آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
اذان و اقامه
نظر حضرتعالی درباره رجوع به مجتهد حی اعلم از میّت چیست؟
واجب است.
87/8/26
اگر کسی در اعلمیت مجتهد حی نسبت به مجتهد میّت شک کند، و یا اینکه هر دو [مجتهد حی و میت] را در اعلمیت مساوی بداند، وظیفهاش چیست؟
در هر دو فرض، رجوع به حی جایز است.
87/8/17
اگر مکلف نداند مرجعش در مسئلهای احتیاط واجب کرده و به صورت ناخودآگاه طبق فتوای فالاعلم عمل نماید، آیا عمل او صحیح است؟
عمل وی با استناد به فالاعلمِ واجد شرایط، صحیح است، هرچند بعد از عمل باشد.
87/8/22
آیا حکم حاکم مقدم بر فتوای مرجع تقلید است؟
حکم حاکم جامع شرایط افتاء مقدم است.
89/3/5
نظر حضرتعالی درباره افزودن کلمه شهادت «أشهد أنّ فاطمة الزّهراء عصمة الله الکبری و حجّة الله علی الحجج» به قصد ثواب و رجاء، در فصول اذان و اقامه، پس از شهادت به ولایت امیر مؤمنان علیهالسلام چیست؟
1. هیچ تردیدی در عصمت حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام نیست.
2. هیچ شکّی در حجّت الهی بودن آن حضرت نیست.
3. شهادت مزبور در خارج اذان و اقامه گفته شود؛ نه در فصول آن دو.
نظر حضرتعالی درباره نماز استداره [در مسجد الحرام] کدام است؟ آیا در چنین شرایطی ما مجاز به خواندن نماز به جماعت هستیم؟
نماز استداره در صورت عدم تقدّم مأموم بر امام صحیح است.
در نماز جماعت مسجد النبی و مسجد الحرام، گاهی اتصال برقرار نیست؛ آیا بدون اتصال، نماز اقامه شده صحیح است؟ همچنین است پیشانی گذاشتن بر فرش به جای مُهر.
با توجه به اوضاع مزبور صحیح است.
اقتدا به امام جماعت در مسجد النبی و مسجد الحرام و مساجد محل سکونت در این دو شهر در ایام حج و عمره و نیز سجده بر روی فرش در این مساجد چه حکمی دارد؟
بفرمایید حکم نماز استدارهای در مسجد الحرام که مأمومین رو به روی امام و یا جلوتر از او قرار میگیرند چیست؟
1. اقتدا به امام جماعت در مساجد مرقوم و شرکت در نماز جماعت مزبور، صحیح و واقعی ثانوی است.
2. سجده بر روی فرش در موارد ضروری جایز است.
3. لازم است فقه اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام در مجامع علمی جهان اسلام تبیین شود تا پیروان هر مذهبی بدون تقیۀ خوفی یا مداراتی، وظیفه خود را آزادانه انجام دهند.
4. نمازِ استدارهای در مسجد الحرام، در صورتی که مأموم جلوتر از امام نسبت به کعبه نباشد، جایز است.
87/2/2
پشت بام مسجد النبی که دیوار اطراف پشت بام بیش از قامت انسان بلند است و هیچ طرف صفهای جماعت مسجد پیدا نیست آیا اقتدا با این وضع صحیح است؟
1. در صورتی که به وسیله یکی از مأمومها که حاجبی ندارد اتصال حاصل شود اقتدا صحیح است.
2. در صورتی که به هیچ وجه اتصالِ بدون حجاب حاصل نباشد، برای مردها صحیح نیست.
24 آبان 1388
نظر حضرتعالی درباره موسیقی مطرب و غیرمطرب چیست و ملاک تشخیص آن چیست؟
آنچه مایۀ فراموشی خدا و سبب ارتکاب گناه میشود، حرام است و تشخیص آن به عهده عقلای متشرّع است.
74/1/31
برنامههایی که از طریق صداوسیمای ایران پخش میشود از قبیل موسیقیهای سنّتی و پاپ و نیز فیلمهای ایرانی که مراعات حجاب در آن نشده است و نیز فیلمهای خارجی که بدن زنان نیمهعریان است چه حُکمی دارد؟
1. در صورتی که مخصوص مجلس گناه نبوده و سبب فتنه و گناه نشود اشکال ندارد.
2. نگاه کردن به مو و بدن زن مسلمان (غیر از کف و صورت) که آشناست، بیاشکال نیست.
