آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
موارد جواز شکستن نماز واجب
مسئله 1205. شکستن نماز واجب از روی اختیار و بیعذر حرام است و شکستن آن سهواً یا در حالت عذر حرام نیست؛ ولی برای هر هدف مهم و مشروع فردی یا اجتماعی، دینی یا دنیایی - مانند حفظ جان، بدن، مال، آبروی خود یا مؤمن دیگر و حراست از حکم شرعی - مانعی ندارد.
مسئله 1206. اگر حفظ جان خود شخص یا کسی که حفظ جان او واجب است یا حفظ مالی که نگهداری آن واجب است یا حفظ حکمی از احکام شرع، بدون شکستن نماز ممکن نباشد، شکستن آن به عنوان مقدمه واجب لازم است؛ ولی شکستن نماز برای غرضهایی که چندان مهم نیستند - مانند مالی که اهمیت ندارد - مکروه است.
مسئله 1207. ادای دِین طلبکار پس از رسیدن وقت آن، واجب فوری است، مگر با اذن طلبکار. اگر وقت نماز وسیع است و نمازگزار در آغاز نماز است و طلبکارِ محتاجِ به مال خود، بر ادا اصرار دارد، چنانچه نمازگزار بتواند در بین نماز، بیآنکه از حال نماز خواندن خارج شود، طلب او را بپردازد، باید در همان حال بپردازد و اگر بدون شکستن نماز، پرداختن طلب او ممکن نیست، بدهکار باید نماز را قطع و دین طلبکار را ادا کند و اگر در پایان نماز یا وقت نماز تنگ است و ادای دین در حال نماز ممکن نیست، بدهکار میتواند نماز را قطع کند، هرچند قطع آن بر وی واجب نیست.
مسئله 1208. اگر در میان نماز، مسجد نجس شود، یا نمازگزار در بین نماز بفهمد که مسجد نجس است، چنانچه وقت تنگ باشد، شکستن نماز جایز نیست و باید نماز را تمام کند. و اگر وقت وسعت دارد شکستن نماز واجب نیست، مگر پس از تمام شدن نماز، پاک کردن مسجد ممکن نباشد که در این حال، شکستن آن واجب است. البته اگر تطهیر مسجد در میان نماز صورت نماز را به هم نمیزند یا موجب از بین رفتن موالات و پیدرپی بودن آن نباشد، باید در میان نماز و بدون قطع آن، مسجد را پاک کند و سپس بقیۀ نماز را بهجا آورد و اگر تطهیر آن، صورت نماز را به هم میزند، باید نماز را بشکند و پس از تطهیرِ مسجد نماز را بهجا آورد.
مسئله 1209. در موردی که شکستن نماز لازم است، لزوم آن، مقدمۀ ادای واجب اصلی - مانند حفظ جان یا مال و نظیر ادای دین طلبکار - است، ازاینرو اگر کسی که باید نماز را بشکند، آن را ادامه دهد و تمام کند و چنین ادامهای سبب تلف شدن جان یا مال مهم کسی نشود، هرچند گناه کرده، نماز او صحیح است، اگرچه به احتیاط مستحب دوباره آن را بهجا آورد.
مسئله 1210. اگر در نماز، پیش از آنکه به اندازۀ رکوع خم شود، یادش بیاید که اذان یا اقامه را فراموش کرده، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، مستحب است نماز را برای گفتن اذان و اقامه و گزاردن نمازِ دارای این دو فضیلت، بشکند.