آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی
مرجع تقلید شیعه
1. آب
مسئله 153. آب با چهار شرط، چیز نجس را پاک میکند: یکم. مطلق باشد؛ یعنی بدون پسوند یا پیشوند به آن آب گفته شود، پس مایعی که آب نیست - مانند گلاب و عرقِ بید - چیز نجسشده را پاک نمیکند. دوم. پاک باشد. سوم. وقتی چیز نجسشده را میشویند، آب از مطلق بودن خارج نشود و بو، رنگ یا مزۀ نجاست هم نگیرد. چهارم. پس از آب کشیدن چیزِ نجسشده، عین نجاست در آن نباشد. پاک شدن چیز نجسشده با آب قلیل (آب کمتر از کُر) شرطهای دیگری هم دارد که خواهد آمد.
مسئله 154. ظرف نجس را با آب قلیل باید سه بار شست، بلکه در کُر و جاری هم احتیاط سه دفعه است، هرچند ارجح در کُر و جاری، شستن یک بار است؛ ولی ظرفی را که سگ لیسیده، یا از آن ظرف، آب یا چیز روان دیگر خورده، باید نخست با خاک پاک، خاکمال کرد و سپس یک بار در کُر یا جاری و دو بار با آب قلیل شست؛ همچنین ظرفی را که آب دهان سگ در آن ریخته، بنا بر احتیاط واجب باید پیش از شستن خاکمال کرد.
مسئله 155. دهانه ظرفی که سگ دهن زده، تنگ باشد و نتوان آن را خاکمال کرد، چنانچه ممکن است، باید با وسیلهای مانند چوبی که با پارچهای پیچیده شده یا با تکان شدید، ظرف را به آن خاک مالید؛ وگرنه پاک شدن ظرف اشکال دارد.
مسئله 156. ظرفی را که خوک از آن، چیز مایع و روانی بخورد، با آب قلیل باید هفت بار شست و در کُر و جاری یک بار کافی است، هرچند شستن هفت بار احتیاط مستحب است و خاکمال کردن آن، لازم نیست، اگرچه به احتیاط مستحب خاکمال شود. لیسیدن خوک نیز بنا بر احتیاط واجب حکم آب خوردن آن را دارد.
مسئله 157. ظرفی که با شراب نجس شده، اگر سه بار با آب قلیل شسته شود، پاک است و بهتر است که هفت دفعه شسته شود.
مسئله 158. کوزهای که از گِل نجس ساخته شده یا آب نجس در آن فرو رفته، اگر در آب کر یا جاری بگذارند، به هرجای آن، که آب برسد، پاک میشود و چنانچه بخواهند باطن آن هم پاک شود، باید به قدری در آب کر یا جاری بماند که آب به تمام آن فرو رود و نفوذ رطوبت کافی نیست.
مسئله 159. آب کشیدن ظرف نجس با آب قلیل، به دو گونه انجام میگیرد: 1. سه بار ظرف را از آب پر کنند و بیرون بریزند. 2. سه بار به قدری آب در آن بریزند و به گونهای بگردانند که به جاهای نجس آن برسد و بیرون بریزند.
مسئله 160. ظرف بزرگی - مثل پاتیل و خمره - که نجس شده، چنانچه یک بار با شیلنگ جاری یا کُر آن را از آب پُر و سپس خالی کنند، پاک میشود؛ همچنین است اگر یک بار از بالا، در آن آب بریزند، بهگونهایکه تمام اطراف آن را آب جاری یا کُر فرا گیرد و در هر دفعه، آبی که ته آن جمع میشود، بیرون آورند و به احتیاط مستحب، ظرفی که با آن آبها را بیرون میآورند، آب بکشند.
مسئله 161. اجسام فلزی نجسشده (مانند مِس) را اگر پس از ذوب کردن و انجماد آب بکشند، ظاهرش پاک میشود.
مسئله 162. تنوری که به ادرار نجس شده است، اگر دو بار در آن، از بالا آب بریزند، بهگونهایکه آب تمام اطراف آن را بگیرد، پاک میشود. در نجس شدن به غیر ادرار، اگر پس از برطرف شدن نجاست، یک بار به دستوری که گفته شد، آب در آن بریزند، کافی است و بهتر است در صورتی که از زیر خروجی نداشته باشد، گودالی ته آن بِکَنند، تا آبها در آن جمع شود و بیرون آورند و سپس آن گودال را با خاک پاک پر کنند.
