آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
پرداختن قیمت مال و بریء الذمّه شدن
مسئله 2064. خمس دهنده میتواند همان کالایی که به آن خمس تعلق گرفته؛ یا قیمت آن را بپردازد و با پرداختن قیمت، باید قیمت واقعی کالا را محاسبه کند و اگر کمتر از قیمت واقعی را بپردازد، به همان اندازه بریءالذمّه شده و بقیّه آن را بدهکار است.
مسئله 2065. برای بریءالذمّه شدن مکلف از خمس، دو راه وجود دارد:
یکم: عین مال یا قیمتش را به مستحق خمس بپردازد. دوم: به وکیل یا ولیِّ مستحقِ خمس تحویل دهد. چنانچه مقدار خمس را از مالش جدا کند و کنار بگذارد، پیش از تحویل آن به مستحق یا وکیل و ولیّ او، بریءالذمّه نخواهد شد.
مسئله 2066. اگر کسی از مستحقِ خمس طلبکار است، میتواند با اذن فقیه جامع الشرایط طلب خودش را از خمسی که به ذمّه دارد، محاسبه کند و بریءالذمّه شود؛ همچنین اگر کسی از مستحق سهم امام علیهالسلام طلبکار است، میتواند طلب خود را با اذن فقیه جامع الشرایط، از سهم امام علیهالسلام که بر عهده اوست، محاسبه نماید.
مسئله 2067. سیّد مستحق خمس یا فقیه جامع الشرایط نمیتوانند برای بریءالذمّه کردن بدهکار، خمس را دستگردان کنند و به مبلغ کمتری مصالحه نمایند، برای اینکه وجوب خمس برای کمک به امام علیهالسلام و سادات نیازمند است و با دستگردان کردن، نیاز سادات فقیر برطرف نمیشود. چنانچه مصلحتی وجود داشته باشد، فقیه جامع الشرایط میتواند با مبلغی دستگردان نماید؛ همچنین است اگر دستگردان جهت مهلت دادن به کسی باشد که خمس بر ذمّه دارد که در صورت مصلحت، جایز است.