آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
احکام استحاضه
مسئله 409. در استحاضۀ قلیله باید زن برای هر نماز یک وضو بگیرد و ظاهر عورت را اگر خون به آن رسیده، آب بکشد و به احتیاط واجب پنبه را عوض کند؛ یا آب بکشد.
مسئله 410. در استحاضه متوسطه، روزانه یک غسل کافی است و برای هر نماز دستور استحاضۀ قلیله را که در مسئلۀ پیش ذکر شد، انجام دهد.
مسئله 411. در استحاضۀ کثیره، افزون بر کارهای استحاضۀ متوسطه که در مسئلۀ پیش یاد شده، باید برای هر نماز پارچه را عوض کند؛ یا آب بکشد و یک غسل برای نماز صبح و یک غسل برای نماز ظهر و عصر و یکی برای نماز مغرب و عشاء بهجا آورد و بین نماز ظهر و عصر، همچنین مغرب و عشاء فاصله نیندازد و اگر فاصله بیندازد، باید برای نماز عصر و عشاء دوباره غسل کند.
مسئله 412. اگر خون استحاضه، پیش از وقت نماز بیاید و قطع شود و زن برای آن خون، وضو و غسل را انجام داده باشد، در صورتی که هیچ فاصلهای نباشد، میتواند با همان وضو و غسل نماز بگزارد، هرچند احتیاط، انجام دادن وضو و غسل پس از دخول وقت است.
مسئله 413. مستحاضۀ متوسطه و کثیره که باید وضو بگیرد و غسل کند، هر کدام را نخست بهجا آورد صحیح است؛ ولی بهتر آن است که اوّل وضو بگیرد.
مسئله 414. اگر استحاضۀ قلیلۀ زن، پس از نماز صبح، متوسطه شود، باید برای نماز ظهر و عصر غسل کند و اگر پس از نماز ظهر و عصر متوسطه شود، باید برای نماز مغرب و عشاء غسل کند.
مسئله 415. در تمام مواردی که غسل بر زن مستحاضه واجب میشود، اگر غسل کردنِ مکرّر برای او ضرر دارد، یا مایۀ مشقت بسیار است، میتواند به جای آن تیمّم کند.
مسئله 416. اگر استحاضۀ قلیله یا متوسطۀ زن پس از نماز صبح کثیره شود، باید برای نماز ظهر و عصر یک غسل و برای نماز مغرب و عشاء غسل دیگری بهجا آورد و چنانچه پس از نماز ظهر و عصر کثیره شود، باید برای نماز مغرب و عشاء یک غسل کند.
مسئله 417. مستحاضۀ کثیره یا متوسطه، اگر پیش از داخل شدن وقت نماز، برای نماز غسل کند، غسل او باطل است، بلکه اگر نزد یک اذان صبح برای نماز شب غسل کند و نماز شب بگزارد، به احتیاط واجب پس از داخل شدن صبح، دوباره غسل و وضو را بهجا آورد.
مسئله 418. زن مستحاضه، برای هر نماز واجب یا مستحب، باید وضو بگیرد؛ نیز اگر بخواهد نمازی را که خوانده احتیاطاً دوباره بهجا آورد، یا بخواهد نمازی را که تنها اقامه کرده دوباره با جماعت بهجا آورد، باید تمام کارهایی را که برای استحاضه ذکر شد، انجام دهد؛ ولی برای خواندن نماز احتیاط و سجدۀ فراموششده و تشهد فراموششده و سجدۀ سهو، اگر آنها را پس از نماز فوراً بهجا آورد، لازم نیست کارهای استحاضه را انجام دهد.
مسئله 419. زن مستحاضه پس از آنکه خونش قطع شد، فقط برای نماز اوّلی که میخواند، باید کارهای استحاضه را انجام دهد و برای نمازهای بعدی لازم نیست.
مسئله 420. اگر زن نداند استحاضۀ او چه قسم است، هنگامی که میخواهد نماز بگزارد، به احتیاط واجب مقداری پنبه داخل عورت نهد و کمی صبر کند و بیرون آورد و پس از آنکه فهمید استحاضۀ او کدام یک از آن سه قسم است، کارهایی را که برای آن قسم بیان شده انجام دهد؛ ولی اگر بداند تا وقتی که میخواهد نماز بگزارد استحاضۀ او تغییر نمیکند، پیش از داخل شدن وقت هم میتواند خود را وارسی نماید.
مسئله 421. زن مستحاضه اگر پیش از آنکه خود را وارسی کند، مشغول نماز شود، چنانچه قصد قربت داشته و به وظیفۀ خود عمل کرده - مثلاً استحاضهاش قلیله بوده و به وظیفۀ استحاضۀ قلیله عمل کرده - نماز او صحیح است و اگر قصد قربت نداشته یا عمل او مطابق وظیفهاش نبوده - مانند اینکه استحاضۀ او متوسطه بوده و به وظیفۀ قلیله رفتار کرده - نمازش باطل است.