مسئله 163. اگر چیز نجس را پس از برطرف کردن عین نجاست، یک بار در آب کر یا جاری فرو برند که آب به تمام قسمتهای درون و بیرون نجسشد ۀ آن برسد، پاک میشود و در فرش، لباس و مانند اینها، به احتیاط مستحب به گونهای آن را فشار یا حرکت دهند که آب داخل آن خارج شود.
مسئله 164. اگر بخواهند چیزی را که به ادرار نجس شده با آب قلیل بشویند، چنانچه یک بار آب روی آن بریزند و از آن جدا شود، درصورتیکه ادرار در آن چیز نمانده باشد، یک بار دیگر که آب روی آن بریزند، پاک میشود. در لباس و فرش و مانند اینها باید پس از هر دفعه، فشار دهند، تا غُساله آن بیرون آید و غُساله آبی است که معمولاً در وقت شستن و پس از آن، از چیزی که شسته میشود، خود به خود یا به وسیله فشار، بیرون میریزد.
مسئله 165. اگر چیزی به ادرار بچه شیرخواری که غذاخور نشده و شیر خوک یا زن نامسلمان نخورده، نجس شود، چنانچه یک بار آب روی آن بریزند که به تمام جاهای نجس آن برسد، پاک میشود؛ ولی به احتیاط مستحب یک بار دیگر هم آب روی آن بریزند و در لباس و فرش و مانند اینها فشار لازم نیست.
مسئله 166. چیزی که به غیر ادرار نجس شده، چنانچه پس از برطرف کردن نجاست، یک بار آب قلیل روی آن بریزند و از آن جدا شود، پاک میگردد؛ نیز چنانچه بار نخست که آب روی آن میریزند، نجاست آن برطرف شود و پس از برطرف شدن نجاست هم آب روی آن بیاید، پاک میشود؛ ولی در هر صورت، لباس و مانند آن را باید فشار دهند، تا غساله آن بیرون آید.
مسئله 167. حصیر نجس را که با نخ بافته شده، اگر در آب کر یا جاری فرو برند، پس از برطرف شدن عین نجاست، پاک میشود.
مسئله 168. اگر ظاهر گندم، برنج، صابون و مانند اینها نجس شود، به فرو بردن در کر و جاری، پاک میگردد و چنانچه باطن آنها نجس شود، بدون رسیدن آب به باطن پاک نمیگردد.
مسئله 169. اگر انسان شک کند که آب نجس به باطن صابون و چیزی مانند آن رسیده یا نه، باطن آن پاک است.
مسئله 170. ظاهر برنج و گوشت یا چیزی مانند اینها که نجس شده، چنانچه آن را در ظرفی بگذارند و سه بار آب روی آن بریزند و خالی کنند، پاک میشود و ظرف آن هم پاک میگردد؛ ولی اگر بخواهند لباس یا چیزی را که فشار لازم دارد، در ظرفی بگذارند و بشویند، باید در هر بار که آب روی آن میریزند، آن را فشار دهند و ظرف را کج کنند، تا غسالهای که در آن جمع شده، بیرون بریزد.
مسئله 171. لباس نجسی را - که به نیل و مانند آن رنگ شده - اگر در آب کُر یا جاری فرو برند یا آب قلیل روی آن بریزند و آب پیش از آنکه با رنگ پارچه مضاف شود، به تمام آن برسد، آن لباس پاک میشود، اگرچه هنگام فشار دادن، آب مضاف یا رنگین از آن بیرون آید.
مسئله 172. اگر لباسی را در کر یا جاری آب بکشند و سپس لجن آب و مانند آن در آن ببینند، چنانچه احتمال ندهند که از رسیدن آب جلوگیری کرده، آن لباس پاک است.
مسئله 173. اگر پس از آب کشیدن لباس، فرش و مانند آن، خُرده گِل یا ذرّات مواد شوینده در آن دیده شود، در صورتی که بداند با آبْ شسته شده، پاک است؛ ولی اگر آبِ نجس به باطن آنها نفوذ کرده باشد، ظاهر آنها پاک و باطن پیش از رسیدن آب پاک به آن نجس است.
