آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
احکام حائض
مسئله 466. چند چیز بر حائض حرام است: 1. عبادتهایی که مانند نماز باید با وضو یا غسل یا تیمّم بهجا آورده شود، ولی بهجا آوردن عبادتهایی که وضو و غسل و تیمّم برای آنها لازم نیست - مانند نماز میّت - مانعی ندارد. 2. تمام چیزهایی که بر جنب حرام است و در احکام جنابت ذکر شد. 3. آمیزش، که هم برای مرد حرام است؛ هم برای زن، اگرچه به مقدار ختنهگاه داخل شود و منی هم بیرون نیاید، بلکه به احتیاط واجب مقدار کمتر از ختنهگاه را هم داخل نکند و آمیزش در دبر زن حائض، کراهت شدید دارد.
مسئله 467. آمیزش در روزهایی هم که حیض زن قطعی نیست، ولی شرعاً باید برای خود حیض قرار دهد، حرام است، پس زنی که بیشتر از ده روز خون میبیند و باید به دستوری که بعداً ذکر میشود، روزهای عادت خویشان خود را حیض قرار دهد، شوهرش نمیتواند در آن روزها با او آمیزش کند.
مسئله 468. غیر از آمیزش، بهرهگیریهای جنسی دیگر از زن حائض - مانند بوسیدن و ملاعبه کردن - مانعی ندارد.
مسئله 469. اگر شمارۀ روزهای حیض زن به سه قسمت تقسیم شود و مرد در قسمت نخست آن، با قُبُل همسرش آمیزش کند، به احتیاط واجب باید هیجده نخود طلا کفّاره به فقیر بپردازد و در قسمت دوم، نُه نخود و در قسمت سوم، چهار نخود و نیم بپردازد؛ برای مثال، زنی که شش روز خون حیض میبیند، اگر شوهرش در شب یا روز یکم و دوم با او آمیزش کند، باید هیجده نخود طلا بپردازد و در شب یا روز سوم و چهارم، نُه نخود بدهد و در شب یا روز پنجم و ششم باید چهار نخود و نیم بپردازد.
مسئله 470. آمیزش در دبر زن حائض کفاره ندارد.
مسئله 471. لازم نیست طلای کفّاره را از طلای سکهدار بپردازد؛ ولی اگر بخواهد قیمت آن را بپردازد، باید قیمت سکهدار بپردازد.
مسئله 472. اگر قیمت طلا در وقتی که آمیزش کرده با وقتی که میخواهد به فقیر بپردازد، فرق کرده باشد، باید قیمت وقتی را که میخواهد به فقیر بدهد، حساب کند.
مسئله 473. اگر کسی هم در قسمت یکم، هم در قسمت دوم، هم در قسمت سوم حیض، با همسرش آمیزش کند، باید هر سه کفّاره را بپردازد که روی هم سی و یک نخود و نیم میشود.
مسئله 474. اگر انسان پس از آنکه در حال حیض آمیزش کرده و کفّارۀ آن را پرداخته، دوباره آمیزش کند، باز هم باید بنا بر احتیاط لازم کفّاره بپردازد.
مسئله 475. اگر با زن حائض چند بار آمیزش کند و در بین آنها کفّاره نپردازد، به احتیاط مستحب برای هر آمیزش یک کفّاره بپردازد.
مسئله 476. اگر مرد در حال آمیزش بفهمد زن حائض شده، باید فوراً از او جدا شود و چنانچه جدا نشود، به احتیاط واجب باید کفّاره بپردازد.
مسئله 477. اگر مرد با زن حائض زنا کند یا با زن حائض نامحرمی به گمان اینکه همسر اوست آمیزش کند، به احتیاط واجب کفاره بپردازد.
مسئله 478. کسی که نمیتواند کفّاره بپردازد، بهتر است که صدقهای به فقیر بپردازد و اگر نمیتواند، به احتیاط واجب استغفار کند و هر وقت توانست کفاره بپردازد.
مسئله 479. آمیزش با همسر در حال حیض، اگر از روی نادانی یا فراموشی باشد، کفاره ندارد؛ همچنین اگر به اعتقاد اینکه زن حائض است، با او آمیزش کند و سپس معلوم شود که حائض نبوده، کفاره ندارد.
مسئله 480. طلاق دادن زن در حال حیض، به گونهای که در کتاب طلاق ذکر میشود، باطل است.
مسئله 481. اگر زن بگوید حائضم یا از حیض پاک شدهام، در صورتی که دلیلی بر خلاف گفته او نباشد، ادعای وی پذیرفتنی است.
مسئله 482. اگر زن هنگام اشتغال به نماز حائض شود، نماز او باطل است.
