آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
نجاسات
اشاره
«مسألۀ 70» نجاسات یازده چیز هستند:
اوّل: ادرار، دوم: مدفوع، سوم: منى، چهارم: مردار، پنچم: خون، ششم و هفتم:
سگ و خوک، هشتم: کافر، نهم: شراب، دهم: فقّاع، یازدهم: عرق شتر نجاستخوار.
1 و 2 - ادرار و مدفوع
«مسألۀ 71» ادرار و مدفوع انسان و هر حیوان حرام گوشتى که خون جهنده دارد (یعنى اگر رگ آن را ببرند، خون از آن جستن مى کند) نجس است و اگر خون جهنده نداشته باشد نیز بنابر احتیاط واجب باید از ادرار و مدفوع آن اجتناب کرد، ولى فضلۀ حیوانات کوچک مثل پشه و مگس که گوشت ندارند پاک است.
«مسألۀ 72» فضلۀ پرندگان حرام گوشت نجس نیست گرچه احتیاط آن است که از آن اجتناب شود.
«مسألۀ 73» ادرار و مدفوع حیوان نجاستخوار و حیوانى که انسان آن را وطى کرده (یعنى با آن نزدیکى نموده) و همچنین ادرار و مدفوع گوسفندى که با خوردن شیر خوک گوشت آن محکم شده باشد، بنابر احتیاط نجس است.
3 - مَنى
«مسألۀ 74» منى حیوان حرام گوشتى که خون جهنده دارد، نجس است و بنابر احتیاط باید از منى حیوان حلال گوشتى که خون جهنده دارد نیز اجتناب کرد.
4 - مُردار
«مسألۀ 75» مردار حیوانى که خون جهنده دارد نجس است، چه حلال گوشت باشد و چه حرام گوشت، و چه خودش مرده باشد و چه به صورتى که شرع دستور داده، کشته نشده باشد، و ماهى چون خون جهنده ندارد - اگرچه در آب بمیرد - پاک است.
«مسألۀ 76» برخى از اجزاء مردار انسان و حیوان (به غیر از سگ، خوک، و کافر غیر کتابى) که روح ندارند، یعنى اگر آسیبى به آنها برسد ایجاد ناراحتى نمى کند، مثل پشم، مو، کرک، و قسمتى از دندان، پاک مى باشند.
«مسألۀ 77» اگر از بدن انسان یا حیوانى که خون جهنده دارد در حالى که زنده است، گوشت یا چیز دیگرى را که روح دارد جدا کنند، نجس است، ولى گوشت، پوست یا عضوى که از انسان جدا و به قسمت دیگر بدن یا به انسان دیگرى متصل مى گردد، در صورتى که جزء بدن وى محسوب شود، پاک است.
«مسألۀ 78» پوستهاى مختصر لب و جاهاى دیگر بدن که هنگام افتادن آنها رسیده، اگرچه آن را بکنند پاک است، ولى بنابر احتیاط مستحب، باید از پوست مختصرى که موقع افتادن آن نرسیده و آن را کنده اند اجتناب نمایند.
«مسألۀ 79» تخم مرغى که از شکم مرغ مرده بیرون مى آید، اگر پوست روى آن بسته شده باشد، پاک است ولى، ظاهر آن را باید آب کشید.
«مسألۀ 80» اگر بره و بزغاله و مانند آنها پیش از آن که علفخوار شوند بمیرند، پنیرمایه اى که در شیردان آنها مى باشد پاک است، ولى ظاهر آن را باید آب کشید.
«مسألۀ 81» داروهاى روان، عطر، روغن، واکس، صابون، مواد خوراکى و مانند آنها که از کشورهاى غیر اسلامى مى آورند، اگر انسان نداند نجس شده اند، پاک هستند.
«مسألۀ 82» گوشت، پیه و چرمى که در بازار مسلمانان فروخته مى شود و یا در دست مسلمان مى باشد، پاک است، ولى اگر بدانند آن مسلمان آنها را از کافر گرفته و رسیدگى نکرده که از حیوانى است که به دستور شرع کشته شده یا نه، نجس مى باشد.
