آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
احکام نماز مسافر
بلاد کبیره
شرایط بلاد کبیره چیست و آیا تهران از بلاد کبیره است؟
تهران با شهرهای دیگر فرقی ندارد. اگر شهری بین محلههای آن فاصله باشد، به طوری که عرفاً چند شهر محسوب شود، از بلاد کبیره است.
74/1/31
اگر تهران از بلاد کبیره باشد، در چه صورتی نماز قصر میشود و روزه، حکم روزه مسافر مییابد؟
نماز در تهران برای تهرانیها یا کسانی که قصد [اقامت] دهروز[ه] کردهاند، تمام است و روزه نیز صحیح است.
74/1/31
آیا طیّ مسافت بیش از حد شرعی در بلد کبیرۀ تهران از محل کار تا منزل، موجب شکسته شدن نماز و بطلان روزه میشود یا خیر؟
تهران بزرگ همانند شهرهای دیگر است و پیمودن مسافتهای درون شهری، سبب قصر نماز یا ابطال روزه نیست.
1374/9/7
در مسجد کوفه و حرم سیّدالشهداء مسافر مخیّر بین نماز شکسته و تمام میباشد، آیا این حکم شامل شهر کوفه از جمله مسجد سهله نیز میشود؟ و آیا رواقهای حرم امام حسین نیز همین حکم را دارند و مقدار حائر حسینی چقدر میباشد؟
حکم تخییر مخصوص مسجد کوفه و نیز مختصّ حرم امام حسین است. آنچه حرم محسوب میشود مشمول تخییر است. رواق و صحن محل تخییر نیستند.
1387/9/12
کثیر السفر
شخصی ساکن آمل و محل کار او بابل است و هر روز در حال رفت و آمد میباشد و از بابل به ساری رفته است؛ آیا برای کامل بودن نماز و صحیح بودن روزه او باید قبل از ظهر به بابل برگردد یا به آمل؟
1. اگر فاصله بین شهر آمل و بابل بیش از حد شرعی است، چون کثیرالسفر است، نماز او تمام و روزهاش صحیح است؛ چه به بابل برگردد و چه به آمل؛ حتی نماز و روزه او در ساری هم صحیح است.
2. اگر فاصله بین شهر آمل و بابل کمتر از حدّ شرعی باشد، باید قبل از ظهر به آمل برگردد، تا نماز او تمام و روزهاش صحیح باشد.
حدّ ترخّص
حدّ ترخّص به چه صورتی مشخص میشود؟
حدّ ترخّص، مکانی است که صدای اذان محل (نه با بلندگو) شنیده نشود؛ یا دیوارهای محل در صورت هموار بودن دیده نشود.
حدّ مسافت
با توجه به شرایط جدید حاکم بر حمل و نقل و وجود وسایل ایاب و ذهاب بسیار آسان که شرایط مسافرت را بسیار آسان کرده، به طوری که گاه مسافرتهایی که به ظاهر مسیری طولانی دارند در مدتی بسیار کوتاه و بدون سختی صورت میپذیرند، آیا تعریف مسافر در زمان ما نیز همچون گذشته است و ملاک آن، طی مسافت شرعی است؟ در حالی که ممکن است یک راننده در داخل شهر خودش بسیار بیشتر از آن مسافت را بپیماید؟
1. ملاک سفر شرعی، پیمودن هشت فرسخ با شرایط دیگر است.
2. آسانی و سرعت و مانند آن، سبب تغییر حکم نمیشود.
هشت فرسخ شرعی که نماز شکسته میشود ابتدایش از محل سکونت و انتها محل استقرار در شهر دیگر است یا انتهای شهر مبدأ و ابتدای شهر مقصد؟
مسافت شرعی از انتهای شهر مبدأ و ابتدای شهر مقصد است.
1378/9/12
سفر شغلی
شخصی که شغلش مانند خلبان و ملوان و راننده سفر نیست، بلکه به صورت روزانه یا هفتهای چند روز به محل کار خود رفت و آمد میکند یا شخصی که کثیر السفر است - یعنی در هر ده روز یکبار سفر کند - و یا سفر برای او امر عادی گردد، تکلیف نماز و روزه او چگونه است؟
1. کسی که سفر او بیش از حَضَر اوست، نمازش تمام و روزهاش صحیح است.
2. کسی که حَضَر او بیش از سفرش است، [ـ یعنی چهار روز هفته در وطن است - ] نمازش [در سفر] قصر است و نمیتواند صائم [روزهدار] باشد.
87/2/1
شخصی با اجازه حضرتعالی بر تقلید امام باقی است و الآن هفتهای دو روز برای تدریس به شهر دیگر مسافرت میکند؛ آیا میتواند در این مسئله به فتوای مجتهد دیگر عمل کند یا خیر؟
1. فتواست، پس رجوع به افراد دیگر جایز نیست. سفر باید بیش از حضر باشد [؛ یعنی] در هفته 4 روز [سفر کند].
2. در مورد شغل در سفر، اگر سفرش بیش از حضرش باشد، نماز کامل و روزهاش صحیح است.
توطن
معیار و ملاک در قصد توطن چیست؟
وطن اصلی نیاز به قصد ندارد.
وطن قراردادی محتاج به ماندن دائمی است.
ماندن دائمی در ییلاق و قشلاق فرق میکند.
کسی که قصد دارد دائماً در منطقه ییلاقی بماند اگر در تابستان هفتهای یک روز هم به آنجا برود، آنجا را وطن خود قرار داد.
محل کار اینجانب نیروی مقاومت سپاه تهران و محل سکونتم پاکدشت در حدود 18 کیلومتری تهران است و از منزل تا محل کارم حدود 25 کیلومتر فاصله است. آیا میتوانم در پاکدشت قصد وطن دوم کنم؟ آیا برای تحقق وطن، قصد ده روز لازم است؟ آیا میتوانم به همه جای تهران، حتی شمیرانات و شهر ری هم تردّد کنم؛ بدون اینکه به قصدم خلل وارد شود؟ در این صورت، تکلیف روزهام چیست؟
اتخاذ وطن دوم، جایز است. بعد از قصد توطّن، باید مقداری که عرفاً صدق وطن کند، بماند. قبل از صدق وطن، قصد ده روز لازم است. بعد از صدق وطن، رفتن به تمام مناطق تهران سبب قصر نماز یا افطار روزه نمیشود.
80/12/1
آیا انسان میتواند سه یا چهار وطن داشته باشد؟
انسان میتواند بیش از دو وطن داشته باشد.
89/3/5
تبعیت از همسر در سفر و محلّ سکنا
آیا زن در سفر و محلّ سکنا تابع شوهر است؟
زن در حکم سفر و محلّ سکنا تابع شوهر نیست؛ بلکه مستقل است.
تابستان 88