آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
صورت سوم: یکى از رکعت آخر و دیگرى از رکعت دیگر باشد
«مسألۀ 1280» اگر یک سجده یا تشهّد از رکعت آخر و یک سجده یا تشهّد از رکعت دیگر را فراموش کند، چنانچه پس از سلام، موالات به هم نخورده باشد و عملى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى کند انجام نداده باشد، احتیاط واجب آن است که اول سجده یا تشهّد فراموش شده رکعت آخر را به قصد ما فى الذّمه بجا آورد و سپس بقیه اجزاى نماز را تا آخر سلام به قصد رجاء انجام دهد و پس از آن سجده یا تشهّد فراموش شده رکعت دیگر را بجا آورد و سپس دو سجدۀ سهو براى تشهد فراموش شده و احتیاطاً دو سجدۀ سهو براى سجدۀ فراموش شده انجام دهد و اگر موالات به هم خورده
باشد و یا عملى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى کند انجام داده باشد، لازم نیست پس از قضاى سجده یا تشهّد رکعت آخر، اجزاى دیگر نماز را بجا آورد، بلکه به جا آوردن قضاى آنها کافى است و مراعات ترتیب بین قضاى آن و قضاى تشهّد یا سجده فراموش شده رکعت هاى قبل لازم نیست.
«مسألۀ 1281» اگر یک سجده و تشهّد را فراموش کند و نداند هر یک از کدام رکعت بوده است، چنانچه احتمال دهد یکى یا هر دو از رکعت آخر باشد، در صورتى که موالات به هم نخورده باشد و عملى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى کند بجا نیاورده باشد، بنابر احتیاط واجب باید یک سجده و تشهّد و سلام را به قصد ما فى الذّمه بخواند و پس از آن یک سجده و تشهّد بجا آورد و مراعات ترتیب بین این سجده و تشهّد لازم نیست و سپس دو سجده سهو براى تشهّد فراموش شده و احتیاطاً دو سجده سهو براى سجده فراموش شده بجا آورد و چنانچه موالات به هم خورده باشد و یا عملى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى کند بجا آورده باشد، سجده و تشهّد فراموش شده را قضا کرده و سجده هاى سهو را انجام دهد و مراعات ترتیب بین قضاى سجده و قضاى تشهّد لازم نیست.