آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
روزه یوم الشک
مسئله 1651. یوم الشک، روزی است که انسان شک دارد آخر شعبان است، یا اول رمضان؛ یا شک دارد آخر رمضان است، یا اول شوّال. در یوم الشک آخر رمضان، روزه گرفتن واجب است؛ ولی اگر اثبات شود که اول شوّال است - گرچه چند لحظه نزد یک مغرب باشد - واجب است افطار کند.
مسئله 1652. در یوم الشک آخر شعبان، روزه گرفتن واجب نیست، بلکه مستحب است و اگر بخواهد روزه بگیرد، نمیتواند نیّت روزۀ ماه رمضان کند. چنانچه روزۀ ماه شعبان یا قضا یا مطلق روزه و مانند آن را نیّت کند و در بین روز - پیش از ظهر یا بعد از ظهر - معلوم شود که ماه رمضان است، باید روزۀ ماه رمضان را نیّت کند و اگر بعد از آن روز معلوم شود ماه رمضان بوده، از ماه رمضان حساب میشود.
مسئله 1653. اگر در یوم الشک قصد روزه نداشت و پیش از ظهر معلوم شد که اول ماه رمضان است، نه آخر شعبان، چنانچه چیزی که روزه را باطل میکند انجام نداده است، باید نیّت روزۀ ماه رمضان کند و روزه او صحیح است و قضا ندارد و اگر چیزی که روزه را باطل میکند انجام داده، یا بعد از ظهر متوجه شده است، نمیتواند نیت روزۀ ماه رمضان کند، بلکه باید قضای آن روز را بگیرد؛ ولی باید به رسم ادب تا مغرب، از انجامدادن چیزی که روزه را باطل میکند، خودداری نماید.
مسئله 1654. اگر در یوم الشک، در اصل نیّت روزه تردید داشته باشد و این گونه نیت کند که «اگر امروز ماه رمضان است، روزه واجب رمضان را نیّت میکنم و اگر از ماه شعبان است، روزه دیگر میگیرم» این روزه باطل است؛ ولی چنانچه در اصل نیّت روزه تردید ندارد، بلکه در خصوصیت روزه مردّد است که آیا واجب است یا مستحب، در این صورت اگر به قصد مافیالذمّه روزه بگیرد، صحیح است.
مسئله 1655. اگر در یوم الشک، به نیّت استحباب یا وجوب، روزه بگیرد و با ریا روزۀ خود را فاسد کند و سپس معلوم شود که ماه رمضان است، هر چند پیش از ظهر معلوم شود، روزۀ او باطل است و قضا دارد؛ ولی تا مغرب باید از چیزی که روزه را باطل میکند، خودداری نماید.
مسئله 1656. اگر در یوم الشک به قصد واجب معیّن [غیر رمضان] روزه بگیرد و از روی نافرمانی قصد افطار کند و پیش از ظهر پشیمان شود و سپس معلوم شود که رمضان است، بنا بر اقوا واجب است که روزه را به قصد رمضان اتمام کند و بنا بر احتیاط، قضای آن را بگیرد.
مسئله 1657. اگر در یوم الشک به نیّت شعبان روزه بگیرد و به اشتباه، چیزی که روزه را باطل میکند انجام دهد و سپس معلوم شود که ماه رمضان بوده، روزه او به عنوان ماه رمضان صحیح است؛ همچنین اگر پس از معلوم شدن ماه رمضان به اشتباه، مفطری انجام دهد، روزه او صحیح است.