/3/1
آیا در عدم جواز لمس و نظر فرقی بین مسلمان و غیرمسلمان میباشد؟
1. نگاه به بدن کافر نامحرم بدون لذّت و بدون ترس از ارتکاب گناه جائز است.
2. لمس بدن کافر نامحرم جائز نیست.
88/3/1
نگاه به بدن مرده نامحرم و لمس آن، همچنین نگاه و لمس عورت میّت در مواردی که برای تشخیص موضوعات احکام شرعی لازم باشد، چه حکمی دارد؟
1. نگاه و همچنین لمس جسد نامحرم برای تشخیص موضوع حکم لازم، جائز است.
2. نگاه و نیز لمس عورت در حال ضرورت جهت تشخیص موضوع حکم لازم، جائز است.
88/3/1