آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
احکام محتضر
مسئله 550. مسلمانی که در حال جان دادن است و به او «مُحتَضَر» گویند، چه مرد باشد یا زن، بزرگ باشد یا کوچک، باید به پشت بخوابانند، بهگونهایکه کف پاهایش به طرف قبله باشد و اگر خواباندن او کاملاً به این صورت ممکن نیست، بنا بر احتیاط واجب تا اندازهای که ممکن است باید به این دستور عمل کنند و چنانچه خواباندن او هیچگونه شدنی نباشد، به قصد احتیاط او را رو به قبله بنشانند و اگر آن هم ممکن نشود، بنا بر احتیاط او را به پهلوی راست یا به پهلوی چپ، رو به قبله بخوابانند.
مسئله 551. به احتیاط واجب تا وقتی مُحتَضَر را از محل احتضار حرکت ندادهاند، رو به قبله باشد و پس از حرکت دادن، این احتیاط واجب نیست.
مسئله 552. رو به قبله گرداندن محتضر بر هر مسلمان واجب است و اجازه گرفتن از ولیّ او لازم نیست.
مسئله 553. مستحب است شهادتین و اقرار به امامت دوازده امام: و دیگر عقاید حقّ را، به کسی که در حال جان دادن است، به گونهای تلقین کنند که بفهمد؛ نیز مستحب است چیزهایی را که ذکر شد، تا وقت مرگ تکرار کنند.
مسئله 554. مستحب است این دعاها را به گونهای به محتضر تلقین کنند که بفهمد: «اللهُمَّ اغْفِرْ لِی الْکَثیرَ مِنْ مَعاصِیکَ وَ اقْبَلْ مِنِّی الْیَسِیرَ مِنْ طاعَتِکَ»، «یا مَنْ یَقْبَلُ الْیَسیرَ وَ یَعْفُو عَنِ الْکَثِیرِ اقْبَلْ مِنِّی الْیَسیرَ و اعْفُ عَنِّی الْکَثیرَ إنَّکَ أنْتَ الْعَفُوُّ الْغَفُورُ» و «اللهُمَّ ارْحَمْنی فَإنَّکَ رَحیمٌ».
مسئله 555. مستحب است کسی را که سخت جان میدهد، اگر ناراحت نمیشود، به جایی که نماز میخوانده، ببرند.
مسئله 556. مستحب است برای راحت شدن محتضر بر بالین او سورههای «یس، صافّات و احزاب» و «آیة الکرسی» و آیۀ پنجاه و چهارم از سورۀ «اعراف» و سه آیۀ پایان سورۀ «بقره» بلکه هر چه از قرآن ممکن است، بخوانند.
مسئله 557. تنها گذاشتن محتضر و گذاشتن چیز سنگین روی شکم او و بودن جُنُب و حائض نزد او، همچنین بسیار حرف زدن و گریه کردن و تنها گذاشتن خانمها نزد او مکروه است.