5 - خون
«مسألۀ 83» خون انسان و هر حیوانى که خون جهنده دارد (یعنى حیوانى که اگر رگ آن را ببرند خون از آن جستن مى کند) نجس است، پس خون حیواناتى مانند ماهى و پشه که خون جهنده ندارند، پاک است.
«مسألۀ 84» اگر حیوان حلال گوشت را به دستورى که در شرع معین شده بکشند و خون آن به مقدار معمول بیرون آید، خونى که در بدنش مى ماند پاک است، اما خوردن آن حرام است مگر این که در عضو مستهلک باشد؛ ولى خونى که به علت نفس کشیدن یا به واسطۀ قرار داشتن سر حیوان در جاى بلند، به داخل بدن حیوان برمى گردد، نجس است.
«مسألۀ 85» بنابر احتیاط واجب باید از خونى که در تخم مرغ است اجتناب کرد و خوردن آن نیز حرام است، اگرچه خون را با زرده تخم مرغ چنان به هم بزنند که از بین برود؛ ولى اگر خون را به نحوى از زرده جدا کنند که پوست نازک روى آن پاره نشود، خوردن زرده و سفیده اشکال ندارد.
«مسألۀ 86» خونى که گاهى هنگام دوشیدن شیر دیده مى شود، نجس است و شیر را نجس مى کند.
«مسألۀ 87» اگر خونى که از لاى دندانها بیرون مى آید به واسطۀ مخلوط شدن با آب دهان از بین برود، پاک است ولى احتیاطاً نباید آب دهان را فرو ببرد.
«مسألۀ 88» خونى که به واسطۀ کوبیده شدن، زیر ناخن یا زیر پوست مى میرد، اگر به گونه اى شود که دیگر به آن خون نگویند، پاک است و اگر به آن خون بگویند، در صورتى که ناخن یا پوست سوراخ شود و خارج کردن آن مشقت نداشته باشد، باید براى وضو و غسل خون را بیرون آورند و اگر مشقت داشته باشد، باید اطراف آن را به گونه اى
که نجاست زیاد نشود، بشویند و بنابر احتیاط مستحب پارچه یا چیزى مثل پارچه، بر آن بگذارند و روى پارچه دست تر بکشند.
«مسألۀ 89» اگر انسان نداند که خون، زیر پوست مرده یا گوشت به واسطۀ کوبیده شدن به آن حالت در آمده، پاک است.
«مسألۀ 90» اگر هنگام جوشیدن غذا ذرّه اى خون در آن بیفتد، تمام غذا و ظرف آن نجس مى شود و جوشیدن و حرارت و آتش پاک کننده نیست.
«مسألۀ 91» زردابه اى که در حال بهبودى زخم در اطراف آن پیدا مى شود، اگر معلوم نباشد که با خون مخلوط است یا نه، پاک مى باشد.
6 و 7 - سگ و خوک
«مسألۀ 92» سگ و خوکى که در خشکى زندگى مى کنند، حتى مو، استخوان، پنجه، ناخن و رطوبت هاى آنها، نجس است؛ ولى سگ و خوک دریایى پاک هستند.
8 - کافر
«مسألۀ 93» کافر (یعنى کسى که منکر خدا است و یا براى خدا شریک قرار مى دهد یا پیامبرى حضرت خاتم الانبیاء محمد بن عبداللّه صلى الله علیه و آله و سلم را قبول ندارد و همچنین کسى که در یکى از اینها شک داشته باشد) نجس است ولى بنابر اقوى اهل کتاب (یهودیان، مسیحیان و زرتشتیان) پاک هستند؛ و کسى که ضرورى دین (یعنى چیزى مثل نماز و روزه که مسلمانان جزء دین اسلام مى دانند) را منکر شود، چنانچه بداند آن چیز ضرورى دین است و انکار آن چیز به انکار خدا، توحید یا نبوت بازگشت داشته باشد، کافر ونجس مى باشد و در غیر این صورت نجس نیست.
«مسألۀ 94» تمام بدن کافر، حتى مو و ناخن و رطوبت هاى او نجس است.
