آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
اجاره بها
مسئله 2362. اجارۀ زمین، جهت زراعت، در صورتی که اجارهبهای آن، محصول همان زمین قرار داده شود، باطل است و اگر اجارهبها محصولِ زمین دیگر باشد، یا کلّی در ذمّه قرار گیرد، اشکالی ندارد، هرچند آن را از حاصل همان زمین پرداخت کند.
مسئله 2363. کسی که چیزی را اجاره داد، حق ندارد پیش از تحویل آن به مستأجر، اجارهبها را بخواهد؛ نیز اگر برای انجام دادن کاری اجیر شد، نمیتواند پیش از انجام دادن آن کار، اجرت را درخواست کند، مگر در صورت شرط یا رسم پذیرفته شده.
مسئله 2364. هرگاه اجارهدهنده مورد اجاره را در اختیار مستأجر قرار دهد، میتواند اجارهبها را طلب کند، هرچند مستأجر نخواهد آن را تحویل بگیرد؛ یا تا پایان مدت اجاره از آن استفاده نکند.
مسئله 2365. اگر کسی اجیر شد که در زمان معیّن کاری را انجام دهد، به صورتی که محور اصلی اجاره، «کار در زمانِ محدود» باشد و در آن مدت، آمادۀ انجام دادن کار شد، حق درخواست اجرت را دارد، هرچند صاحب کار به او رجوع نکند و او نیز برای خود یا دیگری کار کند؛ ولی اگر محور اصلی اجاره، «واگذاریِ زمانِ معیّن» باشد، به گونهای که اجیرکننده مالک مدّت محدود شد، اجیر حق ندارد بدون اذن اجیرکننده، کاری برای خود یا دیگری انجام دهد و اگر انجام داد و او راضی شد، پولی که در برابر کار دوم قرار دارد، مال اجیرکننده است و اجیرشونده فقط اجرت اصلی خود را از او طلب میکند.
مسئله 2366. اگر پس از تمام شدن زمان اجاره، معلوم شود که اجاره باطل بود و چیزی که مورد اجاره واقع شد، منفعت حلال دارد، مستأجر باید مبلغی به مقدار متعارف (اجرت مثل) را به عنوان اجارهبها بپردازد؛ نه مبلغ تعیینشده را؛ خواه اجارهبهای معمول، کمتر از مقدار قراردادشده باشد یا بیشتر. اگر در اثنای زمان اجاره، بطلان اجاره معلوم شود، برای مدت گذشته اجارهبهای متعارف (اجرت مثل) پرداخت میشود.