مسئله 422. زن مستحاضه، اگر نتواند خود را وارسی کند، میتواند به آنچه مسلماً وظیفۀ اوست عمل کند؛ مثلاً اگر نمیداند استحاضۀ او قلیله است یا متوسطه، میتواند کارهای استحاضۀ قلیله را انجام دهد و چنانچه نمیداند متوسطه است یا کثیره، باید کارهای استحاضۀ متوسطه را انجام دهد و اگر بداند در گذشته کدام یک از آن سه قسم بوده، باید به وظیفۀ همان قسم رفتار کند.
مسئله 423. اگر خون استحاضه در باطن باشد و بیرون نیاید، وضو و غسل باطل نمیشود و چنانچه بیرون بیاید، هر چند کم باشد، وضو و غسل را به تفصیلی که گذشت، باطل میکند و باید به وظایف مستحاضه که ذکر شد، عمل کند.
مسئله 424. زن مستحاضه اگر پس از نماز خود را وارسی کند و خون نبیند، اگرچه بداند دوباره خون میآید، با وضویی که دارد میتواند نماز بگزارد.
مسئله 425. زن مستحاضه، اگر بداند از وقتی که مشغول وضو یا غسل شده، خونی از او بیرون نیامده و تا بعد از نماز هم خون در داخل عورت نیست و بیرون نمیآید، میتواند گزاردن نماز را تأخیر بیندازد.
مسئله 426. اگر مستحاضه بداند پیش از گذشتن وقت نماز، به کلّی پاک میشود، یا به اندازۀ خواندن نماز خون بند میآید، باید صبر کند و نماز را در وقتی که پاک است، طبق وظیفه بهجا آورد؛ ولی اگر احتمال می¬دهد که خون قطع می¬شود، صبر کردن لازم نیست؛ بلکه نماز را طبق وظیفه انجام می¬دهد.
مسئله 427. اگر پس از وضو و غسل، خون در ظاهر قطع شود و مستحاضه بداند که اگر نماز را تأخیر بیندازد، به مقداری که وضو و غسل و نماز را بهجا آورد، به کلّی پاک میشود، باید نماز را تأخیر بیندازد و هنگامی که به کلّی پاک شد، دوباره وضو و غسل را بهجا آورد و نماز بگزارد و اگر وقت نماز تنگ شد، لازم نیست وضو و غسل را دوباره بهجا آورد، بلکه با وضو و غسلی که دارد میتواند نماز بگزارد.
مسئله 428. مستحاضۀ کثیره و متوسطه اگر به کلّی پاک شد، باید غسل کند و چنانچه بداند از وقتی که برای نمازِ پیشین، مشغول غسل شده، دیگر خون نیامده، لازم نیست دوباره غسل کند.
مسئله 429. زن مستحاضه اگر بین وظیفهای که دارد از وضو یا غسل و نماز فاصله بیندازد، باید دوباره وضو بگیرد؛ یا غسل کند و بیفاصله مشغول نماز شود؛ ولی چنانچه خون در داخل فضای عورت نیاید، غسل لازم نیست.
مسئله 430. اگر خون استحاضۀ زن جاری باشد و قطع نشود، چنانچه برای او ضرر نداشته باشد، باید پیش از غسل و پس از آن با پنبه و مانند آن از بیرون آمدن خون جلوگیری کند و اگر همیشه جریان ندارد، فقط باید پس از وضو و غسل از بیرون آمدن خون جلوگیری کند و چنانچه کوتاهی کند و خون بیرون آید، باید احتیاط کرده و دوباره غسل کند و وضو هم بگیرد و اگر نماز هم گزارده، باید دوباره بهجا آورد.
مسئله 431. اگر هنگام غسلْ خون قطع نشود، غسل صحیح است؛ ولی چنانچه در بین غسلْ استحاضۀ متوسطه او کثیره شود، واجب است که غسل را از سر بگیرد.
مسئله 432. به احتیاط واجب، مستحاضه در تمام روزی که روزه است، به اندازۀ توان، از بیرون آمدن خون جلوگیری کند.
مسئله 433. روزۀ مستحاضهای که غسل بر او واجب است، در صورتی صحیح است که غسلهایی که برای نمازهای روزش واجب است، انجام دهد؛ نیز به احتیاط واجب، غسل نماز مغرب و عشای شبی که میخواهد فردای آن را روزه بگیرد، بهجا آورد؛ ولی اگر برای نماز مغرب و عشاء غسل نکند و برای خواندن نماز شب پیش از اذان صبح غسل کند و در روز هم غسلهایی را که برای نمازهای روزش واجب است، بهجا آورد، روزۀ او صحیح است.
مسئله 434. اگر پس از نماز عصر، مستحاضه شود و تا غروب غسل نکند، روزۀ او صحیح است.
مسئله 435. اگر استحاضۀ قلیلۀ زن پیش از نماز، متوسطه یا کثیره شود، باید کارهای متوسطه یا کثیره را که ذکر شد، انجام دهد و چنانچه استحاضۀ متوسطه او کثیره شود، باید کارهای استحاضۀ کثیره را انجام دهد و چنانچه برای استحاضۀ متوسطه غسل کرده باشد، فایده ندارد و باید دوباره برای کثیره غسل کند.
