آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
انواع کفّاره
مسئله 1771. کفّارۀ باطل کردن عمدی روزۀ ماه رمضان، یکی از این سه کار است: 1. دو ماه روزه گرفتن، که 31 روز آن پیاپی باشد. 2. یک بنده آزاد کردن. 3. 60 فقیر را سیر کردن که به هر فقیر یک چارک (ده سیر) طعامِ غالب آن بلد پرداخت میشود و مستحب است به هر یک از 60 فقیر 2 چارک بپردازند. اگر کسی از انجام دادن آن عاجز باشد، باید چیزی صدقه بدهد و استغفار کند.
مسئله 1772. اگر با کار حرام - مثل خوردن شراب یا عمل زنا - روزه را بهعمد باطل کند، به احتیاط واجب، کفّارۀ جمع دارد؛ یعنی هر سه کار یادشده در مسئلۀ قبلی را باید انجام دهد.
مسئله 1773. اگر روزۀ قضای ماه رمضان را بعد از ظهر باطل کند، باید 10 فقیر را سیر کند و اگر نتوانست 10 فقیر را سیر کند، 3 روز روزه بگیرد.
مسئله 1774. اگر نذر کند در روز معیّنی - مثل روز جمعه - روزه بگیرد، چنانچه عمدا روزۀ خود را در آن روز باطل کند، باید کفّارۀ یمین بپردازد؛ یعنی 10 مسکین را اطعام کند؛ یا 10 مسکین را بپوشاند و یا 1 بنده آزاد کند و در صورتی که هیچ کدام از این سه کار برایش مقدور نباشد، باید 3 روز روزه بگیرد.
مسئله 1775. اگر معتکف، مرتکب عمل جماع شود، چه در روز باشد یا شب، باید کفاره بدهد و کفّارۀ آن، یکی از سه چیز است؛ یعنی 1 بنده آزاد کند، یا 2 ماه روزه بگیرد، یا 60 فقیر را سیر کند.
مسئله 1776. اگر کسی عمداً روزۀ ماه رمضان را افطار کند و سپس به حدّ شرعی سفر کند، چه برای فرار از کفّاره باشد یا نه، قضا و کفّاره بر او واجب است.
مسئله 1777. کسی که روزۀ ماه رمضان را بهعمد افطار کند و سپس عذر روزهداری مانند بیماری، حیض، جنون، مسافرت و مانند آن برای او پدید آید، کفّارۀ افطار عمدی ساقط نیست؛ یعنی یکی از سه کار یادشده (در مسئله 1772) بر او واجب است.
مسئله 1778. اگر روزهدار با همسر خود که روزه دارد در روز ماه رمضان با رضایت او آمیزش کند، قضا و کفّاره بر هردو واجب است و به جهت معصیتی که کردهاند، باید تعزیر شوند.
مسئله 1779. اگر مرد با اجبار، از زن سلب اختیار کند و با او آمیزش کند و خانم از اول تا آخر راضی به این عمل نباشد، مرد معصیت کرده و علاوه بر قضا باید دو کفّاره بدهد و تعزیر شود، ولی روزۀ زن باطل نمیشود و کفّاره و تعزیر ندارد.
مسئله 1780. اگر در حال روزۀ ماه رمضان، مرد با همسر خود آمیزش کند و خانم ابتدا راضی به این کار باشد، ولی در ادامۀ عمل ناراضی باشد، مرد و زن هر دو باید کفاره بپردازند و تعزیر شوند و قضا را بهجا آورند.
مسئله 1781. اگر مرد با همسر خود در روزۀ رمضان آمیزش کند و خانم ابتدا راضی نباشد، ولی در ادامه راضی شود، مرد باید دو کفّاره بپردازد و تعزیر شود و زن باید قضای روزه را بگیرد.
مسئله 1782. اگر زن در روزۀ ماه رمضان، شوهرش را وادار کند که با او آمیزش کند، زن معصیت کرده و علاوه بر قضا باید یک کفاره بپردازد.
مسئله 1783. اگر در ماه رمضان مرد مسافر باشد، یا با داشتن عذری دیگر، روزه نداشته باشد، نباید همسر روزهدار خود را به آمیزش وادار کند؛ ولی اگر مرتکب چنین عملی شد، کفّاره ندارد.
مسئله 1784. دادن کفّاره، واجب فوری نیست؛ ولی مکلف نباید به گونهای تأخیر بیندازد که مایۀ سستی و بیاعتنایی به امر خدا شود.
مسئله 1785. اگر کسی برای باطل کردن عمدی روزۀ ماه رمضانْ کفّارهای به عهده او باشد، دیگری نمیتواند تبرعاً به نیابت از او، از عهدۀ کفّاره برآید؛ مثلاً به جای او 60 روز روزه بگیرد.
مسئله 1786. در اطعام به 60 فقیر، باید به هر کدام، 1 چارک پرداخت شود و فرقی بین بچه و بزرگسال نیست و نمیتوان به یک نفر، دو سهم یا بیشتر پرداخت کرد.