نظر شما در مورد موسیقیهایی که از تلویزیون پخش میشود، چیست؟
اگر لهو نبوده و سبب گناه نباشد، اشکالی ندارد.
74/4/8
یاد گرفتن موسیقی و استفاده از آن در مجالس و شرکت در کلاس چه حُکمی دارد؟
1. موسیقیِ مخصوص مجلس گناه حرام است.
2. موسیقیِ آزاد که ویژه مجلس گناه نیست، در صورتی که همراه با گناه دیگر نباشد، حلال است.
83/2/23
نظر حضرتعالی درباره سودی که بانکها میدهند، چیست؟
اگر به عنوان مضاربه یا جایزه باشد، اشکالی ندارد.
74/7/26
سپردههای بلندمدت یا کوتاهمدت در بانک و پرداخت سود توسط بانک بابت آنها چه حکمی دارد؟
اگر برابر عقود اسلامی، مانند مضاربه باشد، جایز است و سود آن حلال است.
شخصی متولّی سقّاخانهای بوده و بخشی از نذورات مردم به سقّاخانه را که در اختیارش قرار داشته، در حساب شخصی خود در بانک گذاشته است؛ بعد از مدتی یک دستگاه ماشین به عنوان جایزه به نامش در آمده است.
سؤال این است:
آیا جایزهای که از بانک برای این حساب قرار داده شده برای صاحب حساب است یا برای سقّاخانه؟
با توجه به اینکه مقداری از این پول برای سقّاخانه بوده، جایز میدانید که ماشین فروخته شده پولش در امورات سقّاخانه مصرف شود و یا با توجه به اصرار شورا و دهیاری محل در عام المنفعه مصرف شود؟
جایزه یادشده برابر قانون بانک عمل شود. اگر معیار جایزه دادن حساب بانکی داشتن است و مقدار زائد پول اصلاً دخیل نیست، جایزه مذکور متعلق به صاحب حساب است و اگر مقدار زائد پول دخیل در آن است جائزه به نسبت حساب دفترچه و پول زائد تقسیم شود.
نذورات سقّاخانه باید همانجا صرف شود و ثواب آن به روح مطهّر حضرت ابوالفضل ع اهداء گردد.
88/8/5
گروهی با هدف رفع مشکلات اهالی محله و نیازمندان، اقدام به تأسیس صندوق خیریه کردهاند.
1. آیا میتوان مبالغ جمعآوری شده را برای انجام فعالیتهای اقتصادی و با هدف کمک هر چه بیشتر به مستمندان، سرمایهگذاری کرد؟
2. آیا میتوان وجوه جمعآوری شده را به صورت قرضالحسنه، به نیازمندان پرداخت کرد؟
3. آیا میتوان به مدت یکسال یا بیشتر، مبالغ را کنار گذاشت و آنگاه اقدام به توزیع آن کرد؟
4. توصیه حضرتعالی برای مصرف بهینه این پولها چیست؟
5. آیا میتوان وجوه جمعآوری شده را در مراسم بزرگداشت ائمه اطهار علیهم السلام صرف کرد؟
6. در پایان از حضرتعالی تقاضا میکنیم، نصیحت و توصیهای پدرانه به فرزندان خود بنمایید.
1. با آگاهی صاحبان سرمایه و رضایت آنان و انطباق با عقود مشروع، جایز است.
2. برابر اساسنامهای که با امضای صاحبان سرمایه باشد، جایز است.
3. با توافق صاحبان سهام جایز است؛ ولی بعد از گذشت سال، اگر خمس آن اموال قبلاً پرداخت نشده، اول باید خمس آنها داده شود؛ آنگاه اقدام به مصرف شود.
4. [با این پولها] تولید و ایجاد شغل صادق [شود]؛ نه کسب کاذب.
5. صرف اموال در تعظیم شعایر با رضایت صاحبان سهام، بیاشکال است.
6. تلاش در تولید کالای سودمند و قناعت در مصرف [داشته باشد]. از حضرت ختمیمرتبت چنین دعایی نقل شده است: «اللهمّ انّا نسألک نفساً مطمئنّةً تؤمن بلقائک و ترضی بقضائک و تقنع بعطائک». امید است با این نیایش، مشمول رحمت خاصّ الهی قرار گیریم.
81/4/12
در برخی تعاونیهای دوستانه، هر ماه به قید قرعه، به یک نفر وام داده میشود و هر نفر باید مبلغی افزون بر آنچه وام گرفته است، برگرداند تا حقّ نفرات آخر که وام دیرتر به آنها میرسد، ضایع نشود. آیا پرداخت این مبلغ اضافه ربا به شمار میآید؟
1. قرض به شرط زیاده، ربا است.
