آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
احکام نقد و نسیه
مسئله 2308. داد و ستد ممکن است به چهار صورت انجام شود که سه قسم آن صحیح و یک صورت آن باطل است و اقسام آن چنیناند: 1. کالا و بها هر دو نقد باشد؛ 2. کالا نقد و بها نسیه باشد؛ 3. کالا نسیه (سَلَف) و بها نقد باشد که این سه قسم صحیح است؛ 4. کالا و بها هر دو نسیه باشند که این قسم باطل است.
مسئله 2309. در خرید و فروش نقدی، پس از تمام شدن معامله، خریدار مالک کالا و فروشنده، مالک بها میشود و هر کدام حقّ مطالبه مال خود را دارد و بر دیگری تحویل مال او لازم است. تحویل کالا یا بها، به این است که کالا در اختیار کامل خریدار قرار گیرد و بهای آن در اختیار کامل فروشنده، واقع شود.
مسئله 2310. تحویل مالِ غیرمنقول، گذشته از در اختیار قراردادن آن، باید کاملاً تخلیه شود، به صورتی که هیچ مانعی برای استفاده خریدار از آن خانه یا مغازه و مانند آن نباشد.
مسئله 2311. در معامله نقدی، اگر یکی از دو طرف از تحویل آنچه بر عهده اوست امتناع کند، بر دیگری تحویل آنچه بر عهده او بوده، لازم نیست.
مسئله 2312. در داد و ستد نسیه، مدت تحویل بها باید معلوم باشد و در صورت ابهامِ تاریخ آن، باطل است؛ مانند آنکه کالایی را بفروشد که خریدار، بهای آن را هنگام رسیدن محصول بپردازد.
مسئله 2313. در داد و ستد نسیه، تحویل کالا بر فروشنده لازم است؛ ولی حق مطالبۀ بها را پیش از زمان مقرّر ندارد، هرچند خریدار میتواند بهای آن را پیش از تاریخ تعهّدشده بپردازد. البته قبول آن بر فروشنده لازم نیست و اگر خریدار نتواند بها را پرداخت کند و کالا موجود باشد، فروشنده میتواند معامله را به هم بزند و متاع خود را برگرداند.
مسئله 2314. بهای کالا باید برای خریدار معلوم باشد، پس اگر در داد و ستد نسیهای، خریدار بدون آگاهی از بهای کالا آن را بخرد، معامله باطل است. در صورتی که خریدار از بهای کالا آگاه باشد، فروشنده میتواند به او بگوید فلان مبلغ معیّن جهت نسیه بودن معامله افزوده میشود و خریدار اگر قبول کند، خرید و فروش صحیح است.
مسئله 2315. در خرید و فروش نسیه، پس از گذشت مقداری از مدت، اگر فروشنده با کم کردن بخشی از طلب خود بخواهد بقیه را دریافت کند و خریدار با این پیشنهاد موافق باشد، اشکالی ندارد.