آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
یکم. ممکن نبودن تهیۀ آب به اندازه وضو یا غسل
مسئله 684. اگر انسان در آبادی باشد، باید برای تهیۀ آب وضو و غسل، به اندازهای جستوجو کند که از پیدا شدن آن ناامید شود و چنانچه در بیابان باشد، اگر زمین آن پست و بلند است و یا با داشتن درخت و مانند آن، عبور در آن مشکل است، باید در هر یک از چهار سمت به اندازۀ پرتاب یک تیر قدیمی که با کمان پرتاب می کردند، در جستوجوی آب برود و اگر زمین آن اینگونه نیست، باید در هر سمت به اندازۀ پرتاب دو تیر جستوجو کند.
مسئله 685. اگر برخی از چهار سمت، هموار و بعضی دیگر پست و بلند یا عبور در آن مشکل باشد، باید در سمتی که هموار است به اندازۀ پرتاب دو تیر و در طرفی که اینگونه نیست، به اندازۀ پرتاب یک تیر جستوجو کند.
مسئله 686. در هر سمتی که یقین دارد که آب نیست، در آن سمت، جستوجو لازم نیست.
مسئله 687. کسی که وقت نماز او تنگ نیست و برای تهیۀ آب وقت دارد، اگر یقین دارد، در محلی دورتر از مقداری که باید جستوجو کند، آب هست، درصورتیکه مانعی نباشد و مشقت هم نداشته باشد، باید برای تهیۀ آب برود و اگر اطمینان داشته باشد، به احتیاط واجب باید برای تهیۀ آب به آن محل برود؛ ولی اگر اطمینان ندارد - هرچند گمان دارد آب هست - رفتن به آن محل لازم نیست.
مسئله 688. لازم نیست خود انسان در جستوجوی آب برود، بلکه میتواند کسی را که به گفتۀ او اطمینان دارد، بفرستد و در این صورت، اگر یکتن از سوی چند نفر برود، کافی است؛ نیز میتوان به گزارش کسی که از آن ناحیه آگاه و مورد اطمینان است، اکتفا کرد.
مسئله 689. اگر احتمال دهد که در منزل یا داخل بار سفر خود، یا در میان گروه همسفر آب هست، باید به اندازهای جستوجو کند که به نبودن آب یقین کند؛ یا از پیدا کردن آن ناامید شود.
مسئله 690. اگر پیش از وقت نماز جستوجو کند و آب پیدا نکند و تا وقت نماز همانجا بماند، لازم نیست که دوباره در جستوجوی آب برود.
مسئله 691. اگر پس از داخل شدن وقت نماز جستوجو کند و آب پیدا نکند و تا وقت نماز دیگر در همانجا بماند و تحولی پدید نیامد، جستوجو لازم نیست.
مسئله 692. اگر وقت نماز تنگ باشد یا از دزد و درنده بترسد یا جستوجوی آب به اندازهای سخت باشد که نتواند تحمل کند جستوجو لازم نیست؛ ولی اگر بتواند مقداری جستوجو کند، به همان اندازه جستوجو لازم است و چنانچه مالی که احتمال میدهد در جستوجو از بین برود، برای او قابل توجه نباشد و ترس دیگری هم نداشته باشد، جستوجوی آب واجب است.
مسئله 693. اگر در جستوجوی آب نرود تا وقت نماز تنگ شود، معصیت کرده؛ ولی نمازش با تیمّم صحیح است.
مسئله 694. کسی که یقین دارد آب پیدا نمیکند، اگر دنبال آب نرود و با تیمّم نماز بگزارد و پس از نماز بفهمد که با جستوجو میتوانست آب پیدا کند، نمازش باطل است و اعاده در وقت یا قضا در خارج آن لازم است.
مسئله 695. اگر پس از جستوجو آب پیدا نکند و با تیمّم نماز بگزارد و پس از نماز بفهمد در جایی که جستوجو کرده آب بوده، نماز او صحیح است.
مسئله 696. کسی که یقین دارد وقت نماز تنگ است، اگر بدون جستوجو با تیمّم نماز بگزارد و پس از نماز بفهمد که برای جستوجو وقت داشته و دسترسی به آب محتمل بوده، به احتیاط واجب دوباره نمازش را بگزارد و اگر وقت گذشته، قضا کند.
مسئله 697. اگر پس از داخل شدن وقت نماز، وضو داشته باشد و بداند که اگر وضوی خود را باطل کند نمیتواند وضو بگیرد، چنانچه بتواند بدون ضرر و مشقّت وضوی خود را نگهدارد، نباید آن را باطل کند؛ همچنین است اگر بداند یا دو شاهد عادل بگویند تهیۀ آب برای او ممکن نیست، بلکه اگر احتمال صحیح عقلایی هم بدهد، به احتیاط واجب، وضوی خود را باطل نکند.
مسئله 698. اگر پیش از وقت نماز وضو داشته باشد و بداند یا احتمال عقلایی دهد یا دو شاهد عادل بگویند که اگر وضوی خود را باطل کند، تهیۀ آب برای او ممکن نیست، چنانچه بتواند بدون ضرر و مشقّت وضوی خود را نگهدارد، به احتیاط واجب آن را باطل نکند.
مسئله 699. کسی که فقط به مقدار وضو یا به اندازۀ غسل آب دارد، اگر بداند یا دو شاهد عادل بگویند اگر آن را بریزد آب پیدا نمیکند، چنانچه وقت نماز داخل شده باشد، ریختن آن حرام است و به احتیاط واجب، پیش از وقت نماز هم آن را نریزد، بلکه خالی از قُوّت نیست و هرگاه احتمال عقلایی هم بدهد که اگر آب را بریزد دیگر آب پیدا نمیکند، به احتیاط واجب، پیش از وقت نماز هم آب را نریزد و اگر آب را از دست دهد، گناه کرده؛ ولی نماز او با تیمّم صحیح است.
مسئله 700. کسی که میداند یا دو شاهد عادل بگویند آب پیدا نمیکند، اگر پس از داخل شدن وقت نماز وضوی خود را باطل کند، یا آبی که دارد بریزد، معصیت کرده؛ ولی نمازش با تیمّم صحیح است، اگرچه به احتیاط مستحب قضای آن نماز را بهجا آورد.