آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
اجیر گرفتن برای نماز
مسئله 1610. پس از مرگ انسان، میتوان برای نماز و عبادتهای دیگر او که در دوران زندگی بهجا نیاورده، دیگری را اجیر کنند؛ یعنی به او مزد دهند که آنها را بهجا آورد و اگر کسی بدون مزد هم آنها را انجام دهد، صحیح است.
مسئله 1611. انسان میتواند برای برخی از کارهای مستحبی - مانند زیارت قبر پیغمبر و امامان: - از طرف زندگان اجیر شود؛ نیز میتواند کار مستحبی را انجام دهد و ثواب آن را برای مردگان یا زندگان هدیه کند.
مسئله 1612. کسی که برای نماز قضای میّت اجیر شده، باید یا مجتهد باشد یا مسائل نماز را از روی تقلید صحیح بداند و قرائت او نیز صحیح باشد.
مسئله 1613. اجیر باید هنگام نیّت، میّت را معیّن کند و لازم نیست اسم او را بداند، پس اگر نیت کند از سوی کسی نماز میخوانم که برای او اجیر شدهام، کافی است.
مسئله 1614. اجیر باید خود را به جای میّت فرض کند و عبادتهای او را به نیابت از او بهجا آورد و اگر عملی را انجام دهد و ثواب آن را برای او هدیه کند، کافی نیست.
مسئله 1615. باید کسی را اجیر کنند که اطمینان داشته باشند که نماز یا عبادت دیگر مورد اجاره را صحیح انجام میدهد.
مسئله 1616. کسی که دیگری را برای نمازهای میت اجیر کرده، اگر بفهمد که عمل را بهجا نیاورده، یا باطل انجام داده، باید دوباره اجیر بگیرد.
مسئله 1617. هرگاه شک کند که اجیر عمل را انجام داده یا نه، اگرچه بگوید انجام دادهام، باید دوباره اجیر بگیرد؛ ولی چنانچه شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، اجیر گرفتن لازم نیست.
مسئله 1618. کسی که عذری دارد - برای مثال، نشسته نماز میخواند - نمیتوان او را برای نمازهای میت اجیر کرد، بلکه بنا بر احتیاط واجب باید کسی را هم که با تیمم یا جبیره نماز میخواند، اجیر نکنند.
مسئله 1619. مرد برای زن و خانم برای مرد میتواند نایب شود و در بلند خواندن و آهسته خواندن نماز، باید به تکلیف خود عمل کند، بنابراین اگر مردی به نیابت از خانمی، نماز قضای او را بهجا آورد، باید نمازهای صبح و مغرب و عشاء را بلند بخواند؛ همچنین اگر خانمی به نیابت مردی، نماز قضای او را انجام دهد، میتواند حمد و سورۀ نماز مغرب و عشاء و صبح را آهسته بخواند، چون جهر و اِخفاتْ وظیفۀ نمازگزار است؛ نه حکم نماز.
مسئله 1620. لازم نیست قضای نمازهای میت به ترتیب خوانده شود، اگرچه بدانند که میت ترتیب نمازهای خود را میدانسته است.
مسئله 1621. اگر با اجیر شرط کنند که عمل را به صورت مخصوصی انجام دهد، باید همان گونه بهجا آورد و چنانچه با او شرط نکنند، باید در آن عمل، به تکلیف خود رفتار کند و به احتیاط مستحب از وظیفۀ خودش و میت، به هر کدام که به احتیاط نزدیکتر است، عمل کند؛ برای مثال، اگر وظیفۀ میت گفتن سه بار تسبیحات اربعه بوده و یک مرتبه گفتن برای او کافی است، سه بار بگوید.
مسئله 1622. اگر با اجیر شرط نکنند که نماز را با چه مقدار از مستحبات آن بهجا آورد، باید مقداری از مستحبات نماز را که معمول است، بهجا آورد.
مسئله 1623. اگر میت ترتیب نمازهایی را که قضا شده میدانسته و انسان بخواهد برای آن نمازها چند نفر اجیر بگیرد لازم نیست برای هر کدام از آنها وقتی را معیّن کند.
مسئله 1624. اگر کسی اجیر شود که مثلاً در مدت یک سال نمازهای میت را بهجا آورد و پیش از تمام شدن سال بمیرد، باید برای نمازهایی که میدانند بهجا نیاورده، دیگری را اجیر کنند، بلکه برای نمازهایی هم که احتمال میدهند بهجا نیاورده، باید بنا بر احتیاط واجب اجیر بگیرند.
مسئله 1625. کسی را که برای نمازهای میت اجیر کردهاند، اگر پیش از تمام کردن نمازها بمیرد و اجرت همۀ آنها را گرفته باشد، چنانچه شرط کرده باشند که تمام نمازها را خودش اقامه کند، باید اجرت مقداری از نماز را که نگزارده، از مال او به ولیّ میّت بپردازند؛ مثلاً اگر نصف آنها را انجام نداده، باید نصف پولی را که گرفته، از مال او به ولیّ میّت برگردانند و اگر شرط نکرده باشند، باید ورثهاش از مال او اجیر بگیرند؛ امّا اگر مال نداشته باشد، بر ورثۀ او چیزی واجب نیست.
مسئله 1626. اگر اجیر پیش از تمام کردن نمازهای میت بمیرد و خودش هم نماز قضا داشته باشد، باید از مال او برای نمازهایی که اجیر بوده، دیگری را اجیر کنند و چنانچه چیزی اضافه آمد، درصورتیکه وصیت کرده باشد و ورثه اجازه بدهند، برای تمام نمازهای او اجیر بگیرند و اگر اجازه ندهند، ثلث آن را به مصرف نماز خودش برسانند.