2. چیزی که به عنوان کارمزد پرداخت میشود، جایز است.
81/3/22
قیام
ماهیت قیام متصل به رکوع چیست؟ آیا وجودی جدا از قیام هنگام قرائت دارد؟
قیام متصل به رکوع، مانند قیام در حال تکبیرة الاحرام، رکن است و قیام در حال قرائت، واجب غیر رکنی است.
1381/4/16
در صورت جدایی قیام هنگام قرائت از قیام متّصل به رکوع، معنای اتصال چیست؟
معنای اتصال آن است که رکوع بعد از قیام باشد و بین قیام قبلی و رکوع بعدی، حالتی غیر از قیام فاصله نشود.
1381/4/16
قرائت
شخصی ناخواسته و بر اثر پرش حنجرهاش کلمهای از قرائت را جهراً (با صدای بلند) میخواند، در حالی که میبایست بدون جهر بخواند؛ آیا باید آن را تکرار کند یا نه؟
احوط، تکرار است.
1381/4/16
حکم فراگیری علم تجوید به طور کامل در مورد قرائت قرآن و به طور خاص در مورد قرائت نماز چه میباشد؟
1 - فراگیری قرائت صحیح برای نماز لازم است.
2 - رعایت برخی از قواعد تجوید در نماز لازم نیست.
3 - رعایت قواعد تجوید در قرائت قرآن خوب است.
1381/11/1
سجده
استفاده از مهرهای سنگی (غیر زینتی) در مساجد، نمازخانهها و اماکن چه حکمی دارد؟
1. سجده بر سنگ مزبور جایز است.
2. سجده بر تربت حضرت سیدالشهداء افضل است.
1389/3/5
آیا سجده بر کاغذ صحیح است؟
سجده بر کاغذ ساخته از چیزی که سجده بر آن جایز نیست مشکل است.
بعد از نمازی که سجده سهو در آن واجب شده است، به جا آوردن سجده سهو، برای آن نماز مقدّم است یا سجده بر اثر سهو در نمازهای گذشته؟
انجام دادن سجدۀ سهو فوری است. ترتیب واجب نیست و اولی تقدیم سجدۀ سهو نمازی است که به آن اشتغال داشت.
1381/4/16
اگر در سجده سهو اشتباهاً ذکری دیگر بگوید، حکمش چیست؟
سجده سهو باطل نمیشود.
1381/4/16
تشهد
1. آیا در تشهد نماز خواندن شهادت سوم یعنی «أشهد أنّ علیّاً أمیرالمؤمنین ولیّالله وأولاده المعصومین حجج الله» جایز است یا نه؟ آیا مبطل نماز است یا نه؟
2. آیا در رکوع و سجود و قنوتِ نماز خواندن «الحمد لله الذی جعلنا من المتمسّکین بولایة علیبنأبیطالب» جایز است یا نه؟ آیا مبطل نماز است یا نه؟
1. اهلبیت عصمت و طهارت علیهم السلام عِدْل قرآن و حَکَمْ و حجّت بالغۀ الهیاند.
2. از شهادت سوم در نماز جدّاً پرهیز شود.
3. درخواست ادامۀ تولّیِ آن ذوات مقدّس، در قنوت و مانند آن جایز است.
87/1/22
قنوت
نمازگزاری که هنوز ذکر قنوت او تمام نشده، دستش را حرکت دهد یا پایین آورد یا قبل از بالا بردن، شروع کند به خواندن قنوت، نمازش چه حکمی دارد؟
اشکال ندارد.
1381/4/16
آداب نماز
رعایت نکردن صحیح بعضی مستحبات نماز (مثلاً بالا بردن صحیح دست در تکبیر) چه حکمی دارد؟
اشکال ندارد.
1381/4/16
نماز جمعه
آیا بعد از نماز جمعه و عصر، خواندن مجدّد نماز ظهر و عصر و یا تنها عصر لازم است؟
نماز جمعه وظیفه نماز ظهر روز جمعه است. اعاده ظهر یا عصر، [هیچیک] لازم نیست.
1380/12/1
نظر حضرتعالی راجع به نماز جمعه در زمان غیبت امام زمان عجلاللهفرجهالشریف چیست؟
نماز جمعه در عصر غیبت امام علیهالسلام واجب تخییری است.
89/3/5