آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
احکام شستن صورت و دست ها
«مسألۀ 261» درازاى صورت را باید از بالاى پیشانى - جایى که معمولاً موى سر مى روید - تا آخر چانه شست و پهناى آن به مقدارى که بین انگشت وسط و شست قرار مى گیرد، باید شسته شود و اگر مختصرى از این مقدار را نیز نشوید، وضو باطل است و براى آن که یقین کند این مقدار کاملاً شسته شده، باید کمى از اطراف آن را نیز بشوید.
«مسألۀ 262» اگر صورت یا دست کسى کوچکتر یا بزرگ تر از معمول مردم باشد، به طورى که فاصلۀ بین انگشت وسط و شست او بیشتر و یا کمتر از مقدار معمول را بر روى صورت او فرا بگیرد، باید ملاحظه کند که افراد معمولى چه مقدار از صورت خود را مى شویند و او نیز همان مقدار را بشوید. همچنین اگر در پیشانى او مو روییده یا جلوى سر او مو نداشته باشد، باید به اندازۀ معمول پیشانى را بشوید.
«مسألۀ 263» اگر احتمال دهد چرک یا چیز دیگرى در ابروها و گوشه هاى چشم و لب او هست که نمى گذارد آب به آنها برسد، چنانچه احتمال او در نظر مردم بجا باشد،
باید پیش از وضو وارسى کند که اگر مانعى هست برطرف نماید.
«مسألۀ 264» اگر پوست صورت از بین مو پیدا باشد، باید آب را به پوست برساند و اگر پیدا نباشد، شستن ظاهر مو کافى است و رساندن آب به زیر آن لازم نیست.
«مسألۀ 265» اگر شک کند که پوست صورت از بین موها پیدا است یا نه، باید آب را به پوست صورت برساند و بنابر احتیاط واجب مو را هم بشوید.
«مسألۀ 266» شستن داخل بینى و مقدارى از لب و چشم که در وقت بستن دیده نمى شوند واجب نیست، ولى براى آن که یقین کند از جاهایى که باید شسته شود چیزى باقى نمانده، واجب است مقدارى از آنها را نیز بشوید و کسى که نمى دانسته باید این مقدار را بشوید، اگر نداند در وضوهایى که گرفته این مقدار را شسته یا نه، چنانچه وقت نماز گذشته باشد، نمازهایى که خوانده صحیح است، امّا اگر وقت باقى باشد، باید وضو بگیرد و نماز را اعاده کند و نمازهاى بعدى را نیز نمى تواند با این وضو بخواند و باید دوباره وضو بگیرد.
«مسألۀ 267» براى شستن صورت باید آب را از بالا به سمت پایین بر روى آن جارى کرد و احتیاط واجب آن است که شستن صورت را از پیشانى شروع و در چانه تمام نماید. براى شستن دست ها نیز باید آنها را از آرنج به سمت سر انگشتان بشوید و اگر صورت یا دست ها را از پایین به بالا بشوید، وضو باطل است.
«مسألۀ 268» اگر دست را تر کند و به صورت و دستها بکشد، چنانچه رطوبت دست به قدرى باشد که به واسطۀ کشیدن دست، آب کمى بر آنها جارى شود و عرفاً بگویند که دست یا صورت را شسته است، کافى است.
«مسألۀ 269» بعد از شستن صورت باید دست راست و بعد از آن دست چپ را از آرنج تا سر انگشتان بشوید.
«مسألۀ 270» براى آن که یقین کند آرنج را کاملاً شسته، باید مقدارى بالاتر از آرنج را نیز بشوید.
«مسألۀ 271» کسى که پیش از شستن صورت دستهاى خود را از مچ تا سر انگشتان
شسته، در هنگام وضو باید دستها را تا سر انگشتان بشوید و اگر فقط تا مچ بشوید، وضوى او باطل است.
«مسألۀ 272» در وضو، شستن صورت و دستها در مرتبۀ اوّل واجب، در مرتبۀ دوم جایز و در مرتبۀ سوم و بیشتر از آن حرام مى باشد و مقصود از یک بار شستن این است که یک بار تمام عضو به قصد وضو شسته شود و اگر با یک مشت آب، تمام عضو شسته شود و آن را به قصد وضو بریزد، یک مرتبه حساب مى شود، چه قصد بکند که با آن آب یک مرتبه عضو را بشوید و چه قصد نکند.