آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
4. استحاله
مسئله 199. اگر جنس چیز نجس و متنجّس به گونهای عوض شود که به صورت چیز پاکی درآید، پاک میشود و میگویند «استحاله» شده است، بنابراین اگر سگی بر اثر برخورد با خون یا ادرار، متنجّس شود و در نمکزار فرو رود و نمک شود، هم نجاست ذاتیاش عوض میشود؛ هم تنجّس عَرَضی آن. شراب یا ادراری نیز که با قطره خونی متنجّس شده، اگر بخار شود، هم نجاست ذاتیاش برطرف میشود؛ هم تنجّس عَرَضی آن؛ همچنین اگر چوبِ متنجّس بسوزد و خاکستر گردد، یا آب متنجّس تبدیل به بخار شود، پاک میشود؛ ولی چنانچه جنس چیز نجس و متنجّس عوض نشود و جسم همان جسم باشد، فقط صورت نوعی آن به حسب ظاهر عوض شود - مثل اینکه هیزم متنجسی ذغال گردد، یا گندم متنجسی تبدیل به آرد و خمیر و نان شود - پاک نمیشود.
مسئله 200. بخار، دود و شعلهای که از چیز نجس یا متنجّس برمیخیزد، پاک است؛ ولی اگر بخار به صورت عرق و مایع درآید، نجس است؛ نیز به احتیاط واجب باید از ذرّات چربی و روغنی که از دود نجس حاصل میشود و بر سطوح مجاور آن مینشیند، اجتناب شود.
مسئله 201. کوزۀ گِلی، سفال، آجر و مانند آنها که از گِل نجس ساخته شده، نجس است و باید از ذغالی که از چوب نجس درست شده، اجتناب کنند.
مسئله 202. چیز نجسی که معلوم نیست استحاله شده یا نه، نجس است.