آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
قضای سجده و تشهد فراموش شده
مسئله 1300. در قضای سجده و تشهد فراموش شده - که پس از سلام نماز انجام میگیرد - باید تمام شروط نماز - مانند پاک بودن بدن و لباس و رو به قبله بودن و شرطهای دیگر - رعایت شود.
مسئله 1301. اگر چند سجده یا تشهد را فراموش کند، مثلاً یک سجده از رکعت یکم و یک سجده از رکعت دوم را فراموش کند، باید پس از نماز، قضای هر دو را با سجدههای سهوی که برای آنها لازم است، بهجا آورد و لازم نیست معیّن کند که قضای کدام یک از آنهاست.
مسئله 1302. اگر یک سجده و تشهد را فراموش کند، به احتیاط مستحب، هر کدام را اول فراموش کرده، نخست قضا کند و اگر نداند کدام اول فراموش شده، به احتیاط مستحب، یک سجده و تشهد و سپس یک سجده دیگر انجام دهد؛ یا یک تشهد و یک سجده و آنگاه یک تشهد دیگر انجام دهد، تا یقین کند سجده و تشهد را به ترتیبی که فراموش کرده، قضا کرده است.
مسئله 1303. اگر به خیال اینکه اول سجده را فراموش کرده، نخست قضای آن را بهجا آورد و پس از خواندن تشهد، به یادش بیاید که اول تشهد را فراموش کرده بود، به احتیاط مستحب، دوباره سجده را قضا کند؛ نیز اگر به گمان اینکه اول تشهد را فراموش کرده، نخست قضای آن را بهجا آورد و پس از سجده یادش بیاید که اول سجده را فراموش کرده بود، به احتیاط مستحب، دوباره تشهد را بخواند.
مسئله 1304. اگر میان سلام نماز و قضای سجده یا تشهد، کاری کند که انجام دادن عمدی یا سهوی آن در نماز، مایه باطل شدن نماز است - مانند پشت به قبله کردن - باید قضای سجده و تشهد را بهجا آورد و بنا بر احتیاط لازم، نماز را دوباره اقامه کند.
مسئله 1305. اگر پس از سلام نماز یادش بیاید که یک سجده از رکعت آخر یا تشهد رکعت آخر را فراموش کرده، باید در صورتی که همه شروط صحت نماز را دارد، قضای سجده یا تشهد فراموش شده را بهجا آورد و پس از آن دو سجدۀ سهو انجام دهد.
مسئله 1306. اگر میان سلام نماز و قضای سجده یا تشهد کاری کند که برای آن سجدۀ سهو واجب میشود - مثل آنکه سهواً حرف بزند - باید سجده یا تشهد را قضا کند و بنا بر احتیاط، دو سجدۀ سهو دیگر انجام دهد.
مسئله 1307. اگر میداند سجده یا تشهد را فراموش کرده، اما نمیداند که سجده را فراموش کرده یا تشهد را، به احتیاط واجب، هر دو را قضا کند و هر کدام را اول بهجا آورد، اشکال ندارد و باید یک بار سجده سهو نیز بهجا آورد.
مسئله 1308. اگر شک دارد که سجده یا تشهد را فراموش کرده یا نه، نه قضا واجب است؛ نه سجدۀ سهو.
مسئله 1309. اگر بداند سجده یا تشهد را فراموش کرده؛ ولی شک کند که پیش از رکوع رکعت بعد آن را انجام داده یا نه، به احتیاط واجب، آن را قضا کند.
مسئله 1310. کسی که باید سجده یا تشهد را قضا کند، اگر برای کار دیگری هم، سجدۀ سهو بر او واجب شود، باید پس از نماز، سجده یا تشهد را قضا کند و سپس سجدههای سهو را انجام دهد.
مسئله 1311. اگر شک دارد که پس از نماز، قضای سجده یا تشهد فراموش شده را انجام داده یا نه، چنانچه وقت نماز نگذشته، باید سجده یا تشهد را قضا کند و با گذشتن وقت نماز، به احتیاط مستحب، سجده یا تشهد را قضا کند.
مسئله 1312. برای قضای سجده یا تشهّد، پس از نماز نیّت میکند و سپس بدون «الله اکبر» و چیز اضافی دیگر، همان سجده یا تشهّد را قضا میکند و سپس به احتیاط، سجدۀ سهو انجام میدهد.