آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
نماز قضای پدر و مادر
مسئله 1453. نماز قضای پدر (و به احتیاط واجب مادر) بر پسری که در زمان مرگ پدر از همه پسران بزرگتر است، واجب است و اگر میّت پسر نداشت، قضا بر دختران او واجب نیست. اگر پسر بزرگتر یقین داشته باشد که پدر (و به احتیاط واجب مادر) او به جهت عذری نماز قضا بر عهده دارند، مانند اینکه نماز آنان در سفر یا در حال بیماری قضا شده یا بر اثر سهلانگاری و یاد نگرفتن احکام به صورت فاسد اقامه شده، بر او واجب است که بعد از مرگش آنها را بهجا آورد؛ یا برای او اجیر بگیرد؛ ولی نمازهایی که از روی نافرمانی و طغیان و عناد ترک شده قضا ندارد؛ نیز روزهای را که در سفر نگرفته، اگرچه نمیتوانسته قضا کند، واجب است که پسر بزرگتر قضا کند؛ یا برای او اجیر بگیرد.
مسئله 1454. بر پسر بزرگتر فقط نمازهای قضای پدر (و به احتیاط واجب مادر) واجب است؛ اما نماز قضای جدّش که بر پدرش به عنوان پسر بزرگتر واجب بود، یا نمازهای اجارهای که بر ذمّه پدر باشد، بر او واجب نیست که بهجا آورد.
مسئله 1455. لازم نیست پسر بزرگتر وارث میت باشد، بنابراین حتی اگر از ارث به یکی از اسباب منع - مانند قتل ممنوع - باشد، قضا بر او به احتیاط واجب است.
مسئله 1456. چنانچه دو پسر با یکدیگر دوقلو بوده یا از دو مادر باشند، آن پسری که زودتر متولّد شده است، بزرگتر است، هرچند نطفۀ دیگری زودتر منعقد شده باشد.
مسئله 1457. در صورتی که میّت پسر نداشته باشد و وصیت به قضا کرده باشد، باید از ثلث مال او انجام داد.
مسئله 1458. اگر پسر بزرگتر شک دارد که پدر یا مادر نماز و روزه قضا داشته یا نه، چیزی بر او واجب نیست.
مسئله 1459. اگر پسر بزرگتر بداند که پدر یا مادرش نماز قضا داشته و شک کند که بهجا آورده یا نه، واجب است قضا کند.
مسئله 1460. اگر معلوم نباشد که پسر بزرگتر کدام است، قضای نماز و روزۀ پدر یا مادر بر هیچ کدام از پسرها واجب نیست؛ ولی به احتیاط مستحب، قضای نماز و روزۀ او را میان خودشان قسمت کنند، یا برای انجام دادن آن قرعه بزنند.
مسئله 1461. اگر میّت وصیت کرده باشد که برای نماز و روزۀ او اجیر بگیرند، بعد از آنکه اجیر، نماز و روزه او را به صورت صحیح بهجا آورد، بر پسر بزرگتر چیزی واجب نیست.
مسئله 1462. اگر پسر بزرگتر بخواهد نماز پدر یا مادر را بهجا آورد، باید به تکلیف خود عمل کند؛ برای مثال، در قضای نماز صبح و مغرب و عشاء حمد و سوره را باید بلند بخواند.
مسئله 1463. کسی که خودش نماز و روزۀ قضا دارد، اگر نماز و روزۀ پدر و به احتیاط واجب مادر هم بر او واجب شود، هر کدام را نخست بهجا آورد، صحیح است.
مسئله 1464. اگر پسر بزرگتر موقع مرگ پدر یا مادر نابالغ یا دیوانه باشد، با بالغ شدن یا عاقل شدن، باید نماز و روزۀ پدر یا مادر را قضا کند و چنانچه پیش از بالغ یا عاقل شدن بمیرد، بر پسر بعدی چیزی واجب نیست.
مسئله 1465. اگر پسر بزرگتر پیش از آنکه نماز و روزۀ پدر یا مادر را قضا کند بمیرد، بر پسر دوم چیزی واجب نیست.
مسئله 1466. اگر برعهده کسی نماز یا روزه قضا بود و وصیت نکرد و مرد و ورثه او هم از آن ناآگاه بودند و شخصی مجانی و قربة الی الله آنها را انجام داد، ذمه او تبرئه میشود.