آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
احکام مسجد
مسئله 946. نجس کردن مسجد - زمین، دیوار درون و سقف آن - حرام است؛ همچنین نجس کردنِ سمت بیرون دیوار و بیرون سقف؛ یعنی بام آن، اگر جزء مسجد باشد، حرام است؛ وگرنه احتیاط، ترک آن است. برطرف کردن نجاست مسجد، بر کسی که به آن آگاهی یافت، واجب است.
مسئله 947. کسی که از نجس شدن مسجد آگاه است و بر اثر سفر یا مانع دیگری نمیتواند آن را پاک کند، اگر ماندن نجاست، سبب اهانت به مسجد باشد، احتیاط واجب است به کسانی که میتوانند آن را پاک کنند، اطلاع دهد.
مسئله 948. اگر جایی از مسجد نجس شود و تطهیر آن، بدون کندن یا تراشیدن لایههای بیرونی ممکن نیست، باید کنده یا تراشیده شود. هزینه پر کردن و تعمیر مجدّد، به عهده کسی است که مسجد را نجس کرده است. اگر سنگ یا آهن و اجزای مسجد نجس شد، پس از تطهیر باید به مسجد برگردد.
مسئله 949. اگر مسجدی با عامل طبیعی، مانند سیل، زلزله و رانش زمین، یا عامل انسانی، نظیر توسعۀ معبر و تعریض بسترِ حرکت عمومی، به گونهای ویران شده که بازسازی آن آسان نباشد، نجس کردن ابزار ساختمان ویرانشدۀ آن حرام نیست و احتیاط واجب، پرهیز از نجس کردن مکان آن است، مگر آنکه بازسازی آن ممکن نباشد.
مسئله 950. حرم مطهر پیامبر و امام معصوم: ملحق به مسجد است و نجس کردن عمدی آن، حرام و تطهیر آن، واجب است. در این جهت، فرقی بین حرم معمور مانند عتبات عالیات و حرم مخروب مانند بقیع نیست.
مسئله 951. تطهیر فرش نجسشدۀ مسجد لازم است و هزینۀ آن به عهده نجسکننده آن است، مگر آنکه بودجه برای تطهیر تعیین شده باشد.
مسئله 952. بردن عین نجس به مسجد - مانند خون یا ادرار که در ظرف آزمایشگاه یا پارچهای ریخته شده و مایه هتک حرمت باشد - حرام است؛ نیز بردن متنجّس و همراه داشتن آن، اگر اهانت به خانه خدا باشد، جایز نیست.
مسئله 953. انجام دادن مراسم دینی و نصب پارچههای مشکی و رنگی در مسجد به مناسبت مراسم متنوّع، اگر مانع اقامۀ نماز نباشد، جایز است.
مسئله 954. طلاکاری مسجد، مکروه است؛ نیز تصویر صورتهای دارای روح، مانند انسان و حیوان، کراهت دارد.
مسئله 955. اگر مسجد خراب شود، به صورت ملک در نمیآید که بتوان آن را مورد معامله قرار داد، مگر در زمینی که «عَنْوةً» فتح شده و ملکیّت آن به تبع اثر عمرانی اوست؛ مانند برخی از مناطق ایران.
مسئله 956. اموال مسجد را، خواه اجزای ساختمان آن باشد - مانند در و پنجره - یا نباشد - مانند فرش - نمیتوان در غیر آن مسجد صرف کرد. در صورت خراب شدن مسجد میتوان آنها را فروخت و صرف تعمیر آن مسجد نمود و اگر تعمیر آن مسجد ممکن نباشد، صرف مسجد دیگر شود.
مسئله 957. احداث مسجد و تعمیر مسجدی که نزد یک به ویرانی باشد مستحب است و اگر مسجدی بر اثر مرور زمان یا حوادث طبیعی به گونهای ویران شود که تعمیر آن ممکن نباشد، میتوان آن را خراب و نوسازی کرد، چنانکه در صورت نیاز نمازگزاران، میتوان مسجد کوچک را خراب کرده و به صورت مسجد بزرگ نوسازی نمود و به ثواب خاص مسجدسازی نایل آمد.
مسئله 958. تمیز کردن مسجد و برآوردن نیازمندیهای آن - مانند روشنایی، گرمایی و خنکی - مستحب است. کسی که میخواهد به مسجد برود، مستحب است جامه نو و تمیز در برکند و خود را خوشبو نماید و زیر کفش را بررسی کرده تا آلوده نباشد و هنگام ورود، پای راست را و هنگام خروج، پای چپ را مقدّم بدارد؛ نیز مستحب است زودتر از دیگران به مسجد رفت و دیرتر از همه بیرون آمد.
مسئله 959. تحیّت و احترام مسجد، مستحب است و حرمت نهادن به آن با اقامۀ نماز، اعم از واجب و مستحب، حاصل میشود، اگر وقت نماز واجب یا نافله آن نیست، مستحب است دو رکعت نماز به قصد احترام به مسجد انجام شود.
کراهت برخی از کارها در مسجد
مسئله 960. برخی از کارها در مسجد مکروه است؛ مانند خوابیدن در غیر حال ناچاری، کارهای دنیایی که مزاحم نماز دیگران نباشد، شعرسرایی غیر ناصحانه، ریختن آب دهان، بینی و خلط سینه که مستلزم اهانت به مسجد نباشد، طلب کردن گمشدهای، صدا را بلند نمودن.
مسئله 961. ارائه طرح و برنامههای علمی و عملی، جهت اصلاح امور امت اسلامی، حفظ استقلال اقتصادی و مانند آن، در مسجد بدون رجحان نخواهد بود؛ چنانکه تعلیم امور نظامی برای جهاد و دفاع دینی در غیر وقت نماز، هیچ کراهتی ندارد.
مسئله 962. راه دادن بچه به مسجد که نه مزاحم عبادت دیگران است و نه موجب آلودگی مسجد، منعی ندارد و اگر سبب رغبت وی به نماز و یادگیری احکام آن شود، مستحب است.