آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
احکام ضمانت
ضمانت پزشک
اگر پزشکی به اشتباه دارویی را تجویز نماید و پرستار نیز بر اساس نسخهای که پزشک پیچیده دارو را به بیمار بخوراند و بیمار بر اثر خوردن دارو بمیرد، آیا پزشک که سبب تلف بوده ضامن است؛ یا پرستار که مباشر تلف بوده؟ در صورتی که پزشک ضامن باشد، دلیل آن را بفرمایید؟
1. اگر پزشک حاذق به دست خود دارویی را به بیمار بخوراند یا به وی دستور خوردن یا استعمال آن را بدهد و ضرری به بیمار برسد یا بمیرد، پزشک ضامن است، هر چند متخصص باشد.
2. اگر پزشک حاذق دستوری ندهد، بلکه فقط نظر طبّی خود را نسبت به فلان بیماری و راه درمان آن به فلان دارو را ارائه نماید و بیمار شخصاً اقدام نماید و ضرری به او برسد، طبیب ضامن نیست.
3. اگر پرستار بفهمد که دارو اشتباه است، در حال علم عمداً دارو را به خورد بیمار دهد، شریکدر ضمان است.
4. اگر پرستار آگاه نباشد و فقط طبق دستور پزشک دارو را به بیمار بدهد، ضامن نیست.
5. دلیل ضمان، قاعدۀ اتلاف است که از نصوص معتبر استفاده میشود.
6. در احکام یادشده فرقی نیست بین آنکه پزشک اجرت بگیرد؛ یا رایگان باشد.
دی 86
ضمانت دانشجوی پزشکی
خانمی هستم 53 ساله، حدود 35 سال پیش به عنوان دانشجو، برای دورۀ یادگیری، وارد بیمارستان شدم، خانم پرستاری به من آمپولی دادند و به جای اینکه بگویند این آمپول را بریز داخل سرم، گفتند بزن به سرم، من هم آمپول را به مخزن سرم تزریق کردم. بیمار - که دختر بچهای بود - متأسفانه درگذشت و من پس از چند روز، از درگذشتن او باخبر شدم. این در حالی بود که در سن قانونی نبودم و از احکام شرعی هم چیزی نمیدانستم. گمان میکردم مسئولیتی متوجه من نیست. اکنون این پرسش برای من مطرح است:
1. آیا در فرض مسئله، دیهای بر ذمّۀ من است؟
2. با فرض ثبوت دیه، اینجانب تمکّن مالی برای پرداخت آن ندارم و تنها دارائی من یک مسکن شصت متری است آیا باید آن را بفروشم؟
3. با فرض ثبوت دیه بر عهدۀ من، آیا باید پدر و مادرش را پیدا کنم و به آنان بپردازم؟
4. آیا کفاره قتل غیر عمد نیز، در اینجا مطرح است و حکم آن چیست؟
1. سن شما در هنگام تزریق، سن تکلیف بوده است؛
2. اگر عمداً در تزریق کوتاهی نکردید و مرگ آن کودک به تزریق شما بود، ضامن دیه - که نصف دیه پسر هست - خواهید بود؛
3. اگر ثابت نشد که تزریق شما سبب مرگ آن دختر بچه شد، ضامن دیه نیستید؛
4. بر فرض ثبوت دیه، بر شما لازم است پدر و مادر آن کودک را شناسایی نمایید تا اگر رضایت ندادند دیه را به آنان بپردازید؛
5. اگر نتوانستید پدر و مادر یا طبقه بعدی از وارثان را بشناسید، باید به عنوان مجهولالمالک به فقیه جامع شرائط پرداخت شود و در صورت عدم تمکّن، با استغفار بخشوده خواهید شد؛
6. کفارهای که میتوانید انجام دهید، [این است که] شصت مسکین را تدریجاً یک بار غذا دهید.
1393/2/24
ضمانت شرکت پست
شرکت پست که با أخذ کارمزد و دادن رسید عهدهدار رساندن محمولهای جهت تحویل در شرکت پست شهر مقصد شده است آیا در صورت فقدان و حیف و میل محموله متعهدٌله، به دلیل قصور و سهلانگاری کارکنان شرکت پست (شهر مقصد) در قبال جبران ضرر و زیان متعهدٌله ضامن است یا خیر؟
1. شرکت پست در صورت تقصیر و سهلانگاری عمدی ضامن است.
2. شرکت مزبور در صورت عدم تقصیر با پدید آمدن حوادث غیر مترقّبه ضامن نیست.
87/11/10
دیون مالی
کسی که به دیگری بدهی دارد:
اگر مبلغ معلوم و طلبکار معلوم است: آن را پرداخت میکند؛
اگر مبلغ معلوم و طلبکار نامعلوم یا به او اصلاً دسترسی ندارد: رد مظالم میدهد؛
اگر مبلغ نامعلوم و طلبکار معلوم است: باید استرضاء یا مصالحه یا اگر قدر متیقنی دارد پرداخت نماید؛
اگر مبلغ نامعلوم و طلبکار نامعلوم است: اگر مال در ضمن اموال دیگر باشد، خمس پرداخت میکند و اگر به ذمّه است، با حاکم شرع مصالحه میکند.
خسارت های آبرویی
اگر کسی به دیگری تهمت بزند یا [از او] غیبت کند و امثال آن: در صورتی که آن شخص مطّلع شده باشد، باید او را به هر نحو راضی کند و طلب حلالیّت نماید؛ و اگر مثلاً غیبت نموده ولی غیبت شونده مطّلع نباشد، گفتن به وی (مخصوصاً با فرض مفسده و ایذای وی) لازم نیست و استغفار برای خود و او و جبران به قدر مقدور کفایت میکند.