مسئله 436. اگر در بین نماز، استحاضۀ متوسطۀ زن کثیره شود، باید نماز را بشکند و برای استحاضۀ کثیره غسل کند و وضو بگیرد و کارهای دیگر آن را انجام دهد و همان نماز را بهجا آورد و چنانچه برای هیچ کدام از غسل و وضو وقت ندارد، باید دو تیمّم کند؛ یکی بدل از غسل و دیگری بدل از وضو؛ و اگر برای یکی از آنها وقت ندارد، باید به جای آن تیمّم کند و دیگری را بهجا آورد؛ ولی اگر برای تیمّم هم وقت ندارد، نمیتواند نماز را بشکند و باید نماز را تمام کند و به احتیاط واجب قضا کند؛ همچنین است اگر در میان نماز، استحاضۀ قلیلۀ او متوسطه یا کثیره شود.
مسئله 437. اگر در بین نماز، خونْ بند بیاید و مستحاضه نداند که در باطن هم قطع شده یا نه، چنانچه پس از نماز بفهمد قطع شده بوده، باید وضو، غسل و نماز را دوباره بهجا آورد.
مسئله 438. اگر استحاضۀ کثیرۀ زن متوسطه شود، باید برای نماز اول، عمل کثیره و برای نمازهای بعدی عمل متوسطه را بهجا آورد. برای مثال، چنانچه پیش از نماز ظهر استحاضۀ کثیره متوسطه شود، باید برای نماز ظهر غسل کند و برای نماز عصر و مغرب و عشاء فقط وضو بگیرد و اگر برای نماز ظهر غسل نکند و فقط به مقدار نماز عصر وقت داشته باشد، باید برای نماز عصر غسل کند و چنانچه برای نماز عصر هم غسل نکند، باید برای نماز مغرب غسل کند و اگر برای آن هم غسل نکند و فقط به مقدار نماز عشاء وقت داشته باشد، باید برای عشاء غسل کند.
مسئله 439. اگر پیش از هر نماز خون مستحاضۀ کثیره قطع شود و دوباره بیاید، برای هر نماز باید یک غسل انجام دهد، ولی اگر پس از غسل و پیش از نماز قطع شود، چنانچه وقت تنگ باشد که نتواند غسل کند و نماز را در وقت بهجا آورد، با همان غسل میتواند نماز را بهجا آورد؛ همچنین است حکم وضو.
مسئله 440. اگر استحاضۀ کثیره قلیله شود، باید برای نماز اول، کارهای کثیره و برای نمازهای بعدی کارهای قلیله را انجام دهد و چنانچه استحاضۀ متوسطه قلیله شود، باید برای نماز اول، کارهای متوسطه و برای نمازهای بعدی کارهای قلیله را بهجا آورد.
مسئله 441. اگر مستحاضه یکی از کارهایی را که بر او واجب است، حتی عوض کردن پنبه، ترک کند، نمازش باطل است.
مسئله 442. مستحاضۀ قلیله اگر بخواهد غیر از نماز کاری انجام دهد که شرط آن وضو داشتن است - مانند رساندن بدن به خطّ قرآن - باید وضو بگیرد و وضویی که برای نماز گرفته، به احتیاط واجب کافی نیست.
مسئله 443. رفتن در مسجد حرام و مسجد النبی و توقف در مساجد دیگر و خواندن آیهای که سجدۀ واجب دارد، برای زن مستحاضه اشکال ندارد؛ ولی نزدیکی شوهر با او به احتیاط واجب در صورتی حلال میشود که غسل کند، اگرچه کارهای دیگری را که برای نماز واجب است - مثل وضو و عوض کردن پنبه و دستمال - انجام نداده باشد.
مسئله 444. اگر زن در استحاضۀ کثیره یا متوسطه بخواهد پیش از وقت نماز، جایی از بدن خود را به خط قرآن برساند، باید غسل کند و وضو هم بگیرد.
مسئله 445. نماز آیات بر مستحاضه واجب است و باید برای نماز آیات هم کارهایی را که برای نماز یومیّه یاد شد، انجام دهد.
مسئله 446. هر گاه در وقت نماز یومیّه، نماز آیات بر مستحاضه واجب شود، اگرچه بخواهد هر دو را پشت سرهم بهجا آورد، باید برای نماز آیات هم تمام کارهایی را که برای نماز یومیّه او واجب است، انجام دهد و به احتیاط واجب هر دو را با یک غسل و وضو بهجا نیاورد.
مسئله 447. اگر زن مستحاضه بخواهد نماز قضا بگزارد، باید برای هر نماز کارهایی را که برای نماز ادا بر او واجب است، انجام دهد.
مسئله 448. اگر زن بداند خونی که از او خارج میشود، خون زخم نیست و شرعاً حکم حیض و نفاس را ندارد، به احتیاط واجب به دستور استحاضه عمل کند، بلکه اگر شک داشته باشد که خون استحاضه است یا خونهای دیگر، چنانچه نشانۀ آنها را نداشته باشد، به احتیاط واجب باید کارهای استحاضه را انجام دهد.