آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
نایب گرفتن براى نماز
«مسألۀ 1443» بعد از مرگِ انسان، مى توان براى نماز و عبادت هاى دیگر او که در زندگى بجا نیاورده، شخص دیگرى را نایب گرفت، یعنى به او مزد داد تا آنها را به نیابت از میّت بجا آورد و اگر کسى بدون مزد نیز آنها را انجام دهد، صحیح است.
«مسألۀ 1444» انسان مى تواند براى بعضى از کارهاى مستحبّى، مثل حج، عمره، طواف از طرف کسى که در مکه نیست، قرائت قرآن، زیارت قبر پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم و امامان علیهم السلام و توابع آن مثل نماز زیارت، از طرف زندگان اجیر شود و ظاهراً نیابت تبرّعى (مجانى) در جمیع مستحبات از طرف افراد زنده اگر به قصد رجا باشد اشکال ندارد؛ اما صحّت اجیر شدن براى غیر از مثل مستحبات ذکر شده، محلّ تأمّل است و نیز انسان مى تواند کار مستحبّى را انجام دهد و ثواب آن را به مردگان یا زندگان هدیه نماید.
«مسألۀ 1445» کسى که براى نماز قضاى میّت اجیر شده، باید یا مجتهد باشد یا مسائل مورد ابتلاى نماز را از روى تقلید به نحو صحیح بداند.
«مسألۀ 1446» اجیر باید هنگام نیّت، میّت را معیّن نماید، ولى لازم نیست اسم او را بداند؛ پس اگر نیّت کند: «از طرف کسى نماز مى خوانم که براى او اجیر شده ام» کافى است.
«مسألۀ 1447» اجیر باید خود را به جاى میّت فرض کند و عبادت هاى او را قضا نماید و یا این که عمل خود را به منزلۀ عمل او قرار دهد و اگر عملى را انجام دهد و ثواب آن را به او هدیه کند، کافى نیست.
«مسألۀ 1448» باید کسى را اجیر کنند که اطمینان داشته باشند که نماز را بجا مى آورد
و لازم نیست اطمینان داشته باشند که به صورت صحیح انجام داده است، بلکه اگر علم به بطلان عمل او نداشته باشند، کافى است.
«مسألۀ 1449» اگر کسى که دیگرى را براى نمازهاى میّت اجیر کرده، بفهمد که اجیر عمل را بجا نیاورده یا باطل انجام داده، باید دوباره اجیر بگیرد.
«مسألۀ 1450» هرگاه شک کند که اجیر عمل را انجام داده یا نه، اگر اجیر بگوید:
«انجام داده ام»، انجام دادن مجدّد لازم نیست و همچنین اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، گرفتن اجیر لازم نیست.
«مسألۀ 1451» بنابر احتیاط واجب نمى توان کسى را که عذرى دارد - مثلاً نشسته و یا با تیمّم و یا با وضوى جبیره اى نماز مى خواند - براى نمازهاى میّت اجیر کرد.
«مسألۀ 1452» مرد براى زن و زن براى مرد مى تواند اجیر شود و در بلند خواندن و آهسته خواندن نماز، باید به تکلیف خود عمل نماید.
«مسألۀ 1453» کسى که براى نماز اجیر شده، باید طبق وظیفۀ خود عمل کند، ولى اگر کیفیّت مخصوصى براى خواندن نماز شرط شده باشد و به نظر اجیر آن کیفیّت موجب بطلان نماز نباشد، باید بر طبق آن عمل کند.
«مسألۀ 1454» اگر با اجیر شرط نکنند که نماز را با چه مقدار از مستحبّات آن بخواند، باید مقدارى از مستحبّات نماز را که معمول است بجا آورد.
«مسألۀ 1455» لازم نیست قضاى نمازهاى میّت به ترتیب خوانده شود، مگر نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشاى قضا شده از یک روز.
«مسألۀ 1456» اگر بخواهند براى میّت چند نفر را اجیر کنند که نماز بخوانند، لازم نیست براى آنها وقت مرتّب معیّن کنند که با هم شروع در عمل نکنند، مگر در مورد نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشاى قضا شده از یک روز.
«مسألۀ 1457» اگر کسى اجیر شود که مثلاً در مدت یک سال نمازهاى میّت را بخواند، ولى پیش از تمام شدن سال بمیرد، باید براى نمازهایى که مى دانند بجا نیاورده، شخص دیگرى را اجیر نمایند، بلکه براى نمازهایى هم که احتمال مى دهند بجا نیاورده،
بنابر احتیاط واجب باید اجیر بگیرند.
«مسألۀ 1458» اگر کسى که براى نمازهاى میّت اجیر کرده اند پیش از تمام کردن نمازها بمیرد و اجرت همۀ آنها را گرفته باشد، چنانچه قید شده باشد که تمام نمازها را خودش بخواند و مدّتى که مى توانسته در خلال آن، عمل را انجام دهد نگذشته باشد، اجاره باطل است و در غیر این صورت موجر از خیار فسخ برخوردار است، یعنى مى تواند اجاره را فسخ کند و پولى را که داده پس بگیرد یا از ورثۀ اجیر بخواهد که از مال او براى انجام دادن آن نمازها اجیر بگیرند، ولى اگر اجیر مال نداشته باشد، بر ورثۀ او چیزى واجب نیست.
«مسألۀ 1459» اگر اجیر پیش از تمام کردن نمازهاى میّت بمیرد و خودش نیز نماز قضا داشته باشد، باید از مال او براى نمازهایى که اجیر بوده، شخص دیگرى را اجیر نمایند و اگر چیزى زیاد آمد، در صورتى که وصیّت کرده باشد و ورثه اجازه بدهند، براى تمام نمازهاى او اجیر بگیرند و اگر اجازه ندهند، ثلث آن را به مصرف نماز خود او برسانند.