مسئله 174. هر چیز نجس تا عین نجاست از آن برطرف نشود، پاک نمیشود؛ ولی اگر بو یا رنگ نجاست در آن مانده باشد، اشکال ندارد، پس چنانچه خون از لباس برطرف شود و لباس را آب بکشند و رنگ خون در آن بماند، پاک است؛ اما اگر به واسطه بو یا رنگ یقین کنند یا احتمال دهند که ذرّههای نجاست در آن چیز مانده، نجس است.
مسئله 175. اگر نجاست بدن را در آب کر یا جاری برطرف کنند، بدن پاک میشود و بیرون آمدن و دوباره در آب رفتن لازم نیست.
مسئله 176. غذای نجسی که لای دندان مانده، اگر آب در دهان بگردانند و به تمام غذای نجس برسد، پاک میشود.
مسئله 177. اگر موی سر و صورت بسیار باشد و آن را با آب قلیل بشویند، باید فشار دهند تا غساله آن جدا شود.
مسئله 178. اگر قسمتی از بدن یا لباس را با آب قلیل آب بکشند، اطراف آن قسمت که متّصل به آن است و معمولاً موقع آب کشیدن نجس میشود، چنانچه آبی که برای پاک شدن محل نجس میریزند، به آن اطراف جاری شود، با پاک شدنِ جای نجس، پاک میشود؛ همچنین است اگر چیز پاکی را کنار چیز نجس بگذارند و روی هر دو آب بریزند؛ مثلاً برای آب کشیدن یک انگشت نجس، روی چند انگشت آب بریزند و آب نجس به همۀ آنها برسد، پس از پاک شدن انگشت نجس، تمام انگشتها پاک میشود.
مسئله 179. گوشت و دنبهای که نجس شده، مانند چیزهای دیگر آب کشیده میشود؛ همچنین است اگر بدن یا لباس یا ظرف، چربی کمی داشته باشد که از رسیدن آب به آنها جلوگیری نکند؛ اما ظرف یا بدن نجس، اگر به گونهای چرب شود که مانع رسیدن آب به آنها شود، چنانچه بخواهند آن را آب بکشند، باید چربی را برطرف کنند تا آب به آن برسد.
مسئله 180. چیز نجسی که عین نجاست در آن نیست، اگر زیر شیری که متصل به کر یا جاری است، یک بار شسته شود، پاک میشود؛ همچنین اگر عین نجاست در آن باشد و نجاست آن زیر شیر یا به وسیله دیگری برطرف شود و آبی که از آن چیز میریزد، بو، رنگ یا مز ۀ نجاست را نگرفته باشد، با آب شیر پاک میگردد؛ اما اگر آبی که از آن میریزد، بو، رنگ یا مزۀ نجاست گرفته باشد، باید به قدری آب شیر روی آن بریزند، تا در آبی که از آن جدا میشود، بو، رنگ یا مزۀ نجاست نباشد.
مسئله 181. اگر چیز نجسی را آب بکشد و یقین کند پاک شده و سپس شک کند که عین نجاست را از آن برطرف کرده یا نه، چنانچه هنگام آب کشیدن متوجّه برطرف کردن عین نجاست بوده، آن چیز پاک است و اگر متوجّه برطرف کردن عین نجاست نبوده، باید دوباره آن را آب بکشد.
مسئله 182. زمینی که آب روی آن جاری نمیشود، اگر نجس شود، با آب قلیل پاک نمیگردد؛ ولی زمینی که روی آن شن یا ریگ باشد، چون آبی که روی آن میریزند از آن جدا شده و لای شن و ریگ فرو میرود، با آب قلیل پاک میشود؛ اما زیر ریگها نجس میماند.
مسئله 183. زمین سنگفرش و آجرفرش و زمین سختی که آب در آن فرو نمیرود، اگر نجس شود، با آب قلیل پاک میگردد؛ ولی باید به قدری آب روی آن بریزند که جاری شود و چنانچه آبی که روی آن ریختهاند از سوراخی بیرون رود، همۀ زمین پاک میشود و اگر بیرون نرود، جایی که آبها جمع میشود، نجس میماند و برای پاک شدن آنجا باید گودالی بکنند که آب در آن جمع شود و سپس آب را بیرون آورند و گودال را با خاک پاک پر کنند.
مسئله 184. اگر ظاهر نمک سنگ و مانند آن نجس شود، با آب کمتر از کر هم پاک میشود.
مسئله 185. اگر از شکر آبشدۀ نجس قند بسازند و در آب کر یا جاری بگذارند، پاک نمیشود مگر آب فراوان با وصف اطلاق به تمام درون آن برسد.