آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
ششم. شک در نماز مستحبّی
مسئله 1242. اگر در شمارۀ رکعتهای نماز مستحبی شک کند، چنانچه طرف بیشتر شک، نماز را باطل میکند، باید بر کمتر بنا بگذارد؛ مثلاً در نافلۀ صبح شک کند که دو رکعت بهجا آورده یا سه رکعت، باید بنا بگذارد که دو رکعت بهجا آورده است؛ ولی اگر عدد بیشتر شک نماز را باطل نمیکند - مثلاً شک کند که دو رکعت انجام داده یا یک رکعت - به هر طرف شک عمل کند، نمازش صحیح است.
مسئله 1243. کم شدن رکن در نماز نافله، به احتیاط واجب، آن را باطل میکند؛ ولی اضافه شدن رکن آن را باطل نمیکند، پس اگر یکی از کارهای نافله را فراموش کند و هنگامی یادش بیاید که مشغول رکن بعد از آن شده، باید برگردد و آن کار را انجام دهد و دوباره آن رکن را بهجا آورد؛ برای مثال، اگر در رکوع یادش بیاید که سوره را نخوانده، باید برگردد و سوره را بخواند و دوباره به رکوع رود.
مسئله 1244. اگر در یکی از کارهای نافله - خواه رکن باشد یا غیر رکن - شک کند، چنانچه محل آن نگذشته، باید بهجا آورد و اگر محل آن گذشته، به شک خود اعتنا نکند.
مسئله 1245. گمان در رکعتهای نماز مستحبی، حکم شک را دارد؛ یعنی میتوان بنا را بر اقل یا اکثر نهاد، هرچند احتیاط، عمل به گمان است، در صورتی که سبب بطلان نباشد.
مسئله 1246. اگر در نماز نافله کاری کند که برای آن در نماز واجب سجدۀ سهو واجب میشود - مثلاً یک سجده یا تشهد را فراموش کند - لازم نیست پس از نماز، سجدۀ سهو یا قضای سجده و تشهد را بهجا آورد.
مسئله 1247. اگر شک کند که نماز مستحبی را بهجا آورده یا نه، چنانچه آن نماز مانند نماز جعفر طیّار وقت معیّن نداشته باشد، بنا بگذارد که بهجا نیاورده است و چنانچه در نافلههایی مانند نافلۀ یومیه - که وقت معیّن دارد - چنین شکی پیش از گذشتن وقت آن، پیش آید، همین حکم جاری است؛ ولی اگر پس از گذشتن وقت شک کند که بهجا آورده است یا نه، به شک خود اعتنا نکند.