آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
سجده سهو
مسئله 1284. نمازگزار پس از سلام نماز، برای چند چیز باید دو سجدۀ سهو به دستوری که بعداً ذکر میشود بهجا آورد/:
یکم. در بین نماز، سهواً حرف بزند. دوم. یک سجده را فراموش کند. سوم. در نماز چهار رکعتی، پس از ذکر واجب سجدۀ دوم شک کند که چهار رکعت گزارده یا پنج رکعت. چهارم. در جایی که نباید نماز را سلام دهد - مثلاً در رکعت یکم - سهواً سلام بدهد. پنجم. تشهد را فراموش کند. ششم. نمازگزار در جایی که باید بنشیند - مانند هنگام تشهّد - به اشتباه بایستد یا در جایی که باید بایستد - مانند موقع خواندن حمد و سوره - به اشتباه بنشیند. هفتم. اگر در نماز، چیزی که غیر رکن است، اضافه یا کم کند و زمانی یادش بیاید که نتواند آن را بهجا آورد. هشتم. اگر به اشتباه یا به خیال اینکه نمازش تمام شده حرف بزند، باید دو سجدۀ سهو بهجا آورد.
مسئله 1285. برای حرفی یا صدایی که از آه کشیدن و سرفه پیدا میشود، سجدۀ سهو واجب نیست؛ ولی اگر مثلاً سهواً «آخ» یا «آه» بگوید، باید سجدۀ سهو انجام دهد.
مسئله 1286. اگر چیزی را که سهواً غلط خوانده دوباره صحیح بخواند، برای دوباره خواندن آن، سجدۀ سهو واجب نیست.
مسئله 1287. اگر در نماز سهواً چند کلمه حرف بزند و تمام آنها یک بار حساب شود، دو سجدۀ سهو پس از سلام نماز کافی است.
مسئله 1288. اگر سهواً تسبیحات اربعه را نگوید یا بیشتر یا کمتر از سه مرتبه بگوید، بعد از نماز دو سجدۀ سهو بهجا آورد، کافی است.
مسئله 1289. اگر در جایی که نباید سلام نماز را بگوید به اشتباه بگوید: «السلام علینا و علی عباد الله الصالحین» یا بگوید: «السلام علیکم و رحمة الله و برکاته» باید دو سجدۀ سهو بهجا آورد؛ ولی چنانچه به اشتباه، مقداری از این دو سلام را بگوید یا بگوید: «السلام عل یک أیها النبی و رحمة الله و برکاته» به احتیاط واجب، دو سجدۀ سهو بهجا آورد.
مسئله 1290. اگر در جایی که نباید سلام دهد به اشتباه هر سه سلام را بگوید، یک بار دو سجدۀ سهو کافی است.
مسئله 1291. اگر یک سجده یا تشهد را فراموش کند و پیش از رکوع رکعت بعد یادش بیاید، باید برگردد و بهجا آورد و به احتیاط واجب بعد از سلام، دو سجده سهو بهجا آورد.
مسئله 1292. اگر در رکوع یا پس از آن، یادش بیاید که یک سجده یا تشهد از رکعت پیش را فراموش کرده، باید پس از سلام، سجده یا تشهد را قضا کند و پس از آن، دو سجدۀ سهو بهجا آورد.
مسئله 1293. اگر سجده سهو را پس از سلام نماز به عمد بهجا نیاورد، معصیت کرده؛ ولی نماز باطل نمیشود و واجب است هر چه زودتر آن را انجام دهد و چنانچه سهواً به جا نیاورد، هر وقت یادش آمد، باید فوراً انجام دهد و لازم نیست دوباره نماز بگزارد.
مسئله 1294. اگر شک دارد که سجدۀ سهو بر او واجب شده یا نه، لازم نیست بهجا آورد.
مسئله 1295. کسی که شک دارد دو سجده سهو بر او واجب شده یا چهار تا، اگر دو سجده بهجا آورد، کافی است.
مسئله 1296. اگر بداند یکی از دو سجدۀ سهو را بهجا نیاورده، باید دوباره دو سجدۀ سهو بهجا آورد و چنانچه سهواً سه سجده انجام داده، باید دوباره دو سجدۀ سهو بهجا آورد.
مسئله 1297. اگر واجبی از واجبات سجدۀ سهو را فراموش کرده، چنانچه از محلّ آن نگذشته است، آن را بهجا میآورد و اگر پس از سلام فهمیده، بنا بر احتیاط، سجدۀ سهو را اعاده کند.
مسئله 1298. اگر در سجدۀ سهو شک کرده که دو سجده بهجا آورده یا یک سجده، چنانچه پیش از تشهد باشد، بر یک بنا میگذارد و اگر پس از ورود در تشهد باشد، بر دو بنا میگذارد و اگر شک کرده که دو سجده بهجا آورده یا سه سجده، بر دو بنا میگذارد؛ امّا اگر شک کرده که اصل سجده را بهجا آورده یا نه، باید بهجا آورد.
شیوۀ سجدۀ سهو
مسئله 1299. شیوۀ سجدۀ سهو این است که پس از سلام نماز فوراً نیّت سجدۀ سهو کند و پیشانی را بر چیزی که سجده بر آن صحیح است، بگذارد و بگوید: «بِسْمِ اللهِ وَ بِاللهِ وَ صَلَّی اللهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ»؛ یا بگوید: «بِسْمِ اللهِ وَ بِاللهِ اللهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ» و بهتر است بگوید: «بِسْمِ اللهِ وَبِاللهِ السَّلامُ عَلَیکَ أیُّهَا النَّبِیُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَکاتُهُ».
سپس بنشیند و دوباره به سجده رود و یکی از ذکرهای یاد شده را بگوید و بنشیند و پس از تشهد سلام دهد.