«مسألۀ 95» اگر پدر و مادر بچّه غیر ممیز، کافر غیر کتابى باشند، بنابر احتیاط واجب باید از آن بچّه نیز اجتناب شود واگر بچّه ممیز بوده و اظهار کفر کند، نجس
مى باشد؛ ولى اگر یکى از والدین مسلمان یا اهل کتاب باشند، بچّه نیز پاک است و اگر پدر و مادر کافر بوده ولى پدر بزرگ یا مادر بزرگ او مسلمان باشند، پاک بودن بچّه منوط بر این است که آنها کفالت وى را بر عهده داشته باشند، امّا بچّه اى که پدر و مادر او بعد از تولد او مرتد شده اند، پاک است.
«مسألۀ 96» کسى که معلوم نیست مسلمان است یا نه، پاک مى باشد ولى احکام دیگر مسلمانان را ندارد، مثلاً نمى تواند زن مسلمان بگیرد و نباید در قبرستان مسلمانان دفن شود، مگر این که بچّه باشد و در مناطق اسلامى پیدا شود.
«مسألۀ 97» اگر مسلمانى به یکى از چهارده معصوم علیهم السلام در حال اختیار و سلامت عقل دشنام دهد یا با آنان دشمنى داشته باشد، نجس است.
9 - شراب و مایعات مست کننده
«مسألۀ 98» شراب و هر چیزى که انسان را مست مى کند، چنانچه بخودى خود روان باشد، نجس است اگرچه به وسایطى جامد شده باشد، و اگر مثل بنگ و حشیش، روان نباشد، اگرچه چیزى در آن بریزند که روان شود، پاک است.
«مسألۀ 99» استفاده از عطرها یا ادکلن ها در صورتى که انسان نداند از چیز مست کنندۀ روان ساخته شده اند اشکال ندارد.
«مسألۀ 100» الکل صنعتى که براى رنگ کردن در، میز، صندلى و مانند اینها به کار مى رود، اگر انسان نداند که از مایع مست کننده درست کرده اند یا نه، پاک مى باشد.
«مسألۀ 101» اگر از نفت که ماده اى مایع و روان است الکل به دست آورند، در صورتى که مست کننده نباشد پاک است.
«مسألۀ 102» اگر انگور و آب انگور به خودى خود جوش بیاید، تا قبل از آن که سرکه شود، چنانچه مست کننده باشد، حرام و نجس است، و اگر معلوم نباشد که مست کننده است یا نه، حرام بوده و بنابر احتیاط واجب نجس است، و چنانچه به واسطه پختن جوش بیاید، تا قبل از کم شدن دو ثلث آن خوردن آن حرام است ولى نجس نمى باشد،
مگر آن که معلوم شود مست کننده است که در این صورت نجس هم مى باشد.
«مسألۀ 103» اگر خرما، مویز، کشمش و آب آنها جوش بیایند، بنابر احتیاط حکم انگور و آب آن را دارند، خصوصاً در کشمش.
«مسألۀ 104» هر مایعى که مست کننده باشد، مقدار کم آن نیز حرام و نجس است، ولو این که به جهت کم بودن، مست کننده نباشد.
10 - فُقّاع
«مسألۀ 105» فُقّاع که از جو گرفته مى شود و به آن آبجو مى گویند، نجس است؛ ولى آبى که به دستور پزشک از جو مى گیرند و مست کننده نیست و به آن «ماءالشعیر» مى گویند، پاک است.
11 - عرق شتر نجاستخوار
«مسألۀ 106» عرق شتر نجاستخوار (یعنى شترى که به خوردن مدفوع انسان عادت کرده) بنابر احتیاط نجس است، ولى اگر حیوانات دیگر نجاستخوار شوند، اجتناب از عرق آنها لازم نیست. ادرار و مدفوع هر حیوانى که به خوردن نجاست انسان عادت کرده نجس است.
«مسألۀ 107» گوشت، شیر و تخم حیوان نجاستخوار نجس نیست، ولى خوردن آن حرام مى باشد.
عرق جُنُب از حرام
«مسألۀ 108» عرق جنب از حرام، خواه جنابت به واسطه زنا، لواط، استمناء و یا غیر آن باشد، نجس نیست و مى توان با لباس یا بدن آلوده به آن نماز خواند.