آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
کم یا اضافه کردن اجزاء و کم کردن شروط نماز
مسئله 1313. هرگاه چیزی از واجبات نماز را به عمد کم یا اضافه کند، اگرچه یک حرف آن باشد، نماز باطل است.
مسئله 1314. اگر با ندانستن حکم شرعی، چیزی از اجزای نماز را کم یا اضافه کند، چنانچه آن جزءْ رکن نباشد و نمازگزار جاهل قاصر باشد، نمازش صحیح است و اگر نمازگزار جاهل مقصّر باشد، به احتیاط واجب، نماز او باطل است.
مسئله 1315. اگر در بین نماز یا پس از آن بفهمد وضو یا غسلش باطل بوده، یا بدون وضو یا غسل مشغول نماز شده، باید نماز را دوباره با وضو یا غسل بهجا آورد و اگر وقت گذشته، قضا کند.
مسئله 1316. اگر با رسیدن به رکوع یادش بیاید که دو سجده از رکعت پیش را فراموش کرده، نمازش باطل است و اگر پیش از رسیدن به رکوع یادش بیاید باید برگردد و دو سجده را بهجا آورد و برخیزد و حمد و سوره یا تسبیحات را بخواند و نماز را تمام کند و دو سجدۀ سهو برای ایستادن زائد انجام دهد.
مسئله 1317. اگر پیش از گفتن «السَّلامُ عَلَیْنا» و «السَّلامُ عَلَیْکُمْ» یادش بیاید که دو سجدۀ رکعت آخر را بهجا نیاورده، باید دو سجده را انجام دهد و دوباره تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو سجدۀ سهو برای تشهد زائد انجام دهد.
مسئله 1318. اگر پیش از سلام نماز یادش بیاید که یک رکعت یا بیشتر، از آخر نماز را نگزارده، باید مقدار فراموش شده را بهجا آورد.
مسئله 1319. اگر پس از سلام نماز یادش بیاید که یک رکعت یا بیشتر از آخر نماز را نگزارده، چنانچه کاری انجام داده که چنانچه در نماز به عمد یا سهو رخ دهد، نماز را باطل میکند - مانند پشت به قبله کردن - در این صورت، نمازش باطل است؛ اما اگر چنین کاری انجام نداده، باید فوراً مقدار فراموش شده را بهجا آورد و دو سجدۀ سهو برای سلام زائد انجام دهد.
مسئله 1320. هرگاه پس از سلام نماز عملی انجام دهد که اگر در نماز به عمد یا سهو رخ دهد، نماز را باطل میکند - مانند پشت به قبله کردن - و سپس یادش بیاید که دو سجدۀ آخر را بهجا نیاورده، نمازش باطل است؛ ولی چنانچه پیش از انجام دادن کاری که نماز را باطل میکند، یادش بیاید، باید برگردد و دو سجده فراموش شده را بهجا آورد و تشهد و سلام را دوباره بگوید و دو سجدۀ سهو برای سلامی که اوّل گفته، بهجا آورد و نمازش صحیح است و به احتیاط مستحب، اصل نماز را پس از آن اعاده کند.
مسئله 1321. اگر بفهمد نماز را پیش از وقت، یا پشت به قبله یا به سمت راست یا به طرف چپ قبله بهجا آورده، باید دوباره نماز بگزارد و اگر وقت گذشته، باید قضا کند.