مسئله 483. اگر زن در بین نماز شک کند که حائض شده یا نه، نماز او صحیح است؛ ولی چنانچه پس از نماز بفهمد که در میان نماز حائض شده، نمازی که خوانده، باطل است.
مسئله 484. پس از آنکه زن از حیض پاک شد، واجب است برای نماز و روزه و عبادتهای دیگری که باید با وضو یا غسل یا تیمم بهجا آورده شود، غسل کند و دستور آن، مانند غسل جنابت است؛ ولی برای نماز باید پیش از غسل یا پس از آن وضو هم بگیرد و چنانچه پیش از غسل وضو بگیرد، بهتر است.
مسئله 485. پس از آنکه زن از حیض پاک شد، اگرچه غسل نکرده باشد، طلاق او صحیح است و همسرش هم میتواند با او آمیزش کند؛ ولی به احتیاط مستحب پیش از غسل، با او آمیزش نکند؛ اما کارهای دیگری که هنگام حیض بر او حرام بوده - مانند توقف در مسجد و مسّ خط قرآن - تا غسل نکند، بر او حلال نمیشود.
مسئله 486. اگر آب به اندازهای باشد که فقط برای غسل یا وضو کفایت کند، به احتیاط واجب باید غسل کند و به جای وضو تیمم کند و اگر تنها برای وضو کفایت کند، باید وضو بگیرد و به جای غسل تیمم کند و چنانچه برای هیچ یک از آنها آب ندارد، باید دو تیمم کند؛ یکی بدل از غسل و دیگری به جای وضو.
مسئله 487. نمازهای یومیهای که زن در حال حیض نگزارده، قضا ندارد؛ ولی روزههای واجب را که نگرفته، باید قضا کند.
مسئله 488. هرگاه وقت نماز داخل شود و بداند یا مطمئن باشد که اگر نماز را تأخیر بیندازد حائض میشود، باید فوراً نماز بگزارد.
مسئله 489. اگر نماز را تأخیر بیندازد و از اوّل وقت به اندازۀ انجام دادن واجبات یک نماز بگذرد و حائض شود، قضای آن نماز بر او واجب است و در چگونگی نماز - مانند تند خواندن و کند خواندن و چیزهای دیگر - باید ملاحظۀ حال خود را بکند؛ برای مثال، زنی که مسافر نیست، اگر در اوّل ظهر نماز نخواند، قضای آن در صورتی واجب میشود که به مقدار خواندن چهار رکعت نماز با انجام دادن وضو یا تیمم از اول ظهر بگذرد و حائض شود و برای کسی که مسافر است، گذشتن وقت به مقدار خواندن دو رکعت کافی است؛ نیز باید ملاحظۀ تهیۀ مقدماتی را که در اختیار ندارد بنماید، پس اگر به مقدار فراهم آوردن آن مقدّمات و خواندن یک نماز بگذرد و حائض شود، قضای آن نماز واجب است؛ وگرنه واجب نیست.
مسئله 490. اگر در آخر وقت نماز از خون پاک شود و به اندازۀ غسل و وضو و مقدمات دیگر نماز - مانند تهیه کردن لباس یا آب کشیدن آن - و خواندن یک رکعت نماز یا بیشتر از آن وقت داشته باشد، باید نماز را بگزارد و اگر نگزارد، باید قضای آن را به جا آورد.
مسئله 491. حائض که در آخر وقت پاک شده و به اندازۀ غسل و وضو وقت ندارد، ولی میتواند با تیمم نماز را در وقت بهجا آورد، آن نماز بر او واجب نیست؛ اما اگر غیر از تنگی وقت تکلیفش تیمم است - مانند آنکه آب برایش ضرر دارد - باید تیمم کند و آن نماز را به جا آورد.
مسئله 492. اگر حائض پس از پاک شدن شک کند که برای نماز وقت دارد یا نه، باید نمازش را انجام دهد.
مسئله 493. اگر به خیال اینکه به اندازۀ تهیۀ مقدمات نماز و گزاردن یک رکعت وقت ندارد نماز نگزارد و سپس بفهمد وقت داشته، باید قضای آن نماز را بهجا آورد.
مسئله 494. مستحب است حائض در وقت نماز، خود را از خون پاک کند و پنبه و پارچه را عوض کند و وضو بگیرد و اگر نمیتواند وضو بگیرد، تیمم کند و در جای نماز رو به قبله بنشیند و به ذکر و دعا و صلوات مشغول شود.
مسئله 495. چند چیز برای حائض مکروه است؛ مانند خواندن قرآن - غیر از آیات سجدهدار که قرائت آنها حرام است - و همراه داشتن آن، رساندن جایی از بدن به حاشیه و میان خطهای قرآن و رنگ کردن موها به حنا و مانند آن.