آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
شرایط واجب شدن زکات
«مسألۀ 1973» زکات در صورتى واجب مى شود که مال به مقدارِ نصاب - که بعد گفته مى شود - برسد و مالک آن، بالغ و عاقل و آزاد باشد و بتواند در آن مال تصرّف کند.
«مسألۀ 1974» در واجب شدن زکات در گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره، سال معتبر است؛ بدین ترتیب که اگر انسان یازده ماه مالک گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره باشد، در اوّل ماه دوازدهم دیگر نمى تواند در آن به گونه اى تصرّف کند که مال را از بین ببرد و اگر تصرّف کند، ضامن است و چنانچه تا پایان ماه دوازدهم بقیه شرایط موجود باشد، پرداخت زکات واجب مى شود.
«مسألۀ 1975» اگر مالک گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره در بین سال بالغ شود، اوّل سال او براى تعلّق زکات، از تاریخ بلوغ او حساب مى شود.
«مسألۀ 1976» زکات گندم و جو وقتى واجب مى شود که به آنها گندم و جو گفته شود و زکات کشمش وقتى واجب مى شود که به آن انگور گفته شود و هنگامى که خرما قدرى خشک شد که به آن «تَمْرْ» بگویند، زکات آن واجب مى شود، ولى وقت دادن زکات در گندم و جو، هنگام خرمن شدن و جدا کردن کاه از آنها و در خرما و کشمش، هنگامى است که وقت چیدن آنها رسیده باشد.
«مسألۀ 1977» اگر هنگام واجب شدن زکات گندم، جو، کشمش و خرما که در مسألۀ
پیش گفته شد، صاحب آنها بالغ باشد، باید زکات آنها را بدهد.
«مسألۀ 1978» اگر صاحب گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره در تمام سال دیوانه باشد، زکات بر او واجب نیست؛ ولى اگر در مقدارى از سال دیوانه باشد و در آخر سال عاقل گردد، چنانچه دیوانگى او به قدرى کم باشد که مردم بگویند در تمام سال عاقل بوده، زکات بر او واجب است.
«مسألۀ 1979» اگر صاحب گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره در مقدارى از سال مست یا بى هوش شود و یا هنگام واجب شدن زکات گندم، جو، خرما و کشمش مست یا بى هوش باشد، زکات از او ساقط نمى شود.
«مسألۀ 1980» اگر گاو، گوسفند، شتر، طلا یا نقره در بین سال از انسان غصب شود و نتواند در آن تصرّف کند، سال به هم مى خورد و از وقتى که بتواند در آن تصرّف کند، دوباره سال شروع مى شود و نیز اگر زراعت گندم، جو، خرما و کشمش را از انسان غصب کنند و هنگامى که زکات آن واجب مى شود در دست غصب کننده باشد، هنگامى که به صاحب آن برمى گردد، زکات ندارد.
«مسألۀ 1981» اگر چیزى مانند طلا و نقره را که در وجوب زکات آن، سال معتبر است، قرض کند و یک سال نزد او بماند، باید زکات آن را بدهد و بر کسى که قرض داده چیزى واجب نیست و اگر زراعت گندم، جو، خرما و کشمش را قرض کند و در وقت وجوب زکات در ملک قرض کننده باشد، زکات آن بر وى واجب است و بر قرض دهنده چیزى واجب نیست.