آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
نماز عید فطر و قربان
مسئله 1589. نماز عید فطر و قربان در زمان حضور امام علیهالسلام واجب است و باید به جماعت گزارده شود و در این زمان که امام علیهالسلام غایب است، مستحب است و میتوان آن را به جماعت یا فرادا انجام داد.
مسئله 1590. محل دو خطبه در نماز عید فطر و قربان، پس از آن دو نماز است و خطبههای آنها بنا بر احتیاط، محتوای خطبههای نماز جمعه را دارد؛ یعنی حمد و ثنای الهی و شهادتین و سفارش به تقوا و قرائت سورۀ کوتاه قرآن و نشستن امام بین دو خطبه.
مسئله 1591. وقت نماز عید فطر و قربان از اول آفتاب روز عید است تا ظهر.
مسئله 1592. مستحب است نماز عید قربان را پس از بلند شدن آفتاب اقامه کنند و در عید فطر مستحب است پس از بلند شدن آفتاب افطار کنند و زکات فطره را هم بپردازند؛ یا جدا کنند و سپس نماز عید را بهجا آورند.
مسئله 1593. نماز عید فطر و قربان، اذان و اقامه ندارد و دو رکعت است که در رکعت یکم پس از خواندن حمد و سوره باید پنج تکبیر بگوید و پس از هر تکبیر یک قنوت بخواند و پس از قنوت پنجم تکبیر دیگری بگوید و به رکوع رود و دو سجده بهجا آورد و برخیزد و در رکعت دوم، چهار تکبیر بگوید و پس از هر تکبیر قنوت بخواند و تکبیر پنجم را بگوید و به رکوع رود و پس از رکوع دو سجده کند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.
مسئله 1594. در قنوت نماز عید فطر و قربان هر دعا و ذکری خوانده شود، کافی است؛ ولی بهتر است نمازگزار این دعا را به امید ثواب بخواند: «اللّ هُمَّ أهْلَ الْکِبْرِیاءِ وَ الْعَظَمَةِ وَ أهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَروتِ وَ أهْلَ الْعَفْوِِ وَ الرَّحْمَةِ وَ أهْلَ التَّقْوی وَ الْمَغْفِرَةِ أسْأَلُک بِحَقِّ هذا الْیَوْمِ الَّذِی جَعَلْتَهُ لِلْمُسلِمینَ عیداً وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ ذُخْراً وَ شَرَفاً وَ کَرامَةً وَ مَزیداً أنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أنْ تُدخِلَنی فی کُلِّ خَیْرٍ أَدْخَلْتَ فیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ أنْ تُخْرِجَنِی مِن کُلِّ سُوءٍ أخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً و آلَ مُحَمَّدٍ صَلَواتُک عَلَیْهِ وَ عَلیْهِمْ اللّ هُمَّ إِنِّی اسْألُک خَیرَ ما سَأَلَکَ بِهِ عِبادُک الصَّالِحُونَ وَ أعُوذُ بِک مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْهُ عِبادُک الْمُخْلَصُونَ».
مسئله 1595. مستحب است در نماز عید فطر و قربان حمد و سوره بلند خوانده شود.
مسئله 1596. نماز عید سورۀ مخصوصی ندارد؛ ولی بهتر است در رکعت یکم آن، سورۀ شمس (سورۀ 91) و در رکعت دوم سورۀ غاشیه (سورۀ 88) را بخوانند یا در رکعت یکم، سوره سبّح اسم (سورۀ 87) و در رکعت دوم سورۀ شمس را بخوانند.
مسئله 1597. مستحب است پیش از نماز روز عید فطر، به خرما افطار کند و در عید قربان، پس از نماز، قدری از گوشت قربانی بخورد.
مسئله 1598. مستحب است پیش از نماز عید غسل کند و دعاهایی که پیش از نماز و پس از آن در کتابهای دعا ذکر شده، به امید ثواب بخواند.
مسئله 1599. مستحب است در نماز عید بر زمین سجده کنند و در حال گفتن تکبیرها، دستها را بلند کنند.
مسئله 1600. پس از نماز مغرب و عشای شب عید فطر و بعد از نماز صبح و ظهر و عصر روز عید، نیز پس از نماز عید فطر مستحب است که این تکبیرها را بگوید: «اللهُ أکْبرُ اللهُ أکْبرُ لا إلهَ إلَّا اللهُ و اللهُ أکْبرُ اللهُ أکْبرُ وَ للهِ الْحَمْد اللهُ أکْبرُ عَلی ما هَدانا».
مسئله 1601. مستحب است انسان در عید قربان پس از ده نماز که اول آنها نماز ظهر روز عید و آخر آنها نماز صبح روز دوازدهم است، تکبیرهایی را که در مسئلۀ پیش ذکر شد، بگوید و پس از آن بگوید: «اللهُ أکْبرُ عَلی ما رَزَقَنا مِنْ بَهِیمَةِ الأنْعامِ وَ الْحَمْدُ لِلهِ عَلی ما أبْلانا» ولی اگر عید قربان را در مِنا باشد، مستحب است تا از مِنا کوچ نکرده، پس از پانزده نماز که اول آنها نماز ظهر روز عید و آخر آنها نماز صبح روز سیزدهم ذی حجه است، این تکبیرها را بگوید.
مسئله 1602. کراهت دارد نماز عید را زیر سقف بخواند.
مسئله 1603. در نماز عید هم مانند نمازهای دیگر، مأموم باید غیر از حمد و سوره، چیزهای دیگر نماز را خودش بخواند.
مسئله 1604. اگر مأموم موقعی برسد که امام مقداری از تکبیرها را گفته، میتواند به او اقتدا کند و همراه امام قنوتها را بخواند و پس از آنکه امام به رکوع رفت، باید آنچه از تکبیرها و قنوتها را که با امام نگفته، خودش بگوید و اگر در هر قنوت یک «سبحان الله» یا یک «الحمد لله» بگوید، کافی است.
مسئله 1605. اگر در نماز عید وقتی برسد که امام در رکوع است، میتواند نیّت کند و تکبیر یکم نماز را بگوید و به رکوع رود.
مسئله 1606. اگر در عدد تکبیرهای نماز و قنوتهای آن شک کند، چنانچه از محل آن تجاوز کرده، به شک خود اعتنا نکند؛ ولی چنانچه از محل آن تجاوز نکرده است، بر اقلّ بنا بگذارد و اگر بعد معلوم شود که گفته بوده، اشکال ندارد.
مسئله 1607. اگر قرائت یا تکبیرات یا قنوتها را فراموش کند و بهجا نیاورد و در رکوع یادش بیاید، نمازش صحیح است.
مسئله 1608. اگر رکوع یا دو سجده یا تکبیرةالاحرام را فراموش کند، نمازش باطل میشود.
مسئله 1609. اگر در نماز عید، یک سجده یا تشهد را فراموش کند، به احتیاط مستحب، پس از نماز آن را به قصد رجاء بهجا آورد و اگر کاری کند که برای آن در نمازهای یومیه سجدۀ سهو لازم است، به احتیاط مستحب، بعد از نماز به قصد رجاء، دو سجدۀ سهو برای آن